Kıyâme Sûresi 2. Ayet Meali

[696] Nefs çeşitleri hakkında bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XX, 167-168.  

1- Kıyamet Günü içine düştüğü durumdan ötürü kendisini çok ayıplayan, çok kınayan kimseye.  

1 Nefs-i levvame: Levm edici (kınayıcı) nefis demektir. Bu da ya başkasını pek kınayan nefis yahut yaptığı günahların fenalığını anlayıp da kendini kınayan, pişman olan nefis demek olabilir. Tasavvuf erbabının yaptıkları ve; nefs-i emmare, nefs-i levvame, nefs-i mut-meinne, nefs-i mülheme, nefs-i zekiyye, nefs-i razıye, nefs-i merzıyye diye isimlendirdikleri yedi tür nefis taksimatı tamamen kendi kafalarına göre yaptıkları bir taksimattır. Bunun şer-i şerifle bir alakası yoktur.  

2 Lafzen, “[kendi-kendini] kınayan nefsi”: yani, insanın kendi kusurlarının ve eksikliklerinin farkında oluşunu.  

[5443] “Kendini kınayan nefis”, birinci âyetin açık delâletiyle kıyamette kaybeden insandır. 10-19. âyetler kınayan nefsin kimliğinin açılımıdır. Bu nefsi “henüz yaşayan bir”ine hamletmek ve hele de “iyi” olarak niteleyip olumlu olduğunu söylemek bağlama tamamen aykırıdır.  

(Sizler diriltilip hesaba çekileceksiniz ve o gün tevbe etmeye yeltenseniz de, son pişmanlık size hiçbir yarar sağlamayacaktır)  

5810 Our doctors postulate three states or stages of the development of the human soul; (1) Ammarah (12:53), which is prone to evil, and, if not checked and controlled, will lead to perdition; (2) Lawwamah, as here, which feels conscious of evil, and resists it, asks for Allah's grace and pardon after repentance and tries to amend; it hopes to reach salvation; (3) Mutma'innah (89:27), the highest stage of all, when it achieves full rest and satisfaction. Our second stage may be compared to Conscience, except that in English usage Conscience is a faculty and not a stage in spiritual development.