Kalem Sûresi 48. Ayet Meali

Balıkla arkadaş olan, Hz. Yunus'tur.  

[Not: Evet; okyanusların altında, gecenin karanlıklarında, balığın karnında bulunan Hz. Yunus (AS) şöyle yalvarmıştı: "Senden başka ilah yoktur, Seni tenzih ederim. Şüphesiz ben zalimlerden oldum." Bunun üzerine Allah onu, bu feryat ve figanına bağışlamış ve kendisini bu kederli durumdan kurtarmıştı.]  

bk. Kur’an-ı Kerim, 21/87-88; 37/143-144.  

Bkz. 21/87 ve dipnotu, 37/139-144  

[1] Balık tarafından yutulmuş olan Yûnus ’aleyhisselâm  

Yûnus Peygamber’in bu duası için Enbiyâ sûresinin 87. âyetine ve Sâffât sûresinin 139-148. âyetlerine bakınız.  

Kuran, Yunus peygamberin ismi yerine "Sahib-il Hut" yani Balığın Arkadaşı ifadesini kullanıyor. Böylece, Nun harfiyle başlayan bu surede, Yunus kelimesindeki "Nun" harfine dikkatimiz çekiliyor. Başka örnekler için bak 21:87; 50:13; 3:96; 7:69.  

Allah Teâlâ, Hz. Yûnus’u [aleyhisselâm], Ninova halkına peygamber olarak göndermişti. Yûnus [aleyhisselâm], Ninova halkını 33 yıl İslâm dinine davet etmesine rağmen onlar, îmân etmiyor ve ısrarla azgınlıklarına devam ediyorlardı. Allah Teâlâ tarafından, Hz. Yûnus’a [aleyhisselâm], üç gün sonra kavmine azabın geleceği bildirilmişti. Yûnus [aleyhisselâm] da üç günün sonunda azaba uğrayacaklarını kavmine bildirdi. Geçmişten, o güne kadar verilen azap emrinin iptal edildiğine şahit olmayan ve bu hususta hiçbir şey duymayan Yûnus [aleyhisselâm], küfürde ısrar eden kavmine, azabın kesinlikle geleceğine inanıyordu. Orada kalma ya da oradan ayrılıp başka bir diyara hicret etme hususunda serbest bırakıldığını zanneden Yûnus [aleyhisselâm], o üç günlük süreyi beklemeyerek, azaba müstahak olmuş olan kavminden ayrıldı. Ninova halkı, o üç günlük sürenin sonuna doğru, azabın alâmetlerinden biri olan kara bulutları görüp de kendilerine azabın geleceğini anlayınca, Hz. Yûnus’un [aleyhisselâm] peygamberliğine ve tebliğ etmiş olduğu İslâm dinine îmân ettiklerini, yaptıkları günahlara da tövbe ettiklerini kalben ve dil ile ikrar ederek, Allah Teâlâ’ya yalvarmaya başladılar. Bu ikrarları üzerine Allah Teâlâ, azaba müstahak olmuş olan Ninova halkının, bu îmânlarını Hz. Yûnus’un [aleyhisselâm] huzurunda ikrar etme şartı ile tövbe ve dualarını kabul ederek, azabı kendilerinden kaldırmıştır. (bk. Sâffât Sûresi 147 ve 148. âyet-i kerîmeler.) Bu şekilde bir azabın kaldırılma meselesi sadece Hz. Yûnus’un [aleyhisselâm] kavminde vuku bulduğu âyet ile sabittir. (bk. Yûnus Sûresi 98. âyet-i kerîmesi.)  

1- Yunus Nebi.  

