Kelimenin Kök Hâli ve Türevleri

Mâide Sûresi 32. Ayet Meali

Türkçe Transcript

swap_vert close

Min ecli żâlike ketebnâ ‘alâ benî isrâ-île ennehu men katele nefsen biġayri nefsin ev fesâdin fî-l-ardi fekeennemâ katele-nnâse cemî’an vemen ahyâhâ fekeennemâ ahyâ-nnâse cemî’a(n)(c) velekad câet-hum rusulunâ bilbeyyinâti śümme inne keśîran minhum ba’de żâlike fî-l-ardi lemusrifûn(e)

Abdulbaki Gölpınarlı

swap_vert close

Bu yüzden şu hükmü yazdık İsrailoğullarına: Şüphe yok ki bir insanı öldürmesine, yahut yeryüzünde bozgunculuk etmesine karşılık olmayarak birisini öldüren, bütün insanları öldürmüş gibidir ve kim, birisini kurtarır, diriltirse bütün insanları diriltmiş gibidir. Andolsun ki peygamberlerimiz, onlara apaçık delillerle geldiler de gene onların çoğu, bundan sonra yeryüzünde hadlerini aştılar.

Abdullah-Ahmet Akgül

swap_vert close

İşte bu nedenle; İsrailoğullarına da yazmış (ve onların şahsında bütün insanlığı uyarmış)tık ki; -öldürdüğü başka birisine karşılık (kısasen), veya bulunduğu yerde çıkardığı fitne ve fesada (anarşi ve isyana binaen) olmaksızın- her kim (haksız yere) bir kişiyi öldürürse, sanki bütün insanları öldürmüş gibidir. Kim de (bir masumun öldürülmesine engel olup, yaşamasını sağlayarak) onu diriltirse, bütün insanların hayatını kurtarmış gibidir. Andolsun, elçilerimiz onlara apaçık belgelerle gelmişlerdi. Sonra bunun ardından onlardan (İsrailoğullarından) birçoğu yeryüzünde ölçüyü taşırıp israf (ve insafsızlığa) yönelmişlerdir.

Abdullah Parlıyan

swap_vert close

İşte bu yüzden biz, İsrailoğullarına şunu yazdık: Kim, bir insanı daha evvel öldürülen bir kişi karşılığında veya yeryüzünde fesat ve bozgunculuk çıkarma suçu gibi bir sebebe dayanmaksızın haksız yere öldürürse, bütün insanları öldürmüş gibi olur. Kim de, bir kişinin hayatını kurtarırsa, bütün insanların hayatını kurtarmış gibi olur. Gerçekten elçilerimiz onlara, çok açık belgelerle geldiler; ama buna rağmen onların çoğu, yeryüzünde kötülük ve günahta aşırı gidenlerden oldular.

Ahmet Tekin

swap_vert close

İşte bu yüzdendir ki, İsrâiloğulları'na şu hükümleri, yazılı kural haline getirdik. Kim haksız yere, kısası gerektiren bir sebep ortada yokken veya yeryüzünde, kanının heder edilmesini gerektirecek bir bozgunculuğa, anarşiye karışmamış bir kimseyi öldürürse, bütün insanları öldürmek gibi ağır bir cinayet işlemiş olur, sorumlu tutulur. Bir kimseye hayat veren, yaşamasına sebep olan da, bütün insanlara hayat vermek gibi büyük bir hayır işlemiş olur, mükâfatlandırılır. Andolsun ki, Rasullerimiz onlara apaçık delillerle geldiler. Yine de, bundan sonra, onların birçoğu yeryüzünde Allah'ın emirlerine âsi oldular, meşru sınırları aştılar, ağır-adaletsiz hükümler içeren kurallar uyguladılar, cahilce aşırı davranışlarda bulundular.

bk. Kur’an-ı Kerim, 2/84-85.

Ahmet Varol

swap_vert close

İşte bundan dolayı İsrailoğullarına şu hükmü yazdık: "Kim bir cana karşılık veya yeryüzünde bozgunculuk çıkarmak sebebiyle olmaksızın bir kimseyi öldürürse bütün insanları öldürmüş gibi olur. Kim de bir kimseyi diriltirse (ölümden kurtarırsa) bütün insanları diriltmiş gibi olur." Muhakkak ki peygamberlerimiz onlara açık delillerle geldiler. Yine de bunun ardından onların çoğu yeryüzünde aşırıya gitmektedirler.

Ali Bulaç

swap_vert close

Bu nedenle, İsrailoğullarına şunu yazdık: Kim bir nefsi, bir başka nefse ya da yeryüzündeki bir fesada karşılık olmaksızın (haksız yere) öldürürse, sanki bütün insanları öldürmüş gibi olur. Kim de onu (öldürülmesine engel olarak) diriltirse, bütün insanları diriltmiş gibi olur. Andolsun, elçilerimiz onlara apaçık belgelerle gelmişlerdir. Sonra bunun ardından onlardan bir çoğu yeryüzünde ölçüyü taşıranlardır.

Ali Fikri Yavuz

swap_vert close

Bundan dolayı İsrailoğullarına kitabda bildirmiştik ki, kim kısas gerekmeksizin veya yeryüzünde fesad (şirk) olmaksızın bir nefsi öldürürse, bütün insanları öldürmüş gibi olur. Kim de onu kurtarırsa, bütün insanları kurtarmış gibi olur. Gerçekten İsraîloğullarına, peygamberlerimiz mûcizeler getirdiler. Sonra, onlardan bir çoğu, bu âyet ve mûcizeler arkasından, yine de yeryüzünde fesad ve cinayet yapmakla haddi aşmaktadırlar.

Bahaeddin Sağlam

swap_vert close

İşte bundan dolayı (göçebe bir millet olan) İsrailoğullarına buyurduk ki: “Kim, insan öldürmemiş ve yeryüzünde bozgunculuk yapmamış bir canı öldürürse, o bütün insanları öldürmüş demektir. Kim de onu diriltirse, bütün insanları diriltmiş demektir. Şüphesiz elçilerimiz, açık delillerle onlara geldiler. Fakat onların çoğu bu gerçeklerden sonra da yeryüzünde, azgınlık yapıyorlar. (*)

(*) Yahudi milleti, Habil Kabil kıssasının canlı bir örneğidirler. Göçebelikten yerleşik düzene geçişleri hiç bitmemiştir. Daima bozgunculuk yapıp dünyada daima savaşı tahrik etmektedirler. Onlar, bir Yahudi için, bütün insanların mahvına razı oluyorlar.

