İsrâ Sûresi 55. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 2/253; 33/7; 42/13.  

Bkz. 2/136, 253, 2/285, 3/84“Göklerde ve yerde bulunan kimseler” ifadesi, dünyanın dışındaki gezegenlerde de hayatın olabileceğine ve oralarda da bizim gibi varlıkların yaşayabileceğine işaret etmektedir. “Peygamberlerin bir kısmının bir kısmına üstün kılınması”, aldıkları vahyin ağırlığına, yüklendikleri misyonun etki sahasına göre farklıdır. Mesela Hz. Peygamberin dışındaki peygamberler zamana ve bölgeye peygamber olarak gönderilmiş iken Hz. Muhammed bütün âleme ve sonunu bilemediğimiz bir zamana peygamber olarak gelmiştir. “Ulu’l-azm” dediğimiz büyük peygamberler, Nuh, İbrahim, Musa, İsa ve Hz. Muhammed bu özellikleriyle diğer peygamberlerden farklıdırlar. Hatta ayetin sonunda geçen “Davud’a da Zebur’u verdik” ifadesi bu hususu teyit etmektedir. Ancak ümmetlere düşen, peygamberleri farklılıklarıyla ve özellikleriyle yarıştırmak değil, onların tebliğ ettikleri ve örnekliğiyle onlar gibi yaşamaya çalışmaktır.Hz. Davud, İsrailoğullarına gönderilen peygamberlerdendir. Hem peygamberdi hem de hükümdar. Soy bakımından Yakup Peygamberin Yehûda adlı oğluna dayanır. Hz. Süleyman’ın babasıdır. Kudüs’te doğdu ve orada yaşadı. Kendisine İbrani dilinde Zebur kitabı verildi. Sesi çok güzel ve tesirliydi. İsmi Kur’an’da on altı yerde geçmektedir. Ayette özellikle Hz. Davud’un ve Zebur’un zikredilmesi. Kureyş kabilesi Hz. Peygamberle mücadelede Yahudilerden yardım isteyince, onlar da “Musa’dan sonra peygamber, Tevrat’tan sonra da kitap gelmemiştir.” demelerinden kaynaklanmaktadır. Ayrıca bu özel ifade hem peygamber hem de hükümdar olan Hz. Davud’un hükümdarlığına değil de Tevrat’a dikkatlerin çekilmesi, üstünlüğün makamda, servette, mülkte, şöhrette değil ilim ve hikmette olduğunu göstermektedir. Bu konuda Nisa suresi 4/163 ayetine ve açıklamasına da bakabilirsiniz.   

Peygamberler arasındaki bu üstünlük farkı maddî açıdan değil, manevî değerler ve yüce kabiliyetlere sahip olma yönündendir. Hatta, Hz. Dâvûd’un ulaştığı şeref, kendisine verilen mülk ve saltanatla olmayıp, Zebûr’un vahyedilmesiyledir.  

 Peygamberlerin kendi aralarındaki bu derece farkı, maddî ve bedenî yönden olmayıp ruhî ve mânevî fazilet ve kabiliyetler yönündendir. Nitekim, Hz. Davud’a Zebur’un gönderildiğine işaret buyurulmakla bu husus teyit edilmiştir.  

Peygamberleri yaratan ve görevlendiren Tanrı herbirisine farklı özellikler ve üstünlükler vermiştir. Onları üstünlük yarışına sokmak bize düşmez. Bak 2:285.  

