İsrâ Sûresi 62. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 7/12; 38/75-76.  

1- Şerefli, yüce.  

(*) ‘’Kâle eraeyteke’’ bana söyler misin veya haber verir misin?’’ anlamındadır. Aşağıdaki tefsir metnine bakılabilir. والمعنى أخبرني عن هذا الذي كرمته علي بأمري بالسجود له لم كرمته علي (انوار التنزيل واسرار التأويل)  

[6] Ne dersin. Niye bunu benden üstün kıldın[7] Azdırıp helâk edeceğim.  

33 “Haneke” fiili, çene kemiği ve damak anlamındadır. Buradan türeyen “ihteneke” kelimesi de hayvanlara gem ve yular takmak, onları gemlemek ve yularla çekmek demektir. Ayrıca çekirgelerin yeşil bir araziyi kuşatmaları, ele geçirmeleri ve onu tamamen yiyip bitirmeleridir (Ragıp). Ayette şeytandan rivayeten söylenen “le-ahtenikenne” kelimesi “Onları gemleyip yularlarından çekeceğim” demektir (Ragıp, İbn Manzûr ve diğerleri). Yani onları hâkimiyetim altına alacağım, onların işini bitireceğim anlamındadır. Aklı ve iradeyi devreden çıkaran insanların sonunda varacağı yer şeytana köleliktir. Ayette görülen; şeytanın kölesi olmuş insanların da nasıl azgın bir hayvan gibi tasvir edilip aşağılandığının beliğ bir ifadesidir.  

1 Âyetin bu bölümü: “Şu benden üstün kıldığına da bir bak!“ diye de tercüme edilebilir. İblis bununla insanı hakir gördüğünü Allah’a karşı saygısız bir şekilde ifâde etti. Ayrıca (أَرَأَيْتَكَ)’nin sonundaki (كَ) ikinci şahsı tekid için gelmiştir.2 Bu ifadeden İblisin ebedi olmayıp kıyametten önce öleceğini kendisinin de bildiğine bir işaret vardır.  

76 Karş. 7:16-17. Haneke fiili sözcük olarak “[atın] alt çenesine (hanek) ip ya da gem geçirdi” anlamına geliyor; tabii, yenmek maksadıyla: dolayısıyla buradaki ihteneke formu “birine gem taktı, boyun eğdirdi”, “körükörüne itaatini sağladı” anlamı taşımaktadır.  

[2297] Hanek, “alt çene kemiğine” verilen addır. İhteneke, at ve katır gibi hayvanlar için “ağzına gem vurdu” ya da “alt çenesine ip geçirdi” anlamına gelir. Burada akıl ve ruh potansiyelini ilâhî inşâya teslim etmekten kaçınan insanların şeytan tarafından akıl ve ruhuna gem vurularak günaha tutsak edilip nasıl şeytan biniti olarak kullanıldığı dile getirilmektedir. Bu, gerçek hürriyetin sahici kapısını şaşıranların, özgürlük vaadiyle yalan ve günah vadilerinde kendi içgüdülerine ya da birilerinin pespaye arzu ve heveslerine nasıl kul-köle edildiklerinin beliğ bir anlatımıdır.  

2252 The power of Evil over man is due to man's limited free will. In other words man hands himself to Evil. As to those who loyally worship and serve Allah, Evil has no power over them. This is expressly mentioned in verse 65 below, and in other places (Cf. 34:20).