Bayraktar Bayraklı

swap_vert close

İşte bu nedenle İsrâiloğulları'na şöyle yazmıştık: Kim, bir cana veya yeryüzünde bozgunculuk çıkartmaya karşılık olmaksızın, haksız yere bir cana kıyarsa, bütün insanları öldürmüş gibi olur. Her kim bir can kurtarırsa, bütün insanları kurtarmış gibi olur. Peygamberlerimiz onlara apaçık deliller getirdiler; ama bundan sonra da onlardan çoğu yine yeryüzünde aşırıya gitmektedirler.

Besim Atalay

swap_vert close

Bundan dolayı, İsrail oğullarına, kitapta yazmıştık ki: (Bir kimseyi öldürmemiş olanı öldüren, ya da yeryüzünde fesatçılık eyliyen kimse, bütün insanları öldürmüş gibi olur, birini kurtaran da, bütün insanları kurtarmış demek), onlara belgelerle, peygamberlerimiz gelmiştiler, bundan sonra, onların birçoğu yeryüzünde aşırılık ettiler

Cemal Külünkoğlu

swap_vert close

İşte bu yüzdendir ki İsrailoğullarına (Tevrat'ta) şöyle bildirmiştik: “Kim bir kişiyi, başka bir cana ya da yeryüzünde fesat çıkarmasına karşılık olmaksızın (haksız yere) öldürürse, bütün insanları öldürmüş gibi olur. Kim de bir adamın hayatını kurtarırsa, bütün insanları kurtarmış gibi olur.” Andolsun ki; resullerimiz onlara apaçık delillerle geldiler. Sonra, onlardan birçoğu, bu âyet ve mucizeler geldikten sonra, yine de yeryüzünde fesat çıkarmaya ve azgınlık etmeye devam ettiler.

Bkz. 2/178, 4/92

Cemil Said

swap_vert close

Bunun üzerine Benî İsrâîl içün şunı hükm itdik; "Bir âdemi öldürmemiş veyâ memleketde fesâd çıkarmamış olan bir insânı katl idenler cemî’ insânları katl itmiş gibi ve bir âdemi ihyâ idenler bütün insânları ihyâ itmiş gibi ’add olunacakdır." Rasûllerimiz ânların arasında âyât-ı müberhene ile zuhûr itdiler. Arzdaki insânların çoğı katlde mübâlâtsızlık gösterdi.

Diyanet İşleri (Eski)

swap_vert close

Bunun için İsrailoğullarına şöyle yazdık: "Kim bir kimseyi bir kimseye veya yeryüzünde bozgunculuğa karşılık olmadan öldürürse, bütün insanları öldürmüş gibi olur. Kim de onu diriltirse (ölümden kurtarırsa) bütün insanları diriltmiş gibi olur". And olsun ki, onlara belgelerle peygamberlerimiz geldi, sonra buna rağmen, onların çoğu yeryüzünde taşkınlık edenler oldu.

Diyanet İşleri (Yeni)

swap_vert close

Bundan dolayı İsrailoğullarına (Kitap’ta) şunu yazdık: “Kim, bir insanı, bir can karşılığı veya yeryüzünde bir bozgunculuk çıkarmak karşılığı olmaksızın öldürürse, o sanki bütün insanları öldürmüştür. Her kim de birini (hayatını kurtararak) yaşatırsa, sanki bütün insanları yaşatmıştır. Andolsun ki, onlara resûllerimiz apaçık deliller (mucize ve âyetler) getirdiler. Ama onlardan birçoğu bundan sonra da (hâlâ) yeryüzünde aşırı gitmektedir.

Kur'an Yolu (Diyanet İşleri)

swap_vert close

İşte bundan dolayı İsrâiloğulları’na şöyle yazmıştık: “Bir cana kıymaya veya yeryüzünde fesat çıkarmaya karşılık olması dışında, kim bir kimseyi öldürürse bütün insanları öldürmüş gibi olur. Kim de bir can kurtarırsa bütün insanların hayatını kurtarmış gibi olur.” Şüphesiz peygamberlerimiz onlara apaçık deliller getirdiler. Ama bundan sonra da onların çoğu yeryüzünde taşkınlık göstermektedirler.

Diyanet Vakfı

swap_vert close

İşte bu yüzdendir ki İsrailoğulları'na şöyle yazmıştık: Kim, bir cana veya yeryüzünde bozgunculuk çıkarmaya karşılık olmaksızın (haksız yere) bir cana kıyarsa bütün insanları öldürmüş gibi olur. Her kim bir canı kurtarırsa bütün insanları kurtarmış gibi olur. Peygamberlerimiz onlara apaçık deliller getirdiler; ama bundan sonra da onlardan çoğu yine yeryüzünde aşırı gitmektedirler.

Tarih boyunca dünyada İsrailoğulları savaşlar, ihtilâller, çeşitli para oyunları ve entrikalar çıkarmış, bu gibi olaylarda büyük rol oynamış, milyonlarca canın ve hesapsız servetin zayi olmasına sebep olmuşlardır.

Edip Yüksel

swap_vert close

Bunun için İsrail oğullarına şunu yazdık: Kim, cinayet işlememiş veya yeryüzünde bozgunculuk yapmamış bir kişiyi öldürürse tüm insanları öldürmüş gibidir. Kim de o canı yaşatırsa, bütün insanları yaşatmış gibi olur. Elçilerimiz onlara apaçık delillerle geldiler. Buna rağmen onların çoğu hemen sonra yeryüzünde azgınlık yapmaya başladılar.

Elmalılı Hamdi Yazır

swap_vert close

Bunun içindir ki, İsrâiloğulları'na: "Kim, bir cana kıymayan veya yeryüzünde bozgunculuk çıkarmayan bir nefsi öldürürse, bütün insanları öldürmüş gibi olur. Kim de bir nefsin yaşamasına sebep olursa, bütün insanları yaşatmış gibi olur" hükmünü yazdık (farz kıldık). Şüphesiz ki onlara peygamberlerimiz açık delillerle geldiler. Yine de bundan sonra onların birçoğu yeryüzünde aşırı gitmektedirler.

