Kehf Sûresi 17. Ayet Meali

(*) Demek onlar kuzeye bakan bir mağara içinde idiler.  

1- Güneş hiçbir durumda onların üzerlerine vurup onları rahatsız etmiyor. 2-Mucizelerindendir. 3- Kim hidayete iletilme koşullarına uygunsa. Hak edeni, dileyeni; doğru yolu bulma çabasında olanı. Allah, insanın yaptığı seçime göre uygun olan karşılığı vererek, sapkınlığı gerektiren şeyleri yapanı saptırır; doğru yola iletilmeyi gerektiren şeyleri yapanı da doğru yola iletir. Hidayet ve dalalet konusu insanın dilemesiyle ilişkilidir. Sorumluluk bütünüyle insana aittir. Ayetteki “Şâe” sözcüğü, “dilediğini” anlamının yanı sıra, “şey edeni”, “gayret göstereni”, “bir şey yapmak isteyeni” anlamlarına da gelmektedir. 4- Koruyucu, yardımcı, gözeten, destekleyici, yandaş.  

(1)“İrâde-i cüz’iye-i insâniye ve insanın cüz’-i ihtiyâriyesi (insanın cüz’î irâdesi ve seçme hürriyeti)çendan (gerçi) zaîfdir, bir emr-i i‘tibârîdir (yaratılmış olmayıp, hariçte bir vücûdu yoktur). Fakat Cenâb-ı Hakk ve Hakîm-i Mutlak (sonsuz hikmet sâhibi olan Allah), o zaîf cüz’î irâdeyi, irâde-i külliyesinin taallukuna (istemesine) bir şart-ı âdî (basit bir şart) yapmıştır. Yani ma‘nen der: ‘Ey abdim (kulum)! İhtiyârınla hangi yolu istersen, seni o yolda götürürüm. Öyle ise mes’ûliyet sana âiddir!’ Teşbihte (benzetmede) hatâ olmasın, sen bir iktidarsız çocuğu omzuna alsan, onu muhayyer (serbest)bıraksan: ‘Nereyi istersen seni oraya götüreceğim’ desen, o çocuk yüksek bir dağı istese, sen de götürsen; çocuk üşüse veyâhut düşse, elbette ‘Sen istedin!’ diyerek itâb edeceksin (azarlayacaksın) ve onun yüzüne bir tokat vuracaksın. İşte Cenâb-ı Hakk, Ahkemü’l-Hâkimîn (bütün hüküm sâhiblerinin hâkimi olan Allah), nihâyet za‘fta olan abdin irâdesini bir şart-ı âdî yapıp, irâde-i külliyesi ona nazar eder(bakar).” (Tılsımlar, 26. Söz, 84-85)  

(*) Ayette ne güneş doğarken ne de batarken güneş ışınlarının mağaraya kesinlikle ulaşamadığı anlatılır. Bu detay, hem gençleri düşmanlarının bulamaması açısından anlamlıdır hem de zindanda kalanların zaman algılarının bozulması ile doğrudan ilgilidir. Gençler gün yüzü görmeden uzun ve sıkıntılı süreler (sene/sinîn) o mağarada mahkûm hayatı yaşamışlardır. Hem ses hem de ışık almayan bu mağarada kendilerini dış dünyadan izole etmişlerdir. (Kurandan Hayata) Yine ayetten anlaşılıyor ki mağaranın girişi de kuzeye bakıyordu. Ayrıca من يهد الله)) ‘’men yehdillahu…’’cümlesinin anlamı: ‘’Allah (iman edip hidayeti tercih etmesi sebebiyle) kimi hidayet ederse… (وَمَن يُضْلِلْ) ‘’ve men yudlil’’kimi de (inkâr ve sapıklığı tercih ettiğinden dolayı) sapıklıkta bırakırsa…’’ şeklindedir. Yani hidayet ve sapıklık insanın iradesiyle gerçekleşir. Bu nedenle kim iman edip hidayeti tercih ederse hidayeti bulur, kim de inkâr edip sapıklığı tercih ederse sapıklıkta kalır. ومعنى ومن يهد الله فهو المهتدي أي من اهتدى بنور الحق، وسار في طريقه، فهو المهتد حقا وصدقا وهو البالغ الكمال في الهداية، والآخذ بالرشاد، والسالك طريق النجاة، وقد عبر عن هداية المهتدي بقوله تعالى: ومن يهد الله أي من سلك سبيل الحق مستقيما فإن الله يهديه، فهداية الله تعالى ليس معناها الإجبار على الهداية، وإلا ما كان الجزاء الوفاق، فإنه لا جزاء إلا مع الاختيار، وإن المهتدي يكون مختارا في ابتداء السير، ثم أخذه في النهاية إلى الطريق الموصل للغاية بلطف الله تعالى وتوفيقه، ثم قال سبحانه: ومن يضلل فلن تجد لهم أولياء من دونه الإضلال ليس معناه الإجبار على الضلال، وإلا ما ساغ العقاب بعد الحساب، وإنما الإضلال معناه أن يسير الضال في طريق الضلال متبعا هواه (زهرة التفاسير  

