Leyl Sûresi 4. Ayet Meali

Burada insanların farklı kabiliyetlerle ve bu kabiliyetlere bağlı olarak farklı iş yapma istekleriyle yaratıldığına dikkat çekilmektedir. Zira dünyanın ayakta durması, gelişmesi ve dünya hayatının düzenli ve sistemli bir şekilde devam etmesi için insanların kabiliyetlerinin ve mesleklerinin de farklı olması gerekiyor. Herkes aynı kabiliyette yaratılsaydı ve aynı mesleğe talip olsaydı dünya bugünlere gelemezdi. Bugün dünyada insanoğlunun icra ettiği binlerce farklı meslek vardır ve bu mesleklerin her biri insan için zorunludur. Allah’ın insanları farklı mesleklere yönlendirecek irade ve kabiliyette yaratması da Allah’ın bir lütfudur. Nitekim İsra sûresi 17/84. âyeti de bunu doğrular niteliktedir: “… ‘Herkes kendi varlık yapısına/kabiliyetine/istidadına/mizacına göre iş yapar’…” (İsra 17/84)  

[*]…3. Ayet: Yani erkek ile dişi arasındaki farklılığı oluşturan unsurları. Bu, gece ve gündüz, aydınlık ve karanlık sembolizmi ile birlikte bütün tabiatta mevcut olan kutupluluğa ve dolayısıyla, insanın hedeflerini ve saiklerini karakterize eden (sonraki ayette sözü edilecek olan) çift kutupluluğa bir işarettir. (M. Esed Meal Açıklaması) Bu yeminler de üzerine yemin edilen varlıkların değerini, onları yaratan gücün büyüklüğünü göstermekte; ayrıca gelecek konunun önemine dikkat çekmektedir. Allah Teâlâ, 3. âyetteki yeminle ilim ve kudretinin sonsuzluğuna ve sanatının üstünlüğüne işaret etmiştir. Zira aynı maddeden yaratılmış olan erkek ve dişi arasındaki cinsiyet farkının şuursuz tabiat tarafından bir tesadüf eseri olarak meydana getirilmesi imkân ve ihtimal dışıdır (Kaynak: Kur’an Yolu Tefsiri) Buraya kadar olan üç âyette yüce Allah yemin etmektedir. Allah’ın bir şeye yemin etmesi, o şeyin önemine vurgu yapmak ve daha sonra gelen mesaja dikkat çekmek içindir. 4. Ayet: Herkes farklı bir amaç için çalışır, emek sarf eder. Bu anlamda iki tür insandan söz edilebilir: Birincisi, hem ahireti hem de helal yoldan dünyayı elde etmek için çalışır; yani dünyasını da ahiretini de ihmal etmez. İkincisi ise sadece dünyayı elde etmek için var gücüyle çaba gösterir. Birincisi, dünyaya, “ahiretin tarlası” olarak bakar, kendisine verilenle ahiret yurdunu arar, ama dünyadan da nasibini unutmaz (28/77) Dolayısıyla bu tür insanların düşünce, tutum ve davranışlarına denge hâkimdir. İkincisi ise dengesizdir, zira tek dünyalıdır; böyleleri tüm yaşantılarını dünya metaını elde edip biriktirme tutkusundan ibaret kılarlar ve devamlı surette vahiy süzgecinden geçmemiş gayrimeşru istek ve tutkuları (hevaları) doğrultusunda hareket ederler.  

[5] Kiminiz sevaba, kiminiz günaha çalışır.  

2 Krş. İsrâ, 17/84  

1 Yani çalışmalarınız birbirini tutmaz şekilde dağınık, ayrı ve düzensizdir. Oysa hayat ve kurtuluş, birlik nizamı içinde yardımlaşma ve birleşmeye bağlıdır. Yahut çalışmalarınız çok farklıdır. Tıpkı gecenin gündüze, erkeğin dişiye göre zıt olduğu gibi, sizin hedefleriniz, inançlarınız ve çalışmalarınız da birbirine zıttır. Bu zıtlık, Âdem (a.s)’la başlayan îman küfür mücadelesinden beri böyledir ve kıyamete kadar da böyle devam edecektir.  

2 Yani, hem iyi hem de kötü hedefler (karş. 91:8, not 6) -zımnen, “ve yaptıklarınızın sonuçları da, zorunlu olarak çok çeşitlidir”.  

[5761] İlk üç âyette yemin edilen gece-gündüz ve erkek-dişi, farklılığın ve çift kutupluluğun Allah’ın yasası olduğuna delâlet eder. İyi-kötü, ödül-ceza, cennet-cehennem de varlığın tâbi olduğu bu yasanın iradeli eylemler alanındaki bir uzantısından başka bir şey değildir. Zaten devamındaki âyetler de bu gerçeği dile getirir.  

6162 There are wide contrasts in the nature and aims of men. These may be broadly divided into two classes, good and evil. As night replaces day on account of certain relative positions, but does not annihilate it, so evil may for a time obscure good but cannot blot it out. Again, night in certain circumstances (e.g. for rest) is a blessing; do certain things, which seek the highest truth from the light of Allah. Considering these contrasts, do not be surprised or depressed. Men's immediate aims may be different. The duty of all is to seek the one true Light.