Elmalılı Meali (Orijinal)

swap_vert close

Bu ecilden Beni İsraîle kitabda bildirmiştik ki her kim bir nefsi bir nefis mukabili veya yer yüzünde bir fesadı olmaksızın öldürürse sanki bütün insanları öldürmüş gibi olur, kim de bir adamın hayatını kurtarırsa bütün insanların hayatını kurtarmış gibi olur; Celâlim hakkı için Resullerimiz onlara beyyinelerle geldiler de sonra içlerinden bir çoğu bütün bunların arkasından hâlâ yer yüzünde fesad ve cinayette israf etmekte bulunuyorlar

Emrah Demiryent

swap_vert close

Bundan dolayıdır ki, İsrâiloğullarına: “Kim bir canı, başka bir cana veya yeryüzünde bozgunculuk çıkarmak sebebiyle olmaksızın (şer’an ölümü hak etmeksizin) öldürürse, o sanki bütün insanları öldürmüş gibi olur. Kim de bir kişinin hayatını kurtarırsa, (sanki) bütün insanların hayatını kurtarmış gibi olur hükmünü bildirdik. Şüphesiz ki, onlara resûllerimiz apaçık deliller (mu‘cize ve âyetler) getirdiler. Ama onlardan birçoğu bundan sonra da (hâlâ) yeryüzünde haddi aşıp, aşırı gitmektedir.

Erhan Aktaş

swap_vert close

Bundan dolayı İsrailoğulları'na yazdık: “Kim, bir cana karşılık olmaksızın veya yeryüzünde bozgunculuk yapmamış birini öldürürse, sanki bütün insanları öldürmüş gibidir. Kim de onu yaşatırsa, sanki bütün insanları yaşatmış gibi olur.” Resullerimiz onlara kanıtlayıcı açık bilgilerle geldiği halde onların çoğu bundan sonra da yeryüzünde israf¹ etmektedirler.

1- Haddi aşmak, bozgunculuk yapmak, ölçüsüz davranmak, taşkınlık yapmak.

Hasan Basri Çantay

swap_vert close

Bundan dolayıdır ki İsrâîl oğullarına şu hakıykatı hükmetdik: Kim bir canı, bir can mukaabilinde veya yer yüzünde bir fesâd çıkarmakdan dolayı olmayarak, öldürürse bütün insanları öldürmüş gibi olur. Kim de onu kurtarırsa bütün insanları diriltmiş gibi olur. Andolsun ki peygamberimiz onlara beyyineler (apaçık âyetler, deliller, mucizeler) getirmişdi. Sonra hakıykaten yine içlerinden bir çoğudur ki bunların arkasından, (haalâ) yer yüzünde (fesâd ve cînâyet hususunda) muhakkak haddi aşanlardır.

Hayrat Neşriyat

swap_vert close

Bundan dolayıdır ki, İsrâ ilo ğul larına (Tevrât ta) şöyle yazmıştık: “Kim bir kimseyi, bir kimseye veya (o kimsenin) yeryüzünde bir fesad (çıkarmakta olmasın)a karşılık olmaksızın (ölüm cezâsını gerektiren bir suçu olmadığı hâlde) öldürürse, o takdirde bütün insanları öldürmüş gibidir.(1) Kim de onun (bir insanın) hayâtını kur tarırsa, o takdirde bütün insanların hayâtını kurtarmış gibidir.”Hem celâlim hakkı için, peygamberlerimiz onlara apaçık deliller le geldiler. Sonra doğrusu onlardan birçoğu, bunların ar dın dan yeryüzünde gerçekten haddi aşan kimselerdir.

(1)“Âyetin ma‘nâ-yı işârîsiyle, bir ma‘sûmun hakkı, bütün halk için dahi ibtâl edilmez. Bir ferd dahi, umûmun selâmeti için fedâ edilmez. Cenâb-ı Hakk’ın nazar-ı merhametinde hak haktır, küçüğüne büyüğüne bakılmaz. Küçük, büyük için ibtâl edilmez. Bir cemâatin selâmeti için, bir ferdin rızâsı bulunmadan hayâtı ve hakkı fedâ edilmez. Hamiyet (fedâkârlık) nâmına, rızâsı ile olsa, o başka mes’eledir.” (Mektûbât, 15. Mektûb, 42-43)

İhsan Aktaş

swap_vert close

İşte bundan dolayıdır ki, (kıyamette kadar bütün insanlığı kapsamına alan umumî bir kaide olarak, bilhassa) İsrailoğullarının üzerine (Tevrat’ta) şu hükmü yazdık: “Kim cinayet suçu işlememiş veya yeryüzünde fesat çıkarmamış bir kişiyi öldürürse bütün insanları öldürmüş gibi olur. Kim de onu diriltirse (ölümden kurtarırsa) bütün insanları diriltmiş gibi olur’. Gerçekten onlara (böylesi hüküm ve ölçüleri tebliğ etmeleri için) resullerimiz, açık belgelerle geldiler. Ne var ki, bütün bunlardan sonra içlerinden pek çoğu halâ yeryüzünde taşkınlık yapıp durmaktadır. *

