Kehf Sûresi 12. Ayet Meali

Bu iki grup, inananlar ve inkârcılardır. Bütün bu yaşananlardan ilahi kudretin tecellisine tanık olan mü’minler imanlarını artıracak, Allah’ın varlığına, kudretine, ahiretin geleceğine ve insanların hesap vermek ve ebedi bir hayata başlamak üzere yeniden dirileceğine inanmayan kişiler de akıllarını işletme ve Allah’ı anlama konusunda yeniden düşünme imkânı bulacak.  

(*) “Sonra onları gönderdik” -Bu anlamıyla ibare, aktif dünya hayatına yeniden dönmeyi ifade ediyor olabilir. (M. Esed Meal Açıklaması) Yani “(dış dünyaya yeniden) gönderdik”. Bu iki grubun kimler olduğu hakkında farklı görüşler vardır: a) Bunlar, Ashâb-ı Kehf’in kavminden mümin olanlarla olmayanlardır. b) Ashâb-ı Kehf ile hasımlarıdır. c) Ashâb-ı Kehf’in kendileridir. Zira bunlar aktif hayata/dış dünyaya gönderildikleri zaman mağarada kaldıkları süre hakkında ihtilâf etmişler, bir kısmı bir gün veya daha az bir zaman kaldıklarını söylerken, bir kısmı da “Kaldığınız müddeti rabbiniz daha iyi bilir”demişti. Zaten ayetten de bu durum anlaşılmaktadır. Ayrıca ayetteki (بعثنا) “fiili ise “uyandırdık” anlamında değil, “gönderdik’’anlamındadır. Yani mağaradan sonraki sürece vurgu yapılıyor. Çünkü “بعث “fiilinin asıl anlamı göndermektir. Ayetlerde bunun çok örnekleri vardır. Bunlardan biri de 19. ayette geçen (فَابْعَثُوا) cümlesinin anlamıdır. Zira buradaki anlamı, ‘’birinizi şu gümüş (para) ile şehre gönderin’’ şeklindedir. Yani Kur’an’ın hiçbir yerinde normal ‘’uykudan uyandırma’’anlamında (بعث) ifadesi kullanılmış değildir. Çünkü eğer Kur’an’da (بعث) kelimesi ölüm ifadesi olan (موت) kelimesiyle birlikte gelirse o zaman anlamı diriltmektir. Bu iki ayet buna birer örnektir. ثُمَّ بَعَثْنَاكُمْ مِنْ بَعْدِ مَوْتِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ} - {وَلَئِنْ قُلْتَ إِنَّكُمْ مَبْعُوثُونَ مِنْ بَعْدِ الْمَوْتِ} (Bakara-56, Hud-7) Eğer bu ifade, yani (موت) yoksa o zaman göndermek anlamındadır. Veyaنوم) ) kelimesiyle birlikte gelirse o zaman uykudan uyandırmak anlamında olur. Yani ayetteki (بعث) kelimesine ister “uyandırdık” anlamı verilsin, isterse “gönderdik” anlamı verilsin, mağara ehlinin dış dünya