[2] Yani onlara hiç güneş değmezdi.[3] Veya geniş mahallinde idiler, böylece hava alırlardı.  

4 Mağaranın girişi muhtemelen kuzeye bakıyordu. Çünkü güneşin hareketinden ve sıcağından etkilenmiyorlar.  

(Anlaşıldığı üzere onların mağarası güneye bakıyordu. Çünkü eğer kuzeye bakmış olsaydı güneşi göremezlerdi ve eğer doğu veya batıya doğru olsaydı, güneş doğarken veya batarken direkt olarak güneş mağaranın içine vururdu. Dolayısıyla güneş mağaraya giriyor, ama onlara direkt vurmuyordu.)  

Benzer mesajlar: Yûnus 10:108; İsrâ 17:15, 97; Zümer 39:41.,Bu cümleler A‘râf 7:178, İsrâ 17:15 ve 97. ayetlerle birlikte okunmalıdır. Burada verilmek istenen mesaj, aslında hidayetin de sapkınlığın da insanların kendi tercihlerinin sonucu olduğuna dikkat çekilmektedir. Çünkü Yüce Allah’ın hidayetini dilediği kişiler bunu hak edenlerdir; saptırdığı kişiler de sapkınlığını onayladığı kişilerdir.  

1 Üzerlerine gün bile değmez, değse değse batarken sol taraflarından gelir geçerdi. Demek ki mağaraları her yönüyle güvenli idi, kapısı, biraz kuzey batıya dönüktü.  

20 Lafzen, “onlar mağaranın genişçe bir hücresinde iken”. Anlaşıldığı kadarıyla mağara kuzeye bakıyordu, öyle ki, güneşin sıcaklığı onları hiç rahatsız etmiyordu. Bu husus, kanaatimizce, “ebedî gölge” imajıyla simgelenen, dürüst ve erdemli olanların cennette ulaşacakları mutluluk-esenlik halini belirtmek için Kur’an’da sıkça yapılan bir atıfın uzantısı durumundadır (bkz. özellikle, zill teriminin “mutluluk/esenlik” anlamına mecaz olarak kullanılması hk. 4. sure, 74. not).  

Mağaranın kapısının tam kuzeye baktığı anlaşılıyor. İşte bundan ötürü mağaraya güneş ışığı girmiyor ve yanından geçen biri, içeride ne olduğunu göremiyordu.  

2347 In the latitude of Ephesus , 38°north, i.e. well above the sun's northern declination, a cave opening to the north, would never have the heat of the sun within it, as the sunny side would be the south. If the youths lay on their backs with their faces looking to the north, i.e. towards the entrance of the Cave, the sun would rise on their right side, declining to the south, and set on their left sides leaving them cool and comfortable. 2348 The youths, having faith and trust in Allah, found safety and refuge in the Cave. They were protected from the persecution and violence of the heathen. Their prayer (18:16) was heard.