(*) Tarih boyunca dünyada İsrailoğulları savaşlar, ihtilâller, çeşitli para oyunları ve entrikalar çıkarmış, bu gibi olaylarda büyük rol oynamış, milyonlarca canın ve hesapsız servetin zayi olmasına sebep olmuşlardır. (Di. Vakfı Meal Açıklaması) Not: Bu ayet, 27. ayete geçen her iki Beniâdem’in (iki âdemoğlunun) İsrailoğullarından olduğunu söyleyen Hasan Basri, Dahhak ve diğer âlimlerinin bu konudaki görüşlerini teyit eder niteliğindedir. Yoksa neden 32. ayette (مِنْ أَجْلِ ذَلِكَ كَتَبْنَا عَلَى بَنِي إِسْرَائِيلَ الخ) ‘’bundan dolayıdır ki Beni İsraillerin üzerine (Tevrat’ta) şu hükmü yazdık…’’şeklinde hüküm Hz. Âdem’den hemen sonra gelen bütün nesillere değil de, binlerce sene sonra tarih sahnesine yeni gelen Hz. Musa dönemindeki İsrailoğullarına yazılıyor? Hâlbuki Âdem ile Tevrat’ın indiği dönem arasında (İsrailoğullarına gelen Hz. Musa ile Hz. Âdem arasında) onbinlerce yıl, nice peygamberler ve belki de binlerce nesiller geçmiştir. Yoksa Hz. Âdem ile Hz. Musa arasında gelip geçen nesiller bu hükümden muaf midi? Haşa! İşte bu da gösteriyor ki, 27. ayette bahsi geçen bu iki adamoğlu/insanoğlu İsrailoğullarındandır. Beni İsrail ise, Hz. Yakub’un torunlarının soyundan gelip Hz. Musa şeriatine uyanları ifade etmektedir… Bkz: (Kur’an’a Göre Seçilmişlik Kavramı ve İsrailoğulları’ nın ...) Zira Âdem’den İsrailoğullarına kadar gelen bütün nesillerin bu ilahi hükümden muaf tutulması söz konusu olamaz. İşte Habil ve Kabil adındaki şahıslarının da Hz. Adem’ın oğulları olduğunu söyleyen Kur’an değil, yahudilik kaynaklarıdir/ israiliyattır.

İlyas Yorulmaz

swap_vert close

Bundan sonra İsrail oğullarına “Kim bir nefsi, karşılığında bir nefis (kısas) olmaksızın öldürürse, bütün insanlığı öldürmüş gibi olur, kimde bir nefse hayat verirse, bütün insanlığa hayat vermiş gibi olur” diye yazdık. Elbetteki onlara açıklayıcı ayetlerle elçiler gelmiş ama onlardan pek çoğu, bu emrettiklerimize rağmen, yeryüzünde aşırı gitmeye devam etmişlerdir.

İsmayıl Hakkı Baltacıoğlu

swap_vert close

İşte bunun için İsrailoğullarına şunu yasadık: "işte herkim bir kimseyi haksız yere öldürecek olursa bütün insanları öldürmüş gibi olur. Herkim de bir kimsenin canını kurtaracak olursa bütün insanların canını kurtarmış gibi olur. Meğer ki bunu ödeşme, ya da ortalıkta kargaşa çıkarma karşılığı olarak yapmış ola. Doğrusu onlara elçilerimiz apaçık belgeler getirmişlerdi. Onlardan bir çoğu bunun ardından yine de ülkede taşkınlık ettiler."

İsmail Hakkı İzmirli

swap_vert close

Bundan dolayı herkim diğer bir kişiye kısas bedelinde olmaksızın veya yeryüzünde fesat çıkarmaksızın bir kişiyi öldürürse sanki bütün halkı öldürmüş; bir kimseyi de diri bırakırsa sanki bütün halkı diri bırakmış gibi olacağını Tevrat/ta İsrailoğullarına hükmettik. * Peygamberlerimiz onlara açık mucizeler getirmişlerdi. Bütün bundan sonra onlardan birçoğu yer yüzünde yoldan çıkmış oldular.

İsmail Yakıt

swap_vert close

İşte bundan dolayıdır ki Biz İsrailoğullarına şöyle yazdık/buyurduk: “Kim, cana can karşılığı/kısas olmayan veya yeryüzünde bozgunculuk yapmayan bir kimseyi öldürürse, o, sanki bütün insanları öldürmüş gibidir. Kim de bir hayat verirse [ahyâ] sanki o bütün insanlara hayat vermiş gibidir.” Andolsun elçilerimiz onlara apaçık deliller getirdiler ama bundan sonra onlardan birçoğu yine yeryüzünde her türlü aşırılığı edenlerden [musrifîn] oldular.

Kadri Çelik

swap_vert close

Bunun için İsrail oğullarına şöyle yazdık: “Kim bir kimseyi bir kimseye veya yeryüzünde bozgunculuğa karşılık olmadan öldürürse, bütün insanları öldürmüş gibi olur. Kim de onu diriltirse (ölümden kurtarırsa) bütün insanları diriltmiş gibi olur.” Hiç şüphesiz peygamberlerimiz onlara belgelerle geldi; sonra buna rağmen, onların çoğu yeryüzünde taşkınlık edenlerdir.

Mahmut Kısa

swap_vert close

Bunun için, İsrail Oğulları’na ve dolayısıyla size şöyle emrettik: “Her kim, bir cana kıymamış veya yeryüzünde yol kesme, eşkıyalık, ırza tecavüz ve benzeri fesat çıkarmamış bir insanı haksız yere öldürecek olursa, adeta bütün insanlığı öldürmüştür ve kim de cinayeti engelleyerek bir hayat kurtarırsa, adeta bütün insanlığı kurtarmıştır.” Ama İsrail Oğulları, öğüt ve uyarıları dinlemedi. Elçilerimiz onlara, hakîkati ortaya koyan nice mûcizeler ve apaçık belgeler getirmiş olmalarına rağmen, yine de içlerinden birçokları, yeryüzünde cinâyetler işlemekten ve azgınlık etmekten bir türlü vazgeçmediler.Öğüt ve uyarılarla uslanmayan bu gibi azgınları, ancak cezalarla durdurabilirsiniz:

Mahmut Özdemir

swap_vert close

Bundan dolayı İsrail’in oğullarına şunu yazdık: “Yeryüzü’nde bir bozgunculuk çıkarma veya bir kişi dışındaki sebeple, kim bir kişiyi öldürdüyse, topluca İnsanlar’ı öldürmüş gibidir. Kim ona hayat verdiyse, topluca İnsanlar’a hayat vermiş gibidir”. And olsun rasûllerimiz onlara Beyyineler / Açık Belgeler ile geldi! Bundan sonra Yeryüzü’nde onlardan birçoğu yine müsriflerdir / aşırı gitmişlerdir.

