Mâide Sûresi 23. Ayet Meali

Âyette geçen “sorumluluk bilinciyle yaşayan iki kişi”nin 12. âyette geçen İsrailoğullarının işgalinden önce, bilgi toplamak üzere “Kenan topraklarına” gönderilen on iki istihbaratçı arasında bulunan Yeşu ile Kaleb olduğu söylenmektedir.  

 20-26. âyetler Hz. Musa zamanındaki İsrailoğulları ile ilgili bulunduğuna göre gerek onların «âlemlerde hiçbir kimseye verilmemiş nimetlere mazhar olmaları» ve gerekse «arz-ı mukaddes’in onlara vatan olarak yazılmış bulunması» da o zamana aittir. Yüzlerce âyet ve hadis Hâtemü’l-enbiyâ (s.a.) Efendimiz’in gelmiş geçmiş ve gelecek bütün insanlık için Allah’ın eşsiz bir nimeti ve lütfu olduğuna delâlet etmektedir. Arzın, belli bir toprak parçasının bir topluma vatan olarak yazılması da şartlıdır; o toplumun salâhına, Allah yolunda doğru dürüst yürümelerine bağlıdır. Yukarıda meâli geçen 13. âyet ve benzeri âyetlerin delâletinden anlaşılıyor ki, İsrailoğulları bu vasıflarını kaybetmişlerdir. Mukaddes topraklara kimin vâris olacağını ise Enbiyâ sûresinin 105. âyeti tayin etmektedir: Andolsun ki Tevrat’tan sonra Zebûr’da da: «Arza iyi, salih, (lâyık) kullarım elbette vâris olacaktır» diye yazdık.  

1- Allah'a güvenme, O'na dayanma; her türlü çabayı gösterdikten sonra sonucu Allah'a bırakma.  

(2)“Îman tevhîdi (Allah u Teâlâ’yı bir olarak kabûl etmeyi), tevhid teslîmi, teslim tevekkülü (Allah’a güvenerek işin sonunu O’na bırakmayı), tevekkül saâdet-i dâreyni iktizâ eder (iki cihan saâdetini gerektirir). Fakat yanlış anlama! Tevekkül, esbâbı (sebebleri) bütün bütün reddetmek değildir. Belki esbâbı, dest-i kudretin (Allah u Teâlâ’nın kudretinin) perdesi bilip riâyet ederek esbâba teşebbüs ise, bir nevi‘ duâ-yı fiilî telakkī ederek, müsebbebâtı (sebeble meydana gelenleri) yalnız Cenâb-ı Hakk’tan istemek ve netîceleri ondan bilmek ve O’na minnetdâr olmaktan ibârettir.” (Sözler, 23. Söz, 104)  

(*) Ayette geçen “sorumluluk bilinciyle yaşayan iki kişi”nin 12. ayette geçen İsrailoğulları’nın işgalinden önce, bilgi toplamak üzere Hz. Musa tarafından o zorba toplumun diyarı olan ‘’Eriha’’ya gönderilen on iki istihbaratçı arasında bulunan Yeşu ile Kaleb olduğu söylenmektedir. Aşağıdaki tefsir metinine bakılabilir. (Taberani Tefsiri)  

[9] Allah'tan korkup nimetine nail olanlardan veya korkanlardan iken Allah'ın nimetine nâil olanlardan iki kişi.  

13 Tefsirlerde, bu iki kişinin Yuşâ bin Nûn ile Kaleb bin Yafûne olduğu rivayet edilmektedir.  

1 Bu olayla ilgili rivâyetler Kitab-ı Mukaddes olduğu iddiâ edilen kitaba dayandığı için, hikâye edilmeğe değer görülmemiş ve bu rivâyetlere itibar edilmemiştir. Bk. (Mâide: 12)  

34 Yani, cepheden saldırarak. Kitâb-ı Mukaddes’e göre (Sayılar xiv, 6-9, 24, 30, 38) Allah’tan korkan iki kişi, Kenan’ı araştırmak için gönderilen ve dehşete düşmüş İsrailoğulları’nı yalnızca Allah’a güvenmeleri için ikna etmeye çalışan oniki casus arasında bulunan Yeşu ile Kaleb idi. Kur’an’da bu kadar sık yer almakla bu İsrailoğulları kıssası, gerçek, samimi iman ile dünyevî bencillik arasındaki farklılığı göstermeye hizmet eder.  

Tefsîrler bu iki zâtın Nûn oğlu Yeşû' ile Yefunne oğlu Kaleb olduğunu yazar. Kitapı Mukaddes'in Sayılar, 14/6-10 ncu âyetlerinde şöyle deniliyor: " Ve memleketi çaşıtlamış olanlardan Nun oğlu Yeşû' ve Yefunne oğlu Kaleb, esvaplarını yırttılar; ve bütün İsrâîl Oğulları cemâatine söyleyip dediler: Çaşıtlamak için içinden geçtiğimiz memleket, çok çok iyi bir memlekettir. Eğer Rab sizden razı olursa o zaman bizi o diyara götürecek ve onu bize verecektir. Siz memleketin kavminden korkmayın...Ve Rab bizimledir, onlardan korkmayın."  

[2] Keşif içün gönderilen oniki kişiden ikisi ki Yuşa' bin Nûn ve kâlib bin Yuknâ.  

726 Among those who returned after spying out the land were two men who had faith and courage. They were Joshua and Caleb. Joshua afterwards succeeded Moses in the leadership after 40 years. These two men pleaded for an immediate entry through the proper Gate, which I understand to mean, "after taking all due precautions and making all due preparations". Cf. 2:189 and n. 203. But of course, they said, they must put their trust in Allah for victory.