Mâide Sûresi 4. Ayet Meali

bk. Kur’an-ı Kerim, 6/119; 7/157.  

Yemeye ve içmeye başlamadan önce Tanrı'nın ismini anmalıyız. Bu anma işlemi, sözlü veya zihinsel olarak herhangi bir dille gerçekleştirilebilir. Genellikle "Bismillah" diye yaygınlaşan bu anma işleminin illa hayvan kesilirken uygulanması koşulu yoktur. Nitekim bir sonraki beşinci ayette Kitap halkının yiyecekleri helal kılınmıştır. Onların hayvan boğazlarken, müslümanlar gibi Tanrı adını anmaları sözkonusu değildir.  

Avcı, ava silâh atarken veya hayvanı salarken gerçekten yahut hükmen besmele çekmiş olmalıdır. Besmeleyi unuttuğundan dolayı terk eden bir avcı, hükmen besmele getirmiş olur. Besmele kasten terk edilmiş olursa avın eti yenmez, harâmdır.  

1- Eğitimli av hayvanının yakaladığı şeyi keserken veya yerken.  

(*) Helal ve sağlıklı gıda konusunda detaylı bilgi için Bakara-168. ayetin açıklamasına bakılabilir  

[5] Tab olmadığı şey, ekli leziz olan şey veya Allah'ın adı ile boğazlananlar.[6] Kuştan, köpekten, canavardan av tutan hayvanlar.[7] Yahut onların tuttukları av helâl kılınmıştır.[8] Tutup sahibi için sakladıkları avı.[9] Veya hayvanı saldırdığınız zaman.  

Bu cümle A‘râf 7:157 ile birlikte okunmalıdır Bu buyruk En‘âm 6:118-121 ile birlikte okunmalıdır.  

1 Tayyib: Lügatte hazzedilen, temiz ve hoş şey demektir. Haramlık şüphesi bulunmayan yenmesine izin verilen helâllere de buna teşbihen Tayyib denilir. Taberî gibi bazı müfessirler burada tayyibatı helaller diye tefsir etmişlerse de, “helaller helâl kılındı” demek uygun bir ifade olmayacağından müfessirlerin ve müctehitlerin çoğunluğu bunun “lezzet ve iştiha hissedilen temiz ve hoş şeyler” manasına geldiğini söylemişlerdir. O zaman bu bölümün manası; “hoşa giden ve iştiha hissedilen her temiz şey size helâl kılındı” demektir. Fakat bundan herkes her hoşuna giden şeyin helâl olduğunu da zannetmemelidir. Tayyibat ancak yaratılıştan temiz, Allah ve Rasulü tarafından yenilmeleri yasaklanmayan, erbabının tiksinmeyip hoşlandıkları şeylerdir. Yoksa badiye halkı ve zaruret içinde yaşayanlar her çeşit hayvanatı yiyebilirler. Gerçi aslolan ibahadır. Yani bir şeyin yenilip içilmesi şer’an yasaklanmamışsa o şey helaldir. Eğer bir şeyin helâl ve haramlığını tayinde delil bulunamazsa o şeyin tayyib olup olmadığına bakılır ve pis olan şeyleri ayıramayan kimselerin zevkine itibar olunmaz. Şüphesiz tayyibata behime-i en’amdan (deve, sığır, koyun ve keçi) başka kuşların ve hatta bütün bitkilerin dahi hoşları dâhildir. Ve sonra helâl olan her hayvanın parçaları da helâl olmaz. Bunların içerisinde habis olanları helal değildir.2 Yani avlanmak için yetiştirdiğiniz hayvanları, avlanacak hayvanlara gönderirken “Besmele” çekin.  

12 Bu, ilkin, yasaklanan şeyin “hayatın güzel şeyleri” (tayyibât) kategorisine dahil olmadığını ve ikinci olarak da, açıkça yasaklanmayan şeylerin helal olduğunu gösterir. Kaydedilmesi gereken bir husus da şudur: Kur’an, yalnızca fiziksel, ahlakî ve sosyal olarak zararlı olan şeyleri veya eylemleri yasaklar.13 Lafzen, “eğitilmiş av hayvanlarına” (mine’l-cevârihi mukellebîne). Mukelleb terimi, “[av] köpeği gibi eğitilmiş” anlamına gelir ve av için kullanılan her türlü hayvanı kapsar -tazı, atmaca, vb.  

[896] Tayyibât yalnızca hijyen anlamında tertemiz olanı değil, manen de pak olanı ifade eder. Bir şeyin helâl hükmünü alması için bu iki özelliği taşıması gerekir.  

Kur’ân’ın indirildiği çevrede haramlar çok olduğundan o alışkanlıkla Hz. Peygamber (a.s.)’dan âdeta bir helâller listesi istediler. Kur’ân aksini yaparak, sadece mahdut haramları sıralayıp gerisinin mübah olduğunu bildirmekle bir ınkılap yapmış oluyordu.  

697 The previous verse was negative: it denned what was not lawful for food, viz., things gross, or disgusting, or dedicated to superstition. This verse is positive: it defines what lawful, viz., all things are good and pure. 698 In the matter of the killing for meat, the general rule is that the name of Allah, the true God should be pronounced as a rite in order to call our attention to the fact that we do not take life thoughtlessly but solemnly for food, with the permission of Allah, to whom we render the life back. The question of hunting is then raised. How can this solemn rite be performed when we send forth trained hawks, trained hounds, or trained cheetahs or other animals trained for the chase? They must necessarily kill at some distance from their masters. Their game is legalised on these conditions: (1) that they are trained to kill, not merely for their own appetite, or out of mere wantonness, but for their master's food; the training implies that something of the solemnity which Allah has taught us in this matter goes into their action; and (2) we are to pronounce the name of Allah over the quarry; this is interpreted to mean that the Takbir should be pronounced when the hawk or dog, etc., is released to the quarry. (R).