Mehmet Çakır

swap_vert close

Bu nedenle İsrailoğullarına şunu ferman etmiştik: Yer yüzünde cinayet işlememiş ve kargaşa çıkarmamış masum bir cana kıyan, bütün insanlığın canına kıymış gibi olur. Birinin hayatını bağışlayan ise, bütün insanlığa hayat vermiş gibi olur... Elçilerimiz insanlara belgeler getirdiler. Ama yine de çoğu yeryüzünde aşırılık yapmaya devam ettiler.

Mehmet Çoban

swap_vert close

Bu olayı kendilerine delil göstererek İsrailoğullarına yasa olarak şunu yazdık: "Kim bir insanı, bir can karşılığı veya yeryüzünde bir bozgunculuk çıkarmak karşılığı olmaksızın öldürürse, yani haklı bir sebebe dayalı olmadan öldürürse; O bütün insanları öldürmüş gibidir. Her kim de birinin hayatını kurtararak yaşatırsa sanki bütün insanları yaşatmış gibidir.” Andolsun ki Resullerimiz apaçık delillerden haber verdiler. Ama onlardan birçoğu bundan sonra da hâlâ yeryüzünde aşırı giderek Allah’ın yasasını çiğnemektedirler.

Mehmet Okuyan

swap_vert close

İşte bu yüzdendir ki İsrailoğulları’na şöyle yazmıştık: “Kim bir cana karşılık olmaksızın yani yeryüzünde bozgunculuk çıkarmaya karşılık olmaksızın, (haksız yere) bir cana kıyarsa bütün insanları öldürmüş gibi olur. Kim de bir cana hayat verirse (onun canını kurtarırsa) bütün insanlara hayat vermiş (onları kurtarmış) gibi olur.” [*] Elçilerimiz onlara apaçık deliller getirmişlerdi. Sonra, onlardan çoğu yine yeryüzünde aşırıya kaçmaktadır.

Bu cümle insan hayatının önemini öğretir. Bundan anlaşılan şudur: Bir âdem bir âlemdir; bir can cihana bedeldir. Haksız yere bir cana kıymak, cihanı öldürmek gibidir. Bir canı manevi anlamda diriltmek, ona ruhsal donanımlar kazandırmak, inanç sahibi, duyarlı, sorumlu kılmak ve insan olmanın gereklerini yerine getiren bir birey olmasını sağlamak da bütün insanlığı diriltmek gibidir. Her insan Yüce Allah’ın bir kitabıdır; onu hayatta tutmak, Allah’ın bir kitabı olan insana, layık olduğu değeri vermek demektir.

Mehmet Türk

swap_vert close

İşte bu olaydan dolayı¹ Biz, İsrâil oğullarına: “Kim bir kimseyi öldürmeye veya yeryüzünde bozgunculuk çıkarmaya karşılık olmaksızın, (haksız yere) bir cana kıyarsa bütün insanları öldürmüş, her kim de bir canı kurtarırsa bütün insanları, kurtarmış gibi olur.” hükmünü bildirdik. Şüphesiz Peygamberlerimiz, onlara apaçık deliller getirdiler; ama onlardan pek çoğu, bundan sonra yine yeryüzünde aşırı giderek yoldan çıktılar.

1 Bu âyetin başındaki, “işte bu olaydan dolayı” ifâdesi, Âdem’in iki oğlu hadisesinin; bizzat Hz. Âdemin iki oğlu arasında değil, İsrâil oğulları arasındaki, “iki Âdemoğlu” arasında meydana geldiği ve bu hükmün de bu olaydan dolayı İsrâil oğullarına indirildiği şeklinde anlaşılabilir. Bu ifâde bir de; Hz. Âdemin iki oğlu arasındaki bu olayın, Yahûdîler ve tüm insanlar arasında her zaman olabileceğine bir örnek olmak üzere anlatılıp bu hükmün sadece İsrâil oğullarına değil tüm insanlığa emredildiği de anlaşılabilir ki, bu daha kapsamlı bir anlayış olur.

Muhammed Esed

swap_vert close

Bu yüzden Biz İsrailoğulları’na bildirdik ki, -cinayetin ve yeryüzünde fesadı yayma[nın cezası] olarak işlenmesi dışında- eğer bir kimse bir insanı öldürürse bütün insanlığı öldürmüş gibidir; ve bir kimse bir hayat kurtarırsa bütün insanlığı kurtarmış gibi olur. ⁴⁰ Gerçekten elçilerimiz, onlara ⁴¹ hakikatin bütün delilleri ile geldiler: ama, buna rağmen, onların çoğu yeryüzünde her çeşit aşırılığa meyletmeye devam etti. ⁴²

40 Bu ahlakî hakikat, bu surenin 15. ayetinin ilk cümlesinin işaret ettiği hususlar arasındadır ve bu hakikatin vecîz ifade tarzı, Hâbil ve Kâbil kıssasının neden bu bağlamda zikredildiğini tam olarak açıklamaktadır. “Biz İsrailoğulları’na bildirdik” ifadesi, elbette, bu ahlakın evrensel geçerliliğinden bir sapma teşkil etmez: sadece onun en eski yansımasına bir işarettir.41 Yani, Kitâb-ı Mukaddes’in hem Yahudi hem de Hristiyan izleyicilerine.42 Le-müsrifûn şimdiki zaman ortacı, onların “sürekli olarak aşırılıklara meylettikleri (yani, suçlar işledikleri)”ni gösterir ve en doğrusu, “işlemeye devam ettiler” olarak çevrilebilir. Daha önceki pasajlar ışığında bakıldığında, bu “aşırılıklar”ın şiddet suçlarına ve özellikle insanların acımasızca öldürülmesine işaret ettiği anlaşılır.