(1)“Hazret-i Yûnus İbn-i Mettâ Alâ Nebiyyinâ ve Aleyhissalâtü Vesselâm’ın münâcâtı (Allah’a yalvarması), en azîm (büyük) bir münâcâttır ve en mühim bir vesîle-i icâbe-i duâdır (duânın kabûlüne vesîledir). Hazret-i Yûnus Aleyhisselâm’ın kıssa-i meşhûresinin hulâsası: Denize atılmış, büyük bir balık onu yutmuş. Deniz fırtınalı, gece dağdağalı (ızdırablı) ve karanlık ve her taraftan ümid kesik bir vaziyette لَٓااِلَهَ اِلَّٓا اَنْتَ سُبْحاَنَكَ اِنّ۪ي كُنْتُ مِنَ الظَّالِم۪ينَ*[Senden başka ilâh yoktur; seni tenzîh ederim! Gerçekten ben (nefsine) zulmedenlerden oldum!] münâcâtı, ona sür‘atle vâsıta-i necat (kurtuluş vâsıtası) olmuştur.” (Lem‘alar, 1. Lem‘a, 1)Ayrıca bakınız; (sahîfe 328, hâşiye 3)  

(*) Hz. Yûnus’un görev yerini izinsiz terk edişine atıf yapan Saffat-37/140. ayet, elçilerin de kendi iç dünyalarında büyük bir mücadele verdiklerini ifade eder. Son tahlilde, onlara mükemmellik ve insanüstülük atfeden her düşünceyi red amacı taşır. İşte Yunus, bütün öğüt ve uyarılara rağmen bir türlü doğru yola gelmeyen kavminin baskılarından iyice bunalarak, görev yerini izinsiz terk etmiş ve yolcularla dolu bir gemiye binmiş ve halkını terkedip oradan uzaklaşmıştı. Bu ayetten anlaşılıyor ki, tebliğ yapan elçilerin sabır etme hususunda yüce Allah’ın üç hükmü vardır. 1.Yüce Allah izin vermedikten sonra, halkından ne kadar şiddet ve eziyet görseler bile, onların helâki için beddua etmemeleri, 2. Kavminden ne kadar eziyet, şiddet ve baskı görseler bile onları terk etmemeleri, 3. Hayatlarından (öldürülmesinden) endişe etseler bile tebliğte bir gevşeklik göstermemeleri. Bk. (تأويلات أهل السنة - الامام ماتريدي)  

[3] Ya Uhut bozgunluğu veya Taif'ten avdeti sırasında Peygamberimizin pek sıkılması üzerine nâzil olmuştur.  

15 Yûnus Peygamber’in bu duası için bkz. Enbiyâ, 21/87; Sâffât, 37/139-148  

1 Yûnus Kavmi hakkında bilgi için Bk. (Enbiyâ: 87–88, Saffat: 139–148, Yûnus: 98)  

27 Bu, Yunus Peygamber’e atıftır -bkz. 21:87 ve ilgili notlar 82 ve 83. Daha önce, 37:140’da belirtildiği gibi, o, Allah’ın kendisine emanet ettiği görevden “kaçak bir köle gibi uzaklaştı”; çünkü halkı, tebliğ ettiği öğretiyi hemen kabul etmedi: böylece Muhammed (s)’e, Mekke halkının büyük kısmının kendisine gösterdikleri muhalefete kızmaması ve bundan dolayı ümitsizliğe kapılmaması, tersine peygamberlik görevini devam ettirmesi tavsiye edilmektedir.  

[5267] Veya: “Mahkûm bir halde” (Mekzûm için bkz: 16:58, not 58).  

Hz. Yunus (a.s.) balığın içinde iken, bütün dünyevî kuvvetleri, bütün sebepleri terkedip, onların dizginlerini elinde tutan Allah’a yönelerek: “Senden başka İlah yok! Sen Yüceler Yücesisin, bütün eksiklerden münezzehsin. Ama ben gerçekten kendisine zulmedenlerden biri oldum.” zikrine devam etmişti.  

(3) Yunus Aleyhisselâm.  

5629 This was Dhu al Nun, or Jonah, for whom see n. 2744 to 21:87-88. Cf. also 37:139-148 and the notes there. Jonah was asked to preach to the people of Nineveh , a wicked city. He met with hostility and persecution, fled from his enemies, and took a boat. He was caught in a storm and thrown into the sea. He was swallowed by a fish or whale, but he repented in his living prison, and was forgiven. But the people of Nineveh were also forgiven, for they, too, repented. Here is a double allegory of Allah's mercy and forgiveness, and a command to patience, and complete and joyful submission to the Will of Allah.