Meâric Sûresi 4. Ayet Meali

bk. Kur’an-ı Kerim, 22/47; 32/5.  

Bkz. 22/47, 32/5 ve dipnotu“Miktarı elli bin yıl olan mesafe”, arşın büyüklüğünü ortaya koyan mecâzi bir anlatımdır. Kur’an’daki “Zaman” ve “mekân” kavramlarının, Allah ile ilişkili olarak kullanılması tamamıyla mecazidir. İnsanın zamandan ve süreden anladığı şeyin Allah’a göre bir anlamı yoktur.  

 Âyetteki «gün»ün manası için bak. Secde 32/5’in açıklaması.  

Zaman görelidir. Bak 22:47; 32:5.  

1- Kur'an'da bu tür sayılar, rakamsal değerleri değil, çokluk ifade etmektedirler. (1-5; 5; 123; 47) 2- O'nun sahip olduğu yüceliklere  

(*) Einstein’ın en meşhur keşfi “İzafiyet Teorisi”dir. Fizikle ciddi bir şekilde ilgilenmeyen birçok kişi hâlâ bu teorinin ne demek istediğini anlayabilmiş değildir. Oysa Kur’an ancak bu teoriyle 20. Yüzyılda anlaşılabilen hususlara 1400 yıl önce işaret etmektedir... İzafiyet Teorisi’ne göre Evren’de hız arttıkça zaman daha yavaş geçmektedir. Demek ki zaman aynı Kur’an’ın işaret ettiği gibi izafi bir kavramdır... (İst. Kur’an Araş. Grubu) Ayrıca ayette geçen (اليه) ‘’ileyhi’’den maksat bir mekân değil, işlerin Allah’ın isteğine uygun şekilde nihayet bulmasıdır. Yine burada tanımlanan Allah’ın katında bir gün bin seneye eşit ayetiyle (secde -5 ve Hac- 47) ilgili olmayıp, dünya zamanının sınırlığı söz konusu olursa; 24 saatlik bir dilimde meleklerin ve ruhun gravitasyon kuvvetine bağlı olarak ışık süratinden öte ruh süratiyle sınırlı olduğundan, bu hızın 24 saatlik bir dilim kuvvetinde alacağı yolun mesafesi ile meleklerin ve ruhun alacağı yol mesafesi farklıdır. İşte bu aradaki farkın normal bir dünya hızı zaman faktöründe 50 bin yıllık melekler ve ruh hızıyla bir mesafeye eşit olduğu açıkça beyan edilmektedir. Ayrıca burada ruh Cebrail değildir. Zira’’el Melaikeh’’ifadesi Cebrail dâhil tüm melekleri kapsıyor. Ayrıca ilgili ayetlerde bize verilen asıl bilgi şu olabilir. Secde 5. ayetinde yukardan aşağıya doğru oluşumun sonlandığı yer astral düzeydir. Burada ise hem yukarıdan yere oluşum var, hem de düzenlenen işin yukarıya çıkışı vardır. Hac -47.ayette ise yukardan aşağıya doğru azabın gelmesiyle ilgili 1 güne 1000 yıl gibi bir zaman farkı verilmiştir. İşte Hac -47 ve Secde 5. ayetlerde astral düzey ile dünya arasında 1 güne 1000 yıl gibi zaman farkı vardır. Meariç 4 ayetinde ise çıkışı anlattığı ve yukarı doğru çıkanların başka şeyler (melek ve ruh) olduğu için en üst düzey ile dünya arasındaki farkı verir. Yani Mearic sûresinde melek ve ruhun hızı baz alınmıştır. Hac ve secde sûresinde ise hızı baz alınan melekler ve ruh değildir. Bu nedenle ayetler arasında bir tezatlık söz konusu olmadığı gibi orada bir gün geçtiğinde görünen evrende melek ve ruh hızı ile 50 bin yıl geçer. İşte bu vb. ayetlerde zamanın izafî (göreceli) olduğuna dair bir işaret olduğunu görmekteyiz. Not: Mearic- 4. ayette vurgusu yapılan 50 bin senelik miktar, peygamberlere ilahi vahyi getirmek ve mesajlarını bildirmek üzere meleklerin inişine, yine meleklerin ve ruhun yükselmesine, yani vahyin ve ilahi mesajların ilk defa inmeye başlayıp Kur’an’ın indiği döneme kadar devam ettiği peygamberlik ve vahiy