Mustafa Çavdar

swap_vert close

İşte bunun için İsrailoğullarına biz şöyle emretmiştik: “Kim bir cinayet veya yeryüzünde fitne ve fesat karşılığında olmaksızın bir cana kıyarsa, bütün insanlığı öldürmüş gibi olur. Kim de bir insanın hayatını kurtarır veya korursa; bütün insanlığı diriltmiş gibi olur.” Şüphesiz ki elçilerimiz, onlara hakikatin bütün delilleriyle gelmiş, buna rağmen onlardan çoğu bundan sonra yeryüzünde azgınlık ve taşkınlık yapmaya devam etmişlerdi. 10/13-14, 39/71

Mustafa İslamoğlu

swap_vert close

Bundan dolayı Biz İsrâiloğullarına şöyle vahyetmiştik: Kim cinayet suçu işlememiş veya yeryüzünde fesat çıkarmamış bir kişiyi öldürürse, sanki bütün insanlığı öldürmüş gibi olur. Buna karşılık kim de birine hayat verirse, sanki bütün insanlığa hayat vermiş gibi olur.[⁹¹⁷] Elçilerimiz onlara hakikatin tüm delilleriyle gelmişlerdi; fakat daha sonra onların çoğu yeryüzünde her tür aşırılığı irtikâp edip durmuşlardı.

[917] İslâm’ın bütün bir insanlığın tüm zamanlar ve zeminlerde değişmez değerleri olduğunun ifadesi.

Orhan Kuntman

swap_vert close

İşte bundan dolayı (kardeşin kardeşini, haksız yere öldürmesinin doğru olmadığını gözlerinin önüne sermek ve engellemek için) İsrailoğullarının üzerine, "kim bir kimseyi haksız yere -kısas veya yeryüzünde bozgunculuk karşılığı olmaksızın- öldürürse (bilmeli ki) o, bütün insanları öldürmüş gibi olur. Kim de, bir kimseyi kurtarırsa, bütün insanları kurtarmış gibi olur" hükmünü yazdık. Andolsun ki peygamberlerimiz onlara, apaçık delillerle (mucizelerle ve yeryüzünde bozgunculuğu yasaklayan hükümlerle) geldiler, buna rağmen onlardan birçoğu, yeryüzünde aşırı gitmektedirler.

Osman Fırat

swap_vert close

Bundan dolayı İsrailoğullarına (Kitap’ta) şunu yazdık: "Kim, bir insanı, bir can karşılığı veya yeryüzünde bir fesat çıkarmak karşılığı olmaksızın birini öldürürse, o sanki bütün insanları öldürmüş gibi olur. Her kim de birini (hayatını kurtararak) yaşatırsa, sanki bütün insanları kurtarmış gibi olur. Ve muhakkak ki, resûllerimiz onlara apaçık beyanlarla geldiler. Ama onlardan birçoğu bundan sonra da (hâlâ) yeryüzünde aşırı gitmektedir.

Ömer Nasuhi Bilmen

swap_vert close

Bundan dolayı İsrailoğullarının üzerine yazdık ki, her kim bir şahsı, bir şahıs mukabilinde veya yerdeki bir fesattan dolayı olmaksızın öldürürse sanki bütün insanları öldürmüş gibi olur ve her kim de bir şahsın hayatını kurtarırsa sanki bütün insanları ihya etmiş gibi olur. And olsun ki, Bizim peygamberlerimiz onlara beyyineler ile gelmişlerdir. Sonra onlardan birçokları bunu müteakib yeryüzünde muhakkak müsrif kimseler olmuşlardır.

Suat Yıldırım

swap_vert close

İşte bundan dolayı İsrail oğullarına kitapta şunu bildirdik: Kim katil olmayan ve yeryüzünde fesat çıkarmayan bir kişiyi öldürürse sanki bütün insanları öldürmüş gibi olur. Kim de bir adamın hayatını kurtarırsa sanki bütün insanların hayatını kurtarmış olur. Resullerimiz onlara açık âyetler ve deliller getirmişlerdi. Ne var ki onların çoğu bütün bunlardan sonra, hâla yeryüzünde fesat ve cinayette aşırı gitmektedirler. [2, 84-85]

Bu âyet insan hayatının kutsallığını vurgulayan en mükemmel bir beyandır. Hayatın korunması için, her bir kişi, başkasının hayatının kutsallığını kabul edip onu korumaya çalışmalıdır. Mevdûdi’nin dediğine göre bu hüküm mevcut Tevrat’ta yer almaz. Ama onun tefsiri olan Talmud’da değiştirilmiş olarak: “İsrail’den tek bir kişiyi öldüren, tüm ırkı öldürmüş gibi cezalandırılacaktır” tarzında yer alır (Tefhim, bu âyetin açıklamasında).

Süleyman Ateş

swap_vert close

Bundan dolayı İsrail oğullarına şöyle yazdık: Kim, bir cana kıymamış, ya da yeryüzünde bozgunculuk yapmamış olan bir canı öldürürse, sanki bütün insanları öldürmüş gibidir. Kim de onu(n hayatını kurtarmak suretiyle) yaşatırsa, bütün insanları yaşatmış gibi olur. Andolsun elçilerimiz onlara açık deliller getirdiler, ama bundan sonra da onlardan çoğu, yine yeryüzünde israf etmekte(aşırı gitmekte)dirler.

Süleyman Tevfik

swap_vert close

Bundan dolayı Benî İsrâîl'e hüküm ve farz itdik ki, bir nefse bedel olmadan veyâ arzda îkâ-'ı fesâd sebebi bulunmadan bir insânı katl iden bütün insânları katl itmiş gibidir, bir insânı ihyâ iden de keennehu bütün insânları ihyâ iylemişdir ve onlara vâzıh mu'cizât ile rasûlümüz geldi. (Emirlerimizi tabliğ iylediler.) Bundan sonra onlardan bir çoğı katl, îkâ-'ı fesâd ve hetk-i hurumât ile yeryüzünde müsriflerden oldılar.

Süleymaniye Vakfı

swap_vert close

Bu sebeple İsrailoğullarına şunu yazdık: Kim, adam öldürmemiş veya ortalığı birbirine katmamış birini öldürürse bütün insanları öldürmüş gibi olur. Kim de bir hayatı kurtarırsa bütün insanları hayatını kurtarmış gibi olur. Elçilerimiz onlara, açık belgelerle (mucizelerle) gelmişlerdi. Buna rağmen onların çoğu aşırı davranışlar göstermişlerdi.

