Mâide Sûresi 50. Ayet Meali

Kur’ân, Hz. Peygamberden evvelki devre "câhiliyye", yani bilgisizlik devri adını veriyor.  

* “Yoksa onlar câhiliye hükmünü mü istiyorlar?”; Âyet-i kerîmedeki soru, esasında kâfirleri kınama ifadesidir. * “Gerçeği anlayan bir toplum için, Allah’tan daha iyi hüküm veren kim olabilir?”; Bu ifade, son derece beliğ, etkili bir te’kîd cümlesidir ki “Elbette Allah’tan daha iyi hüküm veren olamaz” manasındadır.  

(*) Allah’ın (cc) hükümleri dışında kalan her yasa, kanun, düzen “cahiliye”dir. Böylesi düzenlere razı olan ve imani bir tavırla reddetmeyen toplumlar, cahiliye toplumlarıdır. Şunu unutmamalı: Cahiliye bir zaman dilimi değil, bir zihniyet meselesidir. Bir yerde İslam/Tevhid varsa, mutlaka karşısında cahiliye vardır. Yasalarını Allah’tan almayan, hayatı İslamı ölçülerle okumayan, bilgisi vahye dayanmayan her insan/ toplum cahiliye ehlidir. Ayrıca bu ayet sadece dünyevî menfaat ve çıkar ilişkilerini gözeten tüm yasa, hukuk ve hükümleri kapsar. Yasaların da ruhu ve vicdanı vardır. Allah’ı görmeyen ve âhireti yok sayan her yasa ve hüküm hem ruhsuz hem vicdansız kalmaya mahkûmdur. Yine ayetten dinin ve hukukun yegâne kaynağı Kur’an olduğu ve Kur’an’dan başka dinin bir kaynağı olmadığının hükmü ortaya çıkmaktadır.  

[4] Hevesata uymak.  

Yüce Allah müşrik Arapların, ilahi hükümler yerine kendi itibar ettikleri ve gelenek haline getirdikleri, menfaate, adaletsizliğe ve hukuksuzluğa dayalı hüküm ve uygulamaları istediklerini ifade etmektedir. Ayetin başındaki soru edatı, onların durumunun ne olduğunu sorgulamayı değil tercihlerinin yanlışlığını ortaya koymayı amaçlayan bir sorudur. Yani soruya konu olan şeyin eleştirisi yapılmakta ve durumun hayret sebebi olduğuna dikkat çekilmektedir Benzer mesaj: En‘âm 6:114.  

1 Bu âyet, Nadîr Yahûdîleriyle Kureyza Yahudîleri arasında meydana gelen adam öldürme olayı üzerine Peygamberimizden aralarında hükmetmelerini istemeleri ve Peygamberimizin de aralarında eşit hüküm vermesi üzerine Nadîr oğullarının bu hükme râzı olmayarak cahiliyye âdeti gereği kendilerinin üstün tutulmaları gerektiğini arzu etmeleri üzerine indirilmiştir. (Nesâî)  

71 Câhiliyye ile, burada, yalnızca Peygamber Muhammed (s)’den önceki tarihsel zaman değil, ama genelde, ahlakî bir kavrayış eksikliğinin ve bütün kişisel ve toplumsal olguların yalnızca “yararlılık” kriterine teslim edilmesinin, yani, belli bir amacın veya eylemin, sözkonusu kişinin veya mensup olunan toplumun (kısa vadede ve kelimenin pratik anlamıyla) menfaatleri açısından yararlı olup olmadığı endişesinin karakterize ettiği her türlü durum kasdedilmektedir. Bu “yararlılık ilkesi”, bütün ulvî dinlerin tebliğ ettiği ahlakîlik kavramına temelden ters düşmesi nedeniyle Kur’an’da “cahiliyye kanunu” (hükm) olarak tanımlanmıştır.  

[943] Sırf dünyevî yararlılık ve çıkar ilişkilerini gözeten tüm yasa ve hükümleri kapsar. Yasaların da ruhu ve vicdanı vardır. Allah’ı görmeyen ve âhireti yok sayan her yasa ve hüküm, hem ruhsuz hem vicdansız kalmaya mahkûmdur.  

[*] Ayete göre Allah'ın hükmü dışında kalan bütün hükümler cahiliye hükmüdür.  

763 The Days of Ignorance were the days of tribalism, feuds and selfish accentuation of differences in man. Those days are really not yet over. It is the mission of Islam to take us away from that false mental attitude, towards the true attitude of Unity. If our Faith is certain (and not merely a matter of words), Allah will guide us to that Unity.