ile karşılaştıkları, yani uzletten çıktıkları zamana işaret ettiği anlaşılmaktadır. (Kurandan Hayata) Not: Her ne kadar farklı yorumlar olsa da metni aşağıya alınan tefsirlerde de geçtiği gibi bu iki fırka yine kendileridir. Yani Ashab-ı Kehf’in iki fırkasından mağarada kaldıklarında ihtilâf edenlerdir. Çünkü sûrenin 19. ayetinde bu duruma vurgu yapılmaktadır. İşte burada bu tür ifadeler olmadığından, (بعثناهم) cümlesinin anlamı göndermek, harekete geçirmek ve aktifleştirmek gibi şeklinde olması daha uygun olur. Ayrıca (بعث) kelimesiyle ilgili aşağıdaki lügat metnine de bkz: {لنعلم} أي: ليظهر علمنا في مظاهرهم أو مظاهر غيرهم من سائر الناس ((تفسير القرآن – ابن عربي) (لِنَعْلَمَ أَيُّ الْحِزْبَيْنِ أَحْصَى لِمَا لَبِثُوا أَمَدًا) إن اللَّه تعالى يعلم كل شيء يعلم ما كان وما يكون وما هو كائن، فاللَّه تعالى لَا يعلم جديدا، ولكن المراد أن يظهر ما يعلمه اللَّه تعالى واقعا يعلمونه، فمعنى (لِنَعْلَمَ أَيُّ الْحِزْبَيْنِ)، أي ليظهر علم اللَّه تعالى واقعا محسوسًا يعلمه الناس، بعد أن كانوا يظنون ويحدسون (زهرة التفاسير) .والذي يدل عليه القرآن: أن الحزبين كليهما من أصحاب الكهف. وخير ما يفسر به القرآن القرآن، وذلك في قوله تعالى: { وَكَذٰلِكَ بَعَثْنَاهُمْ لِيَتَسَآءَلُوا بَيْنَهُمْ قَالَ قَائِلٌ مِّنْهُمْ كَم لَبِثْتُمْ قَالُواْ لَبِثْنَا يَوْماً أَوْ بَعْضَ يَوْمٍ قَالُواْ رَبُّكُمْ أَعْلَمُ بِمَا لَبِثْتُمْ } [الكهف: 19]. وكأن الذين قالوا {رَبُّكُمْ أَعْلَمُ بِمَا لَبِثْتُمْ} هم الذين علموا أن لبثهم قد تطاول (أضواء البيان في تفسير القرآن - روح المعاني - الوسيط في تفسير القرآن الكريم) قال مجاهد: الحزبان من هذه الفتية لأن أصحاب الكهف لما انتبهوا اختلفوا في أنهم كم ناموا والدليل عليه قوله تعالى:{ قَالَ قَائِلٌ مّنْهُمْ كَم لَبِثْتُمْ قَالُواْ لَبِثْنَا يَوْمًا أَوْ بَعْضَ يَوْمٍ قَالُواْ رَبُّكُمْ أَعْلَمُ بِمَا لَبِثْتُمْ } [الكهف: 19] فالحزبان هما هذان، (مفاتيح الغيب ، التفسير الكبير) وأصل البعث فى اللغة: إثارة الشئ من محله وتحريكه بعد سكون. ومنه قولهم: بعث فلان الناقة - إذا أثارها من مبركها للسير،(زهرة التفاسير) بعثه أرسله وحده. 2- بعث بالشيء : أرسله مع الرسول. 3- بعثه من نومه : أيقظه. 4- بعثه : أثاره، هيجه. 5- بعث الله الناس بعد الموت : أحياهم. 6- بعثه على الأمر : حمله على فعله (المعجم: اللغة العربية المعاصرة )  