Şaban Piriş

swap_vert close

Bunun için İsrailoğullarına şöyle yazdık: “Kim bir kimseyi, bir kimseye veya yeryüzünde (yaptığı) bozgunculuğa karşılık olmadan öldürürse, bütün insanları öldürmüş gibi olur. Kim de ona hayatını bağışlarsa; bütün insanları diriltmiş gibi olur.” Peygamberlerimiz onlara belgelerle gelmişti de onlardan bir çoğu bundan sonra yeryüzünde adaletten ayrılmışlardı.

Ümit Şimşek

swap_vert close

İşte bu yüzden Biz İsrailoğullarına buyurduk ki, kim bir cana kıymamış yahut yeryüzünde fesat çıkarmamış birisini öldürürse, bütün insanları öldürmüş gibidir. Kim de bir kimsenin hayatını kurtarırsa, bütün insanların hayatını kurtarmış gibidir.(10) And olsun, elçilerimiz onlara apaçık deliller getirdiler; lâkin bundan sonra bile onların birçoğu hâlâ aşırılığa devam ediyor.

(10) Öldürülen veya hayatı kurtarılan kişi, tek bir kişi bile olsa, İlâhî adaletin ve İlâhî rahmetin nazarında, o tek kişinin hukuku, bütün bir insanlığın hukuku kadar ciddiyetle ve önemle muamele görür. Özellikle yönetimde bulunan kimselerin “tek tük kişiler” yahut “küçük bir azınlık” olarak görüp küçümseyebilecekleri bireysel hakların korunması açısından, bu âyet önemli bir uyarı içermektedir. Yoksa, âyetten, bir kişiyi öldürenle pek çok kimseyi öldüren arasında hiçbir fark olmadığı anlamı çıkarılmamalıdır. Ayrıca, eğer işlenen kötülük başkalarına örnek teşkil eder ve bir çığır açarsa, o çığırı izleyenlerin günahından da ilk suçlu hissesini alır. Bir önceki âyetin dipnotuna bakınız.

Yaşar Nuri Öztürk

swap_vert close

İşte bu yüzden biz, İsrailoğulları üzerine şunu yazdık: Kim bir kişiyi, bir kişiye karşılık yahut yeryüzünde bir fesat sebebiyle olmaksızın öldürürse, insanları toptan öldürmüş gibidir. Ve kim bir kişiye hayat verirse insanlara toptan hayat vermiş gibidir. Andolsun, resullerimiz onlara açık-seçik kanıtlar getirmişlerdir. Ama onlardan birçoğu bunun ardından da yeryüzünde zulüm ve azgınlığa sapmaktadır.

Eski Anadolu Türkçesi

swap_vert close

şundan ötürü yazduķ ya'ķub oġlanları üzere bayıķ her kim depeleye bir gįşiyi bir kişi süz yā fesād eylemedin yirde pes depelemiş gibidür ādemįleri hep. daħı her kim dirilde bir gişiyi taman diriltmiş gibidür ādemįleri hep. daħı bayıķ geldi anlara yalavaçlarumuz ḥüccetler-ile. andan bayıķ çoķ anlardan şundan śoñra yirde ḥaddan geçicilerdür.

Satıraltı Meal (1534)

swap_vert close

Anuñ‐çun yazduḳ Benī İsrā’īl üstine kim bir kişi öldürse ol özge öldürmek‐süz, yā fesād eylemeksüz yir yüzinde barça ādemīleri öldürmiş gi‐bidür günāhı. Daḫı kim öldürmese barça ādemīleri diriltmiş gibidürẟevābda. Taḥḳīḳ geldi Benī İsrā’īle peyġamberleri mu‘cizātlar‐ıla. Andan ṣoñra anlaruñ çoġı nebīler gelgenden ṣoñra yirde fesād iderlerdi.

Bunyadov-Memmedeliyev

swap_vert close

Buna görə də İsrail oğullarına (Tövratda) yazıb hökm etdik ki, hər kəs bir kimsəni öldürməmiş (bununla da özündən qisas alınmağa yer qoymamış) və yer üzündə fitnə-fəsad törətməmiş bir şəxsi öldürsə, o, bütün insanları öldürmüş kimi olur. Hər kəs belə bir kimsəni diriltsə (ölümdən qurtarsa), o, bütün insanları diriltmiş kimi olur. Bizim peyğəmbərlərimiz onlara (İsrail oğullarına) açıq mö’cüzələr gətirmişdilər. Bundan (bu mö’cüzələrdən) sonra da onların bir çoxu yer üzündə (küfr, qətl və cinayət etməklə) həddi aşdılar.

M. Pickthall (English)

swap_vert close

For that cause We decreed for the Children of Israel that whosoever killeth a human being for other than man slaughter or corruption in the earth, it shall be as if be had killed all mankind, and whoso saveth the life of one, it shall be as if he had: saved the life of all mankind. Our messengers came unto them of old with clear proofs (of Allah's sovereignty) , but afterwards lo! many of them became prodigals in the earth.

Yusuf Ali (English)

swap_vert close

On that account: We ordained for the Children of Israel that if any one slew a person - unless it be for murder or for spreading mischief in the land - it would be as if he slew the whole people:(737) and if any one saved a life, it would be as if he saved the life of the whole people. Then although there came to them Our messengers with clear signs, yet, even after that, many of them continued to commit excesses in the land.

737 The story of Cain is referred to in a few graphic details in order to tell the story of Israel . Israel rebelled against Allah, slew and insulted righteous men who did them no harm but on the contrary came in all humility. When Allah withdrew His favour from Israel because of its sins and bestowed it on a brother nation, the jealousy of Israel plunged it deeper into sin. To kill or seek to kill an individual because he represents an ideal is to kill all who uphold the ideal. On the other hand, to save an individual life in the same circumstances is to save a whole community. What could be stronger condemnation of individual assassination and revenge? ( Cf. 5:45 ).

