Kasas Sûresi 57. Ayet Meali

57.İbnu Cerir`in Abdullah bin Abbas (r.a.)`tan rivayet ettiklerine göre Kureyş`ten bazı kimseler Resulullah (a.s.)`a gelerek: "Eğer biz sana uyarsak insanlar bizi yurdumuzdan çıkarırlar" dediler. Bunun üzerine bu ayeti kerime indirildi. Nesai`nin Abdullah bin Abbas (r.a.)`tan rivayet ettiğine göre belirtilen sözü Haris bin Amir bin Nevfel adlı şahıs söylemiştir.5.Bütün taşkınlıkların yasak kılındığı kutlu bölgeye.  

Bkz. 2/272, 12/103  

1- Mekke. 2- Gerçeği kavramıyorlar.  

(*) Lafzen, “Seninle beraber doğru yolu tutacak olursak/ doğru yola uyarssak/, bizi ülkeden koparıp atarlar”. Bu pasajın içiçe iki anlamı vardır. Tarihî planda, yukarıdaki ifade, Muhammed (s)’in çağrısına karşı Mekke’li pek çok müşrikin şu mazeretini dile getirmektedir: “Senin çağrını kabul edecek olursak diğer kabilelerden pek çoğu bizi cedlerimizin dinine ihanetle suçlayacaklar ve bizi kendi topraklarımızdan sürüp çıkaracaklardır”. Aynı ifade, daha genel ve zamana bağımlı olmayan anlamıyla, hangi çağda, hangi kültürel ve dinî ortamda olursa olsun, manevî planda yeni bir çağrının hak olduğunu fark etmiş olmakla birlikte, kendileriyle mensup oldukları çevrenin arasını açacağından ve onları toplum içinde dayanaksız bırakacağından çekindikleri için hakkı açıkça tanımaya yanaşmayan insanların tereddüdünü yansıtmaktadır.  

[7] İman etmedikleri halde rızk veriyoruz, iman ederlerse evleviyyetle vereceğiz.  

14 Tefsirlere göre bu sözü söyleyenler Hâris bin Âmir bin Nevfel bin Abdimenâf gibi bazı müşriklerdir.  

(Kureyş’in ilâhî mesaja karşı çıkmasının en büyük nedeni yalnızca atalar dinine körü körüne bağlılık değildi. Onlar bu ilahi mesajı kendi çıkarları için de tehlikeli görmekteydiler. Zanlarınca putperestlik ve çoktanrıcılığın yanlış, tevhidin ise doğru olduğu aklî delillerle ispatlansa bile, tevhidi kabul etmek onlar için yıkım olacaktı. Zira böyle yaptıkları anda güya bütün Arabistan kendilerine karşı ayaklanacaktı. Sonra Kâbe muhafızlığından çıkarılacaklar, çok tanrıcı kabilelerle yaptıkları bütün dostluk anlaşmaları, kurdukları tüm dostane ilişkiler bozulacak ve böylece ticaret kervanlarını anlaşmalı kabile topraklarından emniyetle geçirmenin yegâne garantisi ortadan kalkmış olacaktı. Dolayısıyla bu yeni inanç yalnızca dinî nüfuzlarının değil, aynı zamanda ekonomik refahlarının da sonu demek olacaktı. Hatta kısır değerlendirmelerine göre diğer Araplarca Mekke’den bile sürülebilirlerdi.)  

Bu ayet ‘Ankebût 29:67. ayetle birlikte okunmalıdır.  

1 Bir taraftan: “doğrusun amma, biz o doğruya uyar, seninle beraber olursak derhal çarpılır, yerimizden yurdumuzdan ve menfaatlerimizden oluruz” dediler. Hâris b. Osman b. Nevfel b. Abdi Menaf Rasulullah’a gelip: “Biz biliyoruz sen şüphesiz hakk üzeresin. Velâkin korkuyoruz. Eğer sana tabi olur da Araba muhalefet edersek biz bir yiyimlik başız, bizi yerimizden çarpar kapışıverirler” dedi. Bunun üzerine bu ayet indi.  

57 Lafzen, “Seninle beraber doğru yolu tutacak olsak, bizi ülkeden koparıp atarlar”. Bu pasajın içiçe iki anlamı vardır. Tarihî planda, yukarıdaki ifade, Muhammed (s)’in çağrısına karşı Mekke’li pek çok müşrikin şu mazeretini dile getirmektedir: “Senin çağrını kabul edecek olursak diğer kabilelerden pek çoğu bizi cedlerimizin dinine ihanetle suçlayacaklar ve bizi kendi topraklarımızdan sürüp çıkaracaklardır”. Aynı ifade, daha genel ve zamana bağımlı olmayan anlamıyla, hangi çağda, hangi kültürel ve dinî ortamda olursa olsun, manevî planda yeni bir çağrının hak olduğunu fark etmiş olmakla birlikte, kendileriyle mensup oldukları çevrenin arasını açacağından ve onları toplum içinde dayanaksız bırakacağından çekindikleri için hakkı açıkça tanımaya yanaşmayan insanların tereddüdünü yansıtmaktadır.58 Yukarıda dünyaya ve çevrelerine tutsak insanların korkularını dile getiren önceki ifade gibi bu Kur’ânî cevap da iki seviyede anlamlandırılmalıdır. Sınırlı ve tarihsel anlamıyla bu cevap, Hz. İbrahim’in, Kâbe’nin etrafındaki toprakların her çağda güvenli kılınması ve çoraklığının, verimsizliğinin dışarıdan gelecek bereketli yardımlarla telafî edilmesi yolundaki duasını îma etmekte (karş. 14:35-41; ayrıca, 2:126) ve böylece Hz. Peygamber’in Mekke’li çağdaşlarına Allah’a karşı dürüst ve inançlı oldukları sürece yurtlarından atılmaktan korkmamaları gerektiğini hatırlatmaktadır. Öte yandan, ifadede geçen -ve 61. ayette de atıfta bulunulan- “koruyucu örf altında, güvenli yer” sözü, Allah’ın kendisine inanan ve O’na karşı sorumluluklarının bilincinde olan kimselere bu dünyada manevî huzur, öte dünyada da bitmeyen bir mutluluk, esenlik bahşedeceği ve böylece iyi hallerinin, dürüst ve erdemli davranışlarının bereketli “ürünleriyle” ödüllendirilecekleri, “korku ve üzüntü çekmelerine gerek kalmayacağı” yolundaki vaadini dile getirmektedir (karş. 2:62, 3:170, 5:69, 6:48, 7:35, 10:62, 46:13). Ayrıca bkz. 29:67 hk. 59. not.  

[3434] Mekkelilerin tarihî korkusu, diğer kabileler tarafından Mekke’den çıkarılmaktı. Zira Mekke tarihinde bu çok yaşanmış ve kendileri de Mekke’deki bu konumlarını öyle elde etmişlerdi.  

Kureyşliler, İslâm’a girmeleri halinde diğer kabileler tarafından dinlerinden dönmekle suçlanarak ülkelerinden çıkarılacaklarını zannediyorlardı. Onların bu sözü, bütün dönemlerde, yeni bir çağrının isabetli olduğunu fark etmekle beraber çevresi ile arasını açacağını düşünen insanların hakkı tanımakta gösterdikleri tereddüdü de ifade eder.  

(7) Mekke’ye.  

3389 This text is missing. This text is missing. This text is missing. This text is missing. This text is missing. This text is missing. This text is missing. This text is missing. This text is missing.