[7] Eshab-ı Kehf'in iki fırkasından mağarada kaldıklarında ihtilâf edenler, bir kısmı bir gün, bir kısmı daha az diyenler veya Eshab-ı Kehf zamanında iki Müslüman fırkasından veya Eshab-ı Kehf zamanındaki padişahlar ile Eshab-ı Kehf'ten.  

3 “Be’ase” fiili diriltmek demektir. Nitekim “baas” kelimesi de buradan gelir diriliş demektir. Ayette bu fiil kullanılmıştır. “Uyandırdık” diye tercüme ettik.  

“Yüce Allah’ın bilmesi” ifadesiyle ilgili izahımız ve ilgili ayetler için bkz. Âl-i İmrân 3:140, dipnot 11.  

1 Bu iki grup, Mü’minler ve kâfirlerdir. Âyette görüleceği üzere Ashâb-ı Kehf uyandıkları zaman yaptıklarında başarılı olduklarını gördüler ve ilâhi rahmete kavuştular.  

10 Yahut: “onları gönderdik” -Bu anlamıyla ibare, aktif dünya hayatına yeniden dönmeyi ifade ediyor olabilir.11 Lafzen, “iki hizipten” -“Aradan geçen sürenin kestirilmesi ...” konusunda aşağıda 19. ayette sözü geçen iki bakış açısını, iki görüşü telmîhen işaret eden bir ifade: Bununla birlikte, akılda tutulmalıdır ki, ehsâ fiili sadece “hesab etti” ya da “saydı” anlamını değil, aynı zamanda “anladı”, yahut “kavradı” anlamını da taşımaktadır (Tâcu’l-‘Arûs). Hakikat peşinde olan bu insanların mağarada geçirdikleri zamanın hesaplanmasının bu kıssanın ahlakî mesajını tamamlayan herhangi özel bir anlamı olamayacağına göre, ehsâ fiili burada açıktır ki, Mağara İnsanları’nın “uykuya” geçmeleriyle “uyanmaları” arasında geçen zamanın manevî/ruhanî anlamını “daha iyi kavramak” yahut bu konuda “daha iyi bir kavrayış göstermek” anlamını taşımaktadır (bkz. aşağıda 25. not).12 Lafzen, “ki ... bilelim”: fakat Allah, geçmiş, hal ve gelecek, bütün zorlukları kapsayan kuşatıcı ve sınırsız bir bilgi sahibi olduğuna göre, O’nun bir olayı “bilmesi” o olayı edip-eylemesi, oldurması ve böylece kullarını da bu olaydan haberdar kılması anlamınadır: Bunun içindir ki, sözkonusu fiilin “ki, ... [insanlara] gösterelim” ifadesiyle aktarılması daha yerinde olacaktır.  

[2352] Ya da: “(dış dünyaya yeniden) gönderdik”. Be‘asnâ fiili mecazî anlamda “uyandırdık” şeklinde anlaşılmıştır. Fakat ilginçtir ki bu kıssanın geçtiği âyetlerde “uyku” (nevm) kökenli bir kelimeye hiç yer verilmez. Kur’an’da, yine hayat ve ölümün mahiyetine ilişkin olarak anlatılan buna benzer bir kıssada, Allah’ın 100 yıl öldürdükten sonra dirilttiği bir şahsın olayı anlatılır (2:259). Orada da olay aynı tema etrafında, aynı anahtar kavramlarla işlenir. Dikkate değer olan, söz konusu olayın kahramanının hayata dönüşünün de bu âyette olduğu gibi ba‘s ile ifade edilmesidir. [2353] Bu “iki gurup”, 21. âyette birbirine zıt iki farklı algılama tarzını yansıtan taraflar olsa gerektir. Söz konusu âyette iki taraf da, bu olayın ardından kendi bakış açılarına ve algı tarzlarına göre değerlendirmede bulunmuşlardı. Devamında bunlardan biri muteber addedilirken, diğer bakış açısı olumsuzlanmıştı. [2354] Ahsâ, gerçek bir çok anlamlı kelimedir ve “saymak, hafızaya kaydetmek, saygı duymak, değer vermek, anlamak, anlamlandırmak, dinlemek, değerlendirmek, bilince katmak, ders çıkarmak, hayata aktarmak” gibi anlamlara gelir (Lisân ve Tâc). Hemen belirtelim ki, biz tercümemizde ahsâ’yı, ism-i tafdil olarak değil geçmiş zaman fiili olarak aldık (Zemahşerî ve Râzî). [2355] Veya: “Bilelim diye”. Âyetteki li-na‘leme ibâresi, Allah’ın mutlak bilgisi göz önünde tutularak, fiil “bilmek” anlamına gelen ‘ilm değil de, “işaret, belge, gösterge” anlamına gelen ‘alem mastarına bina edilmelidir. Bu takdirde anlam; “belirlemek, göstermek, belirtmek” olur (Gerekçe için bkz: 2:143, not 274. Ayrıca krş: 3:142; 18:7; 47:31).  

[*] Gençlerin kaybolduğunu bilen yerel halk ile mağaradakiler.  

2340 Roused them: or raised them up from their sleep or whatever condition they had fallen into (18:18), so that they began to perceive the things around them, but only with the memories of the time at which they had ceased to be in touch with the world. 2341 When they awoke to consciousness, they had lost all count of time. Though they had all entered together, and lain together on the same place for the same length of time, their impressions of the time that had passed were quite different. Time is thus related to our own internal experiences. We have to learn the lesson that men as good as ourselves may yet differ as to their reactions to certain facts, and that in such matters disputes are unseemly. It is best to say, "Allah knows best" (18:19).