Mâide Sûresi 39. Ayet Meali

[Not: Bu Ayet-i Kerimede, hırsızlığı önleyici tedbirler olarak; el kesmekten önce, insanca yaşanacak ekonomik önlemleri almak, ve bu sağlanmadan yapılan yanlışlıkları ve pişmanlıkları bağışlamak gereği öğütlenmektedir.]  

Bir hırsız düşünün tevbe etmeye zaman bulamadı eli kesildi, diğeri de tevbe etti elini kurtardı ya da tevbe etti ama eli kesildikten sonra, böyle bir durumda adaletin tecelli etmiş olabileceğini düşünebiliyor musunuz? Kesilen saç değil, eldir. Bir defa değil, bin defa tevbe etseniz kesilen elin binde birini geri getiremezsiniz.  

 slâm’ın hırsızlık suçuna karşı koyduğu ceza üzerinde öteden beri söz edilmiş, bunun ağır ve ilkel olduğundan bahsedilmiştir. Ancak başka sistemlerin hırsızlığa karşı uyguladıkları cezaların hiçbir fayda vermediği, cezaevlerinde sanatın inceliklerini öğrenen hırsızların çıktıktan sonra aynı işe devam ettikleri görülmektedir. Eğer bu suç kesin olarak önlenmek isteniyorsa iki yoldan gidilecektir: Eğitim ve ceza. İslâm insanları ıslah için eğitim metodlarının en mükemmelini getirmiştir. Buna rağmen hırsızlık eden kimse ya açlık zarureti ile bunu yapmıştır, yahut da böyle bir zaruret yoktur. Birinci halde el kesme cezası bahis mevzuu değildir. İkinci halde de durum mahkemeye intikal etmeden hırsızın tevbe ederek malı iade etmesi, bazı ictihadlara göre mal sahibinin affetmesi, ceza hükmünden önce hırsızın, çaldığı mala, meşru bir yoldan mâlik olması gibi sebeplerle ceza (had) düşmektedir. Buna göre mezkûr cezasının uygulanması hayli nadir olacak, fakat hırsızların ensesinde bekleyen bir kılıç gibi suçu engelleyecektir.  

1- Hırsızlıktan.  

(* ) Şüphesiz Allah Gafur’dur (dünyada suçları silip örten, cezaları kaldıran), Rahimdir (çok merhamet edendir) deniliyor. Dikkat edilirse Allah sadece Gafur’dur veya Rahim’dır demiyor, bu iki sıfatını birlikte zikrediyor, biri Gafur, diğeri Rahim; Bu ne demek? Bu şu demektir. Her iki dünyada bu sıfatlarıyla muamele eder, yani kişinin dünyadaki suçunun cezasını Gafur sıfatıyla kaldırır, ahirette de Rahim sıfatıyla ona merhamet eder. Bu nedenle hırsıza verilecek ceza ile ilgili durum ister yetkili makama intikal etmiş olsun ister olmasın ne zaman samimiyetle tövbe eder, kendini düzelttir ve çaldığı malı iade ederse, onun hem bu dünyevi cezası düşer hem de uhrevi cezası. Çünkü burada bağışlamak ve merhamet etmekle ilgili Allah’ın iki sıfatı geldiğine göre biri (غفور) dünya cezası içindir, diğeri (رحيم) ise ahiret içindır. Allah’u â’lem. İşte metni aşağıya alınan bir hadisi şerife göre de suç işleyene dünyevi ceza verildikten sonra ahiretteki cezası da kalkmış olur. Bu nedenle hırsızın yaptığı tövbe dünyevi cezaya değil sadece ahiret cezasına keffaret olur şeklindeki inanış yanlıştır. Çünkü dünyevi cezayı aldıktan sonra ahiretteki ceza yok olur. Ayrıca Müfessir Ata, İmam Şafii’nin bir kavli ve bazı âlimlere göre tövbe eden hırsıza ceza verilmez.) bk: (Fathu-l Kadir, Ruhu-l Meani, el-Keşşaf, el- İklil ve ez- Zühretüt-tefasir). İşte doğru olan da budur, çünkü ayet net bir şekilde bunu söylüyor. Bu nedenle bunun tartışılması bile söz konusu olamaz. Aşağıdaki tefsir metninde de fakihlerin çoğuna göre ceza infaz edilmeden önce hırsız tövbe ederse, bu ceza uygulanmaz, fakat ikinci defa tövbesi kabul edilmez deniliyor. Aşağıdaki hadisi şerife göre, dünyada suçluya ceza verilirse, ahiretteki cezasına kefaret olur, yani tövbe etmese de o suçun ahiretteki cezası affedilir. Çünkü bir suca iki ceza verilmez. Bu nedenle bu ayette hırsızının tövbesinden sonra Allah gafur ve rahimdir, şeklindeki ifade gereği, samimiyetle tövbe eden ve durumunu düzelten hırsıza dünyevi cezanın uygulanmayacağı hükmü de çıkmaktadır. Yani cezadan muaf olur. (الله اعلم) قوله تعالى: فمن تاب من بعد ظلمه وأصلح فإن الله يتوب عليه في التوبة ها هنا قولان: أحدهما: أنها كالتوبة من سائر المعاصي والندم على ما مضى والعزم على ترك المعاودة - وثالثا: بأن كثيرين من الفقهاء اعتبر توبة السارق قبل إقامة الحد عليه تسقط الحد، فلا يقام عليه، ولا تكون التوبة عن التكرار، بل يكون موضعها عند الارتكاب الأول (زهرة التفاسير) ‏..عَنْ ‏ ‏عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ ‏ ‏قَالَ ‏ ‏كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ ‏ ‏صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ ‏ ‏فِي مَجْلِسٍ فَقَالَ ‏ ‏تُبَايِعُونِي ‏عَلَى أَنْ لَا تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا وَلَا تَزْنُوا وَلَا تَسْرِقُوا وَلَا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ فَمَنْ وَفَى مِنْكُمْ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ وَمَنْ ‏ ‏أَصَابَ ‏ ‏شَيْئًا مِنْ ذَلِكَ فَعُوقِبَ بِهِ فَهُوَ كَفَّارَةٌ لَهُ وَمَنْ أَصَابَ شَيْئًا مِنْ ذَلِكَ فَسَتَرَهُ اللَّهُ عَلَيْهِ فَأَمْرُهُ إِلَى اللَّهِ إِنْ شَاءَ عَفَا عَنْهُ وَإِنْ شَاءَ عَذَّبَهُ ‏ ‏  

