Kehf Sûresi 61. Ayet Meali

 Rivayete göre genç bir yakını ile Hz. Musa bu yolculuğa, Allah tarafından, kendisinden daha bilgili olduğu haber verilen Hızır ile buluşmak için çıkmıştı. Yanlarında bir de cansız balık vardı. Bu balık Allah’ın kudreti ile nerede canlanır, denize sıçrayıp giderse bu, Hızır’ın orada olduğuna işaret olacaktı.  

1- İki denizin. 2- Balıklarını.  

Nihayet ikisi (o iki denizin) aralarının birleştiği yere vardıklarında (yeni avladıkları için henüz taze ve canlı olan) balıklarını (deniz kenarında) unuttular. Bu arada (deniz kıyısında unutulan ve henüz canlı olan) balık, (sıçrayıp suya atlamış da) denizde (bir akıntıya doğru) kendi yolunu tutup gitmişti.*  

[9] Veya denizde gizlendi.  

Hz. Musa’nın yolculuğu esnasında ulaştığında duracağı ve kendisinden bilgice daha üstün birini bulacağı yer olarak ifade edilen [Mecme‘u’l-Bahreyni] (iki denizin buluştuğu yer)in neresi olduğu konusunda farklı kanaatler ileri sürülmüştür. Müfessirlerin büyük çoğunluğu, bu iki denizin Fars ve Rum denizleri olduğunu ifade etmiş, ancak bazıları, yolculuğu çok uzun kabul etmiş olacaklar ki söz konusu yerin Hint Okyanusu ile Kızıldeniz’in buluştuğu yer veya Akdeniz’le Atlas Okyanusu’nun birleştiği yer, Endülüs denizi veya Ermenistan denizi şeklinde görüşler ileri sürmüşlerdir. Bütün bu görüşler elbette eleştiriye açıktır.  

1 Yani aradıklarını bulmak için işaret olacak olan balık, hatırlarına gelmedi. Aşağıdaki âyetlerden anlaşılacağı üzere Mûsa (a.s) sormayı, hizmetçisi de söylemeyi unuttu. Bu balık, onların yiyecekleri olduğuna göre ölü idi. 2 Bu olay, ölülerin dirilmesine örnek olacak bir mûcizedir. Balığın dirilerek denizde kaybolmasından, Hz. Mûsa’nın haberi olmadığına göre bu, aradıkları zatın bir mûcizesi olabilir.  

69 Lafzen, “[denizde] kendisine bir yol buldu.” Onların bu sembolik “balığı” (bkz. not 67’nin son üçte biri) unutmaları, muhtemelen, insanın sık sık bilgi ve hayatın nihaî kaynağının Allah olduğu gerçeğini unutmasını ifade eden bir îma olsa gerek.  

(8) Hz. Musa’nın hizmetkârı, Hadiste Yûşa’ olarak, buluştuğu kimse ise Hadır olarak geçer ki, bu ikincisi, dilimizde Hızır olarak yerleşmiştir. Musa, kendisinden daha bilge bir kimse olup olmadığını Allah’tan sorduğunda Allah ona “İki denizin birleştiği yerde bulunan kulum senden daha bilgilidir” cevabını vermiş, o mevkii de, “zembiline alacağın balığın kaybolduğu yer” şeklinde tarif etmişti. Musa Hızır ile buluştuğunda, Hızır ona “Sen Allah’ın sana öğrettiği bir ilmi biliyorsun ki, ben onu bilmem. Ben de Allah’ın bana öğrettiği bir ilmi biliyorum ki, onu da sen bilmezsin” dedi. Daha sonra, bindikleri geminin kenarına konarak gagasıyla denizden su içen bir kuşu gösteren Hızır, “İşte,” dedi. “Şu kuşun aldığı su denizden ne kadar eksiltirse, benim, senin ve diğer bütün mahlûkatın ilmi de Allah’ın ilminden o kadar eksiltir.” (Buhârî, Tefsir: 18; Müslim, Fedâil: 170; Tirmizî, Tefsir: 18.)  

2407 Literally, 'the Junction of (the space) between the two,' i e., the point at which the two seas were united. 2408 Moses was to go and find a servant of Allah, who would instruct him in such knowledge as he had not already got. He was to take a fish with him. The place where he was to meet his mysterious Teacher would be indicated by the fact that the fish would disappear when he got to that place. The fish is the emblem of the fruit of secular knowledge, which merges itself in divine knowledge at the point where human intelligence is ready for the junction of the two. But the mere merger of secular knowledge does not in itself produce divine knowledge- The latter has to be sought patiently.