sürecine de işaret olabilir. O zaman buna göre beşer türü arasında ilk defa peygamber olup vahiy alan Hz. Âdem ile son olarak vahiy alan Hz. Muhammed arasında (devam eden vahiy süreci üzerinde) 50 bin sene geçmiş olabilir. (الله اعلم) Ayrıca araştırmalara göre homo Sapiens (bilge insan) 200 veya 300 bin sene önce ortaya çıkmıştır: Günümüzde yaşayan tüm insanlar, herhangi bir tür bariyeri tarafından bölünmemiş bir şekilde homo sapiens’in tek bir popülasyonuna dahildirler…(Vikipedi) Peki Hz. Âdem ne zaman yaşamış olabilir? İşte Mearic- 4. ayetten hareketle şu sonucu çıkarmak mümkündür: 50 bin sene önce homo sapiens türü arasından yüce Allah tarafından Hz. Âdem halife olarak seçilmiş olup ona ruh (ilahi mesajlar) üflenmiş, yani ilahi vahye mazhar olup ilahi emaneti yüklenmiş ve yaptıklarından sorumlu kılınıp imtihana tabi tutulmaya başlanmış olan olan ilk beşerdir. Yani bu yönüyle Hz. Âdem bugünkü modern insanın ilk manevi atası sayılır, ama ilk homo sapiens değildir. Bu nedenle Mearic-4. ayetten hareketle vahyi ve ilahi emirleri ilk nebi olan Âdem’ den başlayarak nebilere ulaştırmak üzere 50 bin senedir melekler yere inip tekrar uruç ediyorlar/yükseliyorlar şeklinde bir anlam çıkarmak mümkündür. Buna göre mademki ilk vahiy alan Hz. Âdem’dir, öyleyse Âdem 50 bin sene önce yaşamış olabilir. (الله اعلم) Ama kesin bir şey söylemek mümkün değildir. (تَعْرُجُ ٱلْمَلَـئِكَةُ وَٱلرُّوحُ إِلَيْهِ } فليس المراد منه المكان بل المراد انتهاء الأمور إلى مراده كقوله: { وَإِلَيْهِ يُرْجَعُ ٱلأَمْرُ كُلُّهُ } [هود: 123] المراد الانتهاء إلى موضع العز والكرامة (مفاتيح الغيب ، التفسير الكبير) ، وأما حرف إلى في قوله : ( تعرج الملائكة والروح إليه ) فليس المراد منه المكان, بل المراد انتهاء الأمور إلى مراده كقوله : ( إني ذاهب إلى ربي ) [الصافات : 99] (التفسير الكبير) وهو ما قالوا: إن الملائكة تعرج إليه؛ أي: إلى الموضع الذي منه أرسلهم إلى أنواع الأمور في يوم لو قدر ذلك العروج بعروج البشر وسيرهم، لكان مقدار خمسين ألف سنة. (تأويلات أهل السنة) فالآية تتكلم عن عروج الملائكة، وعن سرعة هذا العروج. فأحداث اليوم الذي مقداره خمسين ألف سنة – بحسب النص الصريح - هي ما تنجزه الملائكة والروح من مسافات بعروجها، أي سرعات مخلوقات عالم طبيعي آخر غير عالمنا، حركة دؤوبة بين السماء والأرض، والتي اكتشفنا أنها تجري بسرعة الضوء – بحسب التأويل الذي قدمناه - والروح في القرأن تأتي بمعان كثيرة ولكن هنا في هذه الأية تأتي بأحد معنيين . -- والثاني قد يكون لروح أبن أدم عندما تصعد به الملائكة الي السماء بعد وفاته وذلك لقول ابن كثير في تفسيره ويحتمل أن يكون اسم جنس لأرواح بني آدم فإنها إذا قبضت يصعد بها إلى السماء كما دل عليه حديث البراء وهذا الرأي هو الذي نميل اليه وذلك لأن الأية تتكلم عن صعود الملائكة ومعها روح. (الإعجاز العلمي في سرعة الملائكة) (النسبية و سرعة الضوء في القرآن الكريم (2 ـ 2).. هذا أحد الاحتمالات في تفسير هذه الآية [الكريمة] فيكون هذا العروج والصعود في الدنيا، لأن السياق الأول يدل على هذا... (موسوعة الاعجاز العلمي في القران والسنة د محمد راتب النابلسي) قال قَبِيصة بن ذُؤَيْب: إنه روح الميت حين يقُبض. { إِلَيْهِ } أي إلى المكان الذي هو محلهم وهو في السماء؛ لأنها محل بِرّه وكرامته. وقيل: هو كقول إبراهيم { { إِنِّي ذَاهِبٌ إِلَىٰ رَبِّي } [الصافات:99]. أي إلى الموضع الذي أمرني به (الجامع لاحكام القرآن)  