Tevbe ve ıslahın cezaları düşürmesiyle ilgili bkz. Âl-i İmrân 3:89, dipnot 8.,Ayetten de görüldüğü gibi hırsızlık zulümdür. Hırsızlık yapan ama ardından pişmanlık ile tevbe eden kişinin Allah tarafından affedilmesi için bu zulmü ortadan kaldırması ve durumu telafi etmesi gerekir. Bunun için, çaldığı malları yakalanmadan önce iade etmesi ve hırsızlığı terk ederek düzgün davranması yani ıslah edici bir tavır ortaya koyması gerekir. Dolayısıyla sadece kendisini düzeltmesi yeterli değildir. Aynı zamanda malını çaldığı kişinin malını tazmin etmesi, malını çaldığı kişinin zarara uğrayan ekonomik durumunu düzeltmesi yani çaldığı miktarı hak sahibine vermesi gerekir. Allah tarafından kabul edilecek tevbe ancak böylesi bir tevbedir.  

1 Yani hırsızlık yapıp kendi elinin kesilmesine sebebiyet vererek kendine zulm etmiş olan hırsız, eli kesildikten sonra tevbe edip ıslah olursa Allah onun tevbesini kabul eder. Ve Ahirette ona başka bir azap yapmaz. Buna göre eli kesilmiş ve tövbekâr olmuş olanlara bundan sonra hırsızlık yapmış diye kötü gözle bakılmaz. Bu tevbe, cezânın uygulanmasından önce yapılırsa, Hanefilere göre, mal sahibi affetmedikçe cezâ düşmez, Şafiî’ye göre düşer. 2 Hırsızın kendisini düzeltmesi demek, çaldığı malı ödemesi ve bir daha hırsızlık yapmamasıdır.3 Buradaki tevbe verilecek cezâyı engellemez, -Allah kabul ederse- onu âhiretteki cezâdan kurtarır.  

49 Yani, görevliler tarafından yakalanmadan önce çalınan malları iade etmek suretiyle (Menâr VI, 382).  

Hırsızlık büyük günahlardandır. Hırsız tövbe etmezse âhirette büyük azaba uğratılır. Ancak dünyada cezasını çekerse veya suçu tesbit edilmediği için ceza çekmez ve fakat çaldığı malı sahibine teslim edip tövbe ederse Allah onu affedeceğini bildiriyor.  

Genellikle hırsızın tevbesi, günâhının affına sebebolursa da elini kesilmekten kurtarmaz, görüşü egemendir. Fakat âyetin sonunda tevbe edip uslananlara karşı Allah'ın bağışlayan, esirgeyen sıfatlarının vurgulanması, tevbe eden hırsızın elinin kesilmemesini öğütler mâhiyettedir. Nitekim bazı müfessirlere göre tevbe edip uslanan hırsızın elini kesmek caiz değildir. (Bkz. el-Mushafu'l-mufesser: s. 143, Kahire, 1337 ve Yüce Kur'ân'ın Çağdaş Tefsîri: 2/519-526)