Mâide Sûresi 49. Ayet Meali

49.İbnu İshak`ın Abdullah bin Abbas (r.a.)`tan rivayet ettiğine göre yahudilerden Ka`b bin Useyyid, Abdullah bin Suriya ve Şâs bin Kays: "Muhammed`e gidelim belki onu dininden saptırırız (yanlışa düşürürüz)" dediler. Ardından Resulullah (a.s.)`ın yanına giderek: "Ey Muhammed! Biliyorsun biz yahudilerin bilginleri, ileri gelenleri ve saygınlarıyız. Biz sana uyarsak bütün yahudiler sana uyarlar ve asla bize muhalefet etmezler. Bizimle kavmimiz arasında bir anlaşmazlık var. Biz senin hükmüne başvuracağız, ancak sen bizim lehimize onların aleyhlerine hükmedeceksin" dediler. Resulullah (a.s.) ise bunu kabul etmedi. Bunun üzerine bu ayeti kerime indirildi.  

Bkz. 2/256  

 Günahların dünyada başa belâ olması anarşi, katil, sürgün, esaret gibi musibet, felâket ve ibtilâlarda kendini göstermektedir. Allah Teâlâ günahları bu belâ ve musibetlere sebep kılmaktadır. Günahkârlıklarına rağmen refah içinde olanlara gelince bunların bütün cezaları ahirete kalmaktadır.  

(2)Yahudi elebaşıları, aralarında anlaşarak: “Gelin Muhammed’e gidelim de onu dîninden döndürelim” diyerek ona vardılar ve: “Yâ Muhammed! Biz, yahudilerin eşraf ve ulemâsıyız. Aramızda ihtilâf ve düşmanlık vardır. Muhâkeme için sana gelelim, eğer hasmımız aleyhine ve bizim lehimize hüküm verirsen, sana îmân edip diğer yahudileri de kendimize tâbi‘ ederiz” dediler. Habîb-i Ekrem (asm)onların bu tekliflerini, Cenâb-ı Hakk’ın lütfuyla, kabûlden sakındı. Bunun üzerine bu âyet nâzil oldu. (Celâleyn Şerhi, c. 2, 235)  

(*) Not: Bu ayetin sebebi nüzulu hakkında iki görüş vardır: 1. İbn İshak`ın Abdullah bin Abbas (r.a.)`tan rivayet ettiğine göre yahudilerden Ka`b bin Useyyid, Abdullah bin Suriya ve Şâs bin Kays: "Muhammed`e gidelim belki onu dininden saptırırız (yanlışa düşürürüz)" dediler. Ardından Resulullah (a.s.)`ın yanına giderek: "Ey Muhammed! Biliyorsun biz yahudilerin bilginleri, ileri gelenleri ve saygınlarıyız. Biz sana uyarsak bütün yahudiler sana uyarlar ve asla bize muhalefet etmezler. Bizimle kavmimiz arasında bir anlaşmazlık var. Biz senin hükmüne başvuracağız, ancak sen bizim lehimize onların aleyhlerine hükmedeceksin" dediler. Resulullah (a.s.) ise bunu kabul etmedi. Bunun üzerine bu ayeti kerime indirildi. (A . Varol Meal Açıklaması) 2. görüş ise, bu âyetin Kureyzaoğulları ile Nadiroğullarının kan bedelinin eşitlenmesi emrini içerdiği söylenir. Kureyzalı birinin kanının bedeli Nadirli birinin yarısıydı. Bu, Yahudilerin kendi içlerinde dahi ayrımcılık yaptıklarının tipik bir göstergesidir. (M. İslamoğlu Meal Açıklaması) İşte bu ayet, Hz. peygambere söz konusu Yahudi kabileleri arasındaki eşit olmayan kan ve diyet konusundaki hükme uymamasını ve bu konuda Kur’an’daki gibi onları eşit sayarak hüküm vermesini emrediyor. Bizce de bu ikinci görüş (kısas ve diyetle ilgili), ayetlerin siyak ve sibakıyla önceki görüşten daha uyumludur. أَفَحُكْمَ ٱلْجَـٰهِلِيَّةِ يَبْغُونَ } يطلبون. يخاطب بني النضير في تفاضلهم على بني قريظة وقد قال لهم رسول الله ص القتلى سواء" فقال بنو النضير: نحن لا نرضى بذلك فنزلت. (مدارك التنزيل وحقائق التأويل) وذكر مقاتل: أن جماعة من بني النضير قالوا له: هل لك أن تحكم لنا على أصحابنا أهل قريظة في أمر الدماء كما كنا عليه من قبلُ،ونبايعك؟ فنزلت هذه الآية.( زاد المسير في علم التفسير) أو أن يقال: احكم بينهم بما أنزل الله من القتل؛ لأنه ذكر في بعض القصة أن بني قريظة كانوا يرون لأنفسهم فضيلة على بني النضير، وكانوا إذا قتلوا منهم أحداً لم يعطوهم القود ولكن يعطوهم الدية، وإذا قتلوا هم أحداً منهم لم يرضوا إلا القود؛ فأنزل الله {فَٱحْكُم بَيْنَهُم بِمَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ} وهو القتل، {وَلاَ تَتَّبِعْ أَهْوَآءَهُمْ} في تركهم القود، وإعطائهم الدية، وقيل نزلت في بني قريظة والنضير طلبوا إلى رسول الله ص أن يحكم بما كان يحكم به أهل الجاهلية من التفاضل بين القتلى (انوار التنزيل واسرار التأويل)  

[3] Hükmünü dinlemezlerse.  

69 Lafzen, “onlar arasında”; bkz. yukarıda not 55 ve 65.70 Bunun anlamı, Allah’ın buyruklarının bilinçli olarak gözardı edilmesinin kendi cezasını da birlikte taşıdığıdır: yani, toplumun ahlakî değerlerinin tedricî olarak çürümesi ve böylece sosyal parçalanmanın ve toplumu yok olmaya götüren çatışmaların artması.  

[942] Bu âyetin Kureyzaoğulları ile Nadiroğullarının kan bedelinin eşitlenmesi emrini içerdiği söylenir. Kureyzalı birinin kanının bedeli Nadirli birinin yarısıydı. Bu, Yahudilerin kendi içlerinde dahi ayrımcılık yaptıklarının tipik bir göstergesidir.  

[1] Yehûd'un 'ulemâsı aralarında ittifâk ile "Muhammed'e gidüb onı dîninden çevirelim" diyerek huzûr-u risâlete geldiler ve "Yâ Muhammed! Bilirsin ki biz Yehûd'un 'ulemâsı ve eşrâfıyız, biz sana tâbi' olur isek bütün yahûdîler tâbi' olurlar. Bizimle kavmimiz arasında da'vâmız vardır, sana gelüb hüküm itmeni isteyeceğiz. Eğer bizim lehimize ve kavmin 'aleyhine hüküm ider isen sana îmân ideriz ve diğerlerini de îmân itdiririz" didiler ise de bu âyet-i kerîme nâzil oldı ve Rasûl-ü Ekrem onlara red cevâbı virdi.