[11] Nezd-i Bâri'ye veya göğe, arş'a, Sidre'ye.  

Bu ifade zamanın göreliliğine ve Allah’ın yüceliğine işarettir. Benzer mesajlar: Hacc 22:47; Secde 32:5.  

1 Müfessirlerin çoğunluğuna göre Nadr b. Hâris’in; “Ey Allah’ım bu Kur’an eğer doğruysa bizim üzerimize gökten taş yağdır veya bize daha acıklı bir azap ver.” demesi üzerine bu âyetler indirilmiştir. (Esbâb-ı Nüzûl - Suyûtî) Yukarıdaki tercüme (تَعْرُجُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ إِلَيْهِ) cümlesi (الْمَعَارِجُ) için cümle-i mu’tarıza kabul edilerek yapılmıştır. (Kurtubî) 2 Meâric: Mirâc gibi veya aynı anlamda “mi’rec” veya “ma’rec” kelimelerinin çoğuludur. “Uruc” ve “Suud”, yani aşağıdan yukarıya çıkma aletleri, merdivenler ve asansörler yahut çıkılacak dereceler, mertebeler, yükseklikler demektir. “Z’ül-meâric” de bunların sahibi demek olur. Tefsirciler “Meâric” kelimesinin tefsirini yaparken başlıca dört yorum getirmişlerdir. Birincisi, İbnu Abbas’tan rivayet edildiği üzere; “gökler, yüksek dereceler” demektir ki, melekler bunlarda gökten göğe yükselirler. Bazıları da bunlar için “meleklerin emir ve yasaklarla çıktıkları asansörler ve derecelerdir” demişlerdir. İkincisi, Katâde’nin rivayetine göre, faziletler, nimetler ve yücelikler, yani yükseklikler ve yüksek lütuflar ve nimetlerdir. Üçüncüsü, Cennette Allah’ın, dostlarına ihsan ettiği derecelerdir. Dördüncüsü, manevî ve ruhî mertebelerdir. 3 Bu “elli bin yıl” ifâdesi, çokluktan kinâye olabilir. “Gökten yere kadar bütün işlerin, O’nun tarafından idare edilmesi, sonra (bu işlerin) O’nun huzuruna yükselmesi, size göre bin yıl kadar süren bir zaman diliminde olur.” (Secde: 5) buyrulmuş olmasına dayanılarak burada da o mânânın gözetileceğini söyleyenler olmuştur. Bununla beraber burada bu senenin melekler ve Ruh senesi olmak ihtimaliyle günün daha ziyade korkutma ve sakındırma ifade etmiş olması da ihtimal dâhilindedir. Bazıları burada “elli bin sene”den maksadın, uzunluğun miktarını beyan değil, o günün dehşetinden kinaye olduğunu söylemişlerdir ki bu, o günün daha uzun ve daha kısa olmasına engel değildir.  