Muhammed Hüseyin (R.A.)

play_arrow bookmark save_alt more_vert

content_copyÂyeti Kopyala
linkLinki Kopyala
photo_cameraGörüntü Oluştur
videocamVideo Oluştur

مِنْ اَجْلِ

dolayıdır ki

ذٰلِكَۚۛ

bundan

كَتَبْنَا

yazmıştık

عَلٰى بَن۪ٓي

oğullarına

ٔاِسْرَٓاي۪لَ

İsrâil

اَنَّهُ

şu şüp- hesiz ki

مَنْ

kim

قَتَلَ

öldürürse

نَفْساً

bir canı

بِغَيْرِ

karşılık olmadan

نَفْسٍ

bir can

اَوْ

ve- ya

فَسَادٍ

bozğunculuğa karşı

فِي الْاَرْضِ

yeryüzünde

فَكَاَنَّمَا

artık o şey gibidir ki

قَتَلَ

öldürdü

النَّاسَ

insanları

جَم۪يـعاًۜ

bütün

وَمَنْ

ve kim

اَحْيَاهَا

onu yaşatırsa

فَكَاَنَّمَٓا

artık o şey gibidir ki

اَحْيَا

yaşattı

النَّاسَ

insanları

جَم۪يعاًۜ

bütün

وَلَقَدْ

andol- sun ki

جَٓاءَتْهُمْ

onlara geldiler

رُسُلُنَا

resullerimiz

بِالْبَيِّنَاتِۘ

apaçık delillerle

ثُمَّ

son- ra

اِنَّ

şüp- hesiz

كَث۪يراً

birçoğu

مِنْهُمْ

onlardan

بَعْدَ

sonra

ذٰلِكَ

bundan

فِي الْاَرْضِ

yeryüzünde

لَمُسْرِفُونَ

gerçekten müsriflerdir

İşte bu yüzdendir ki Biz, İsrâîloğulları'na (Tevrât'ta) şöyle yazmıştık: "Kim bir canı, bir can karşılığı veya yeryüzünde bozgunculuk çıkarmaya karşılık olmaksızın (haksız yere zahiren veya manen) öldürürse bütün insanları öldürmüş gibidir. Her kim de birini (zahiren veya manen) yaşatırsa bütün insanları yaşatmış gibidir."* Andolsun ki resullerimiz onlara apaçık deliller (âyetler ve mucizeler) getirdiler; fakat bundan sonra da onlardan çoğu yine yeryüzünde (dünya menfaati uğruna hayatını israf eden) müsrifler oldular.

*Manen öldürme; birini imandan alıkoymak veya küfrüne sebep olmaktır. Manen yaşatma veya diriltme ise; Allah'ın vahyiyle birinin hidâyetine vesile olmaktır.

مِن

Harf-i cer

مِن

-den, -dan

اَجْل

İsim

ا ج ل

Dolayıdır ki (sebep bildirir; o sebepten, onun için vb.)

ذٰلِك

İşaret zamiri

ذٰلِك

İşte bu, bunun için, bunda böyle

كَتَبَ

Fiil-I

ك ت ب

Yazdı

عَلَى

Zamir

عَلَى

Üzerinde, hakkında, karşı, dolayı, -a, -e

بُنَيَّ

İsim

ب ن ي

Oğulcuğum, yavrucuğum. بَن۪ٓي , بَنُٓوا: Oğullar, evlatlar.

اِسْرَٓائ۪ل

Özel isim

اِسْرَٓائ۪ل

Hz. Yakup (a.s.)'ın diğer ismidir. Onun soyundan gelenlerede İsrailoğulları denir.

اَنّ

Edat

اَنّ

Muhakkak, şüphesiz, diğini. Mastar cümlesi oluşturmak için kullanılır. (Genellikle cümle ortasında kullanılır, kendisinden önce bir fiil olması gerekir.)

مَن

Şart edatı

مَن

Kim, kimdir, kimse

قَتَلَ

Fiil-I

ق ت ل

Öldürdü, kahrolsun, kahrolası

نَفْس

İsim

ن ف س

Kendi, kendisi, nefis, can

غَيْر

İsim

غ ي ر

Değil, (ondan) başka, dışında, gayrı, hariç

نَفْس

İsim

ن ف س

Kendi, kendisi, nefis, can

اَو

Bağlaç

اَو

Veya, ya da, hatta, yahut

فَسَاد

İsim

ف س د

Fesad çıkarma, bozgunculuk yapma

فِى

Bulunma hâl eki

فِى

İçinde, -de, -da

اَرْض

İsim

ا ر ض

Yeryüzü, yer, arz, toprak, yurt

كَاَنّ

Harf-i nasb

كَاَنّ

Sanki

قَتَلَ

Fiil-I

ق ت ل

Öldürdü, kahrolsun, kahrolası

نَاس

İsim

ن و س

İnsanlar

جَمِيع

İsim

ج م ع

Bir araya gelenler, topyekün, cemaat,topluluk

مَن

Şart edatı

مَن

Kim, kimdir, kimse

اَحْيَا

Fiil-IV

ح ي ي

Hayat verdi, diriltti, yaşattı

كَاَنّ

Harf-i nasb

كَاَنّ

Sanki

اَحْيَا

Fiil-IV

ح ي ي

Hayat verdi, diriltti, yaşattı

نَاس

İsim

ن و س

İnsanlar

جَمِيع

İsim

ج م ع

Bir araya gelenler, topyekün, cemaat,topluluk

قَد

Edat

قَد

Katiyen, muhakkak, doğrusu, hakikaten, kesin olarak, andolsun

جَاءَ

Fiil-I

ج ي ا

Geldi, ortaya çıktı, meydana geldi

رَسُول

İsim

ر س ل

Resul, elçi

بَيِّنَة

İsim

ب ي ن

Apaçık delil, apaçık mucize

ثُمّ

Zarf

ثُمّ

Sonra

اِنّ

Edat

اِنّ

Şüphesiz, kesinlikle, muhakkak, elbette, gerçekten, zira, çünkü, doğrusu, daima. Cümledeki bilgiyi pekiştirmek için kullanılır.

كَثِير

İsim

ك ث ر

Çok, pek çok, çokça

مِن

Harf-i cer

مِن

-den, -dan

بَعْد

İsim

ب ع د

Sonra, ard, öte

ذٰلِك

İşaret zamiri

ذٰلِك

İşte bu, bunun için, bunda böyle

فِى

Bulunma hâl eki

فِى

İçinde, -de, -da

اَرْض

İsim

ا ر ض

Yeryüzü, yer, arz, toprak, yurt

مُسْرِف

Etken fiil-IV

س ر ف

Müsrif, israf eden, haddi aşan