Mâide Sûresi 66. Ayet Meali

bk. Kur’an-ı Kerim, 7/96, 159; 30/41; 35/32-33; 57/27.  

 Dindar olmak ve dini uygulamak, medenî ve iktisadî bakımdan toplumları geri bırakmak şöyle dursun refah ve mutluluğun zirvesine çıkarır. Dini bırakıp menfaat felsefesine göre hareket edenler, başka milletleri sömürme yoluna gittikleri için gerilik, sefalet, savaş ve kargaşalara sebep olmaktadırlar. Allah’ın hükümranlığına boyun eğildiği takdirde yeryüzünde hiçbir kimse zerrece zulme uğramayacak, herkes hakkını alacak, zenginlik, bolluk ve refahı meşru yollarda arayacak ve işte o zaman gökten nimetler yağacak, bolluk ve bereket olacak, yerden de zenginlikler fışkıracaktır.  

* “…hem üstlerindeki hem de ayaklarının altındaki nimetlerden yerlerdi”; Yeraltındaki ve yerüstündeki nimetlerlerden faydalanırlardı manasındadır.  

1- Her yönden; ağaçlardan ve yerin yetiştirdiklerinden. 2- Orta yol tutan.  

(*) Dindar olmak ve dini uygulamak, medenî ve iktisadî bakımdan toplumları geri bırakmak şöyle dursun refah ve mutluluğun zirvesine çıkarır. Dini bırakıp menfaat felsefesine göre hareket edenler, başka milletleri sömürme yoluna gittikleri için gerilik, sefalet, savaş ve kargaşalara sebep olmaktadırlar. Allah’ın hükümranlığına boyun eğildiği takdirde yeryüzünde hiçbir kimse zerrece zulme uğramayacak, herkes hakkını alacak, zenginlik, bolluk ve refahı meşru yollarda arayacak ve işte o zaman gökten nimetler yağacak, bolluk ve bereket olacak, yerden de zenginlikler fışkıracaktır. (Diy. Vakfı Meali 66. Ayet Açıklaması) ‘’Üstlerinden’’maksat yağmurla gelen bolluğu, ‘’ayaklarının altından’’ ise, yerde biten ürünler ile yer altı kaynaklardır. Ayrıca açıktır ki, Tevrat ve İncil’i ikame etmekten kastedilen, onların o dönemde ellerinde kalan hak Tevrat ve İncil’den geriye kalana uymaları olup tahrif olana uymak anlamına gelmemektedir. Yani eğer bunlar kendi dönemlerinde Tevrat ve İncil’in hükümleriyle ve Rablerinden kendilerine indirilenlerle amel etmiş olsaydı’’ şeklindedir. (وَلَوْ أَنَّهُمْ أَقَامُواْ التَّوْرَاةَ وَالإِنجِيلَ) أي ولو أنّهم عملوا بما فيهما في الماضي ولم يغيّروا من توحيد ولم يبدّلوا من أحكام (كتاب حقائق التأويل في الوحي والتنزيل) وبديهي أنّ المراد من اقامة التّوراة والإِنجيل هو اتّباعهم لما بقي من التّوراة والإِنجيل الحقيقيين في أيديهم في ذلك العصر، ولا يعني اتّباع ما حرّف منهما ( تفسير الأمثل في كتاب الله المنزل)  

[1] Kur'an-ı Mübin veya diğer peygamberlere nazil olan kitaplar.[2] Bunların ahkâmını veya oradaki ahd-i İlâhiyi yerine getirselerdi onlara çok bereket hasıl olurdu, veya göklerden, yerden onlara bol bol rızk gelirdi.[3] Gidişi doğru, işi doğru veya inatçı değil.  

Bu ifade ile kastedilen şey “yeraltı ve yer üstü servetlerinden istifade ederek refah içinde yaşarlardı”, yani “nimet içerisinde yüzerlerdi” şeklinde mecaz anlamda anlaşılıp yorumlanabilir.,Bu cümle, gruplardaki kişilerin hepsinin aynı olmadığını, bu yüzden toptancı değerlendirmelerden kaçınılması gerektiğini göstermektedir. Benzer mesajlar: Âl-i İmrân 3:69, 72, 75, 78, 113; Nisâ 4:46.  

1 Bu ifâde mecâzî olup; “baştan ayağa nîmete gark olurlardı, yeraltı ve yerüstü servetlerinden istifâde ederek refah içerisinde yaşarlardı” demektir. Bk. (A’raf: 96, İbrahim: 7, Cin: 16)2 Bu ılımlı grup; Yahûdîlerden Abdullah b. Selâm, Hıristiyanlardan Necaşî, Peygamberimize îman eden veya teslisi reddeden gerçek ehl-i kitaptır. (Kurtubî)  

84 “Gökyüzünün ve yerin bütün nimetlerinden yararlanırlardı” ibaresi (lafzen, “üstlerindekinden ve ayaklarının altındakilerden yerlerdi”), hem manevî bir hakikatin gerçekleştirilmesi ile birlikte ortaya çıkan nimete, hem de Kitâb-ı Mukaddes’in gerçek öğretilerinde mevcut olan ahlakî prensiplere uygun davranmanın ardından gelen sosyal mutluluğa bir işarettir. Unutulmamalıdır ki, “eğer onlar Tevrat ve İncil’e... gerçekten uymuş olsalardı (lev ennehum ekâmû)” ibaresi, bu kitaplara, Kur’an’ın Yahudileri ve Hristiyanları sıkça suçlamasına konu teşkil eden “kuruntu ve zan” eseri keyfî çarpıtmalardan uzak şekilde ve aslî anlamlarıyla uymayı kasdeder -Yahudilikteki “seçkin halk” kavramı yahut Hz. İsa’nın sözde uluhiyeti ve Hristiyanların “vekaleten kefaret” doktrini gibi.  

[958] Buradaki uygulama, tahrif edilmemiş Tevrat ve İncil’in hayata geçirilmesidir. Zaten bu kitaplar hayata geçirilmediği için özgünlüklerini kaybetmişlerdir. Bir inancı tahriften korumanın en kestirme yolu onu hayata taşımaktır. Eğer kitap ehli kitaplarını uygulamada samimi olsalardı, bu samimiyet onları kitaplarının aslını aramaya yöneltecek, bu arayış da onları Kur’an’a ulaştıracaktı.  

Yukarıdan gelen nimetler ilâhî vahiy, manevî ve ruhanî gıdalar; yerden bitenler ise maddî nimetlerdir.  

[*] Sahiplerinden kendilerine indirilen, 68. ayette bildirildiğine göre Kur'an-ı Kerim'dir.  

776 The literal translation of the two lines would be: "They would have eaten from above them and from below their feet." To eat (akala) is a very comprehensive word, and denotes enjoyment generally, physical, social, mental and moral, and spiritual. "To eat what is forbidden" in verses 65 and 66 referred to taking unlawful profit, from usury or trust funds or in other ways. Here "eating" would seem to mean receiving satisfaction or happiness in this life as well as in the life to come. "From above them" may refer to heavenly or spiritual satisfaction, and "from below their feet" to earthly satisfaction. But it is better to take the words as a general idiom, and understand "satisfaction or happiness from every side", (Cf. 6:14 and 7:19 ). (R).