4 Rûh’u “ilham” olarak çevirmem konusunda bkz. sure 16, not 2. Meleklerin ve ilhamın “yükseliş”i, sık sık tekrarlanan “her şey [kaynağı olan] Allah’a döner” ifadesi ile aynı bağlamda anlaşılmalıdır (Râzî).5 “Zaman” kavramının, zamansız ve sonsuz olan Allah ile ilişkili olarak kullanılması anlamsızdır: karş. 22:47’nin son cümlesi ile ilgili not 63 -“Rabbinizin ölçüsüyle bir gün, sizin hesabınızla bir yıl gibidir”: başka bir deyimle, bir gün, bir çağ, bin yıl, yahut elli bin yıl, O’nun için aynıdır; çünkü (bu ölçüler,) yalnızca yaratılmış dünyada açık bir gerçekliğe sahiptirler ve Yaratıcı ile hiçbir ilgileri yoktur. Keza öteki dünyada zaman, insan için anlamını yitirmiş olacağından, zalimlerin “ne zaman” azaba uğrayacaklarını ve dürüst ve erdemlilerin ne zaman ödüllerini alacaklarını sormanın hiçbir anlamı yoktur.  

[5296] Melâike ile melek arasındaki fark için bkz: 2:30, not 42. [5297] Vav harfinin “beraberlik” (maiyyet) anlamına dayanarak. Ruh vahiy meleğinden daha çok “vahiy” anlamına gelse gerektir (Krş: 16:2; 40:15; 42:52; 97:4). [5298] Hac 47’de “bin yıl”. Zamanın görece niteliğine atıf. Yevmin, “gün” veya “gün içinden bir an” anlamına gelir. Samanyolu galaksisinin bir günü yaklaşık 250 milyon yıldır. Kendi etrafında dönüşünü bu sürede tamamlar. Hac 47’de “bin yıl”. Zamanın görece niteliğine atıf. Yevmin, “gün” veya “gün içinden bir an” anlamına gelir. Samanyolu galaksisinin bir günü yaklaşık 250 milyon yıldır. Kendi etrafında dönüşünü bu sürede tamamlar. [5299] Bu âyet, “O’na sadece güzel sözler yükselir, o sözleri yücelten ise imana uygun eylemlerdir. Gizliden gizliye çirkin tuzaklar tasarlayanlara gelince: onları şiddetli bir azap beklemektedir” (35:10) âyeti ışığında anlaşılabilir. Nadr b. Haris’in, “Ey Allah! Eğer bu Kur’an senin katından geldiyse, üstümüze gökten taş yağdır veya bizi acı bir azaba uğrat!” (Krş: 8:32) demesi üzerine nâzil olmuştur. Allah’tan insana rahmet ve vahiy nâzil olur, insandan Allah’a dua ve ubudiyet çıkar.  

Ruh: Tefsirlerin çoğuna göre, Cebrail (a.s.)’dır.  

Bu gün hakkında çeşitli görüşler ileri sürülmüştür. Kanâatimize göre, bu gün bize, tekâmül sürecinin uzun zaman aldığını gösteren göreli bir zaman birimidir. Aynı zamanda bu ifâde zamanın i'tibârîliği prensibini de ortaya koymuştur.  

[1] Güneş dürülmüş olacağı için bildiğimiz gün oluşmayacak. [2] Kabirde yeniden yaratılış öncesi insanların ruhları göğe yükselecek.  

(2) Cebrail.(3) 22:47 ve 32:5’in açıklamasına bakınız.  

5677 Ruh: "The Spirit", Cf. 78:38, "the Spirit and the angels"; and 97:4, "the angels and the Spirit". In 16:2, we have translated R uh by "inspiration' Some Commentators understand the angel Gabriel by "the Spirit". But I think a more general meaning is possible, and fits the context better. (R). 5678 Cf. 32:4-5, and notes 3632 and 3634.