(*) Bkz. 2/124, 3/68, 16/120-121, 123, 46/16, 53/37 Peygamberler Allah’ın elçileri olması hasebiyle aralarında bir fark yoktur (Bakara 2/136, 285; Âl-i İmran 3/84). Ancak bazı özellikleriyle ve sorumluluklarıyla birbirlerinden farklıdırlar. (C. Külünkoğlu Meali İsra-55.Ayet Açıklaması) Yani peygamberlerden her birine verilen bazı farklı özellikler vardır. Nitekim Allah Teâlâ çeşitli âyetlerde Hz. İbrâhim’i kendisine dost (halîl) edindiğini, Hz. Mûsâ ile tekellüm Hz. Îsâ’yı babasız yarattığını ve küçük yaşta kendisine ilim, hikmet ve mucizeler lutfettiğini, Hz. Süleyman’a ihtişamlı bir hükümdarlık verdiğini, Hz. Muhammed’i âlemlere/bütün insanlara rahmet olarak gönderdiğini bildirmiştir. Hz. Dâvûd’a büyük bir hükümdarlık verildiği hâlde âyetin sonunda bu hükümdarlığın değil de, ona verilen kutsal kitabın bir fazilet sebebi olarak zikredilmesi, ilimde ve dinde önde olmanın mal-mülk ve hükümdarlıktan daha değerli olduğuna işaret eder. Yani yüce Allah’ın bir kısmını bir kısmına tafdil etmesi, zaman ve zeminin şartlarına uygun olarak kimisini daha fazla mucizeler ve farklı özelliklerle dontamış olması demektir. والتفضيل مشتق من الفضل وهو الزيادة ; فمعنى فضلنا بعضهم على بعض هو كقوله تعالى : ولقد فضلنا بعض النبيين على بعض أي جعلنا لبعضهم زيادة في بعض النواحي على البعض الآخر . والفضل هنا إضافي وليس بذاتي ;أي أن هذا ليس من ذات الرسل ، إنما هو بما يختص الله بعضهم من معجزات مغايرة لمعجزات الآخرين . ثم التفضيل إضافي لأنه يكون في ناحية من النواحي ، وقد يكون هناك ناحية أخرى فضل بها المفضول غيره ، فموسى فضل على عيسى بأنه كلمه الله ، وعيسى فضل على موسى بأنه أحيا الموتى ; فالتفضيل إذن إضافي في موضوعه ، وفي نوعه ، وفي نواحيه - منهم من كلم الله ورفع بعضهم درجات وآتينا عيسى ابن مريم البينات وأيدناه بروح القدس في هذه الجملة السامية من الآية الكريمة بيان لبعض وجوه التفضيل التي اختص الله سبحانه وتعالى بها بعض النبيين ، وهي في الحقيقة وجوه للتفضيل لا تتصل بأشخاصهم ، بل تتصل برسالاتهم ، وما تؤيده هذه المعجزات من شرائع ، ومن تخاطبهم من أقوام تكون تلك المعجزات مناسبة لهم - الآيات الكريمات المثبتة للتفضيل بين الرسل وبين ما ورد عن النبي صلى الله عليه وسلم - من النهي عن التخيير بين الأنبياء فقد روى الأئمة الثقات أن النبي - صلى الله عليه وسلم -قال " " لا تخيروا بين الأنبياء " (1) " ولا تفضلوا بين أنبياء الله " (2) وفوق ذلك فإن النهي عن أن يجري على ألسنة الناس تفضيل نبي بذاته على نبي آخر فتكون المشادة والملاحاة. وروى في الصحيحين عن أبي هريرة قال: " استب رجل من المسلمين ورجل من اليهود، فقال اليهودي؛ والذي اصطفى موسى على العالمين، فرفع المسلم يده فلطم بها وجه اليهودي وقال: أيْ خبيث! وعلى محمد - صلى الله عليه وسلم -؟! فاشتكى المسلم، فقال - صلى الله عليه وسلم -: " لا تفضِّلوني على الأنبياء " (3) ( زهرة التفاسير » تفسير سورة البقرة » (1) متفق عليه؛ رواه البخاري (5 0 64): الديات - إذا لطم المسلم يهوديا عند الغضب، ومسلم (4378): (2) رواه البخاري: أحاديث الأنبياء (3162)، ومسلم: الفضائل (4376) (3) راجع السابق، وبهذا اللفظ رواه البخاري (2235):..  

[5] Bunun için dilediğine nübüvvet verir.[6] Davud'a Zebur vermekle üstün tuttuk, yoksa saltanat vermekle üstün tutmadık.  

Bu ayet Bakara 2:136, 285, Âl-i İmrân 3:84, Nisâ 4:152 ve Ra‘d 13:4. ayetlerle birlikte okunmalıdır. Ayetteki “üstünlük”, aslında farklılık demektir. Çünkü peygamberler belirli noktalarda birbirlerinden farklıdır ve farklı oldukları bu noktalarda birbirlerinden üstündür. Ancak prensip olarak peygamberler arasında ayrım yapılmamalıdır. Çünkü peygamberlik [kesbî] (çalışıp kazanmaya bağlı) olarak değil, [vehbî] (ilahî bir ikram) olarak verilmiştir.,Bu ayet “nebilere (peygamberlere) kitap verilmediği” şeklindeki anlayışın yanlış olduğunun delillerindendir. Benzer mesajlar: Bakara 2:213; Meryem 19:30.  

1 Âyetin bu bölümü: ”Gerçekten Biz, Peygamberlerin kimini kiminden üstün kıldık.” şeklinde de tercüme edilebilir. Bk. (Bakara: 253)2 Burada bilhassa Dâvut (a.s) ve Zebûr’un zikredilmesinin sebebi: a- Kureyş, Peygambere karşı mücadele için Yahûdîlere müracaat edince, Yahûdîlerin “Mûsa’dan sonra Peygamber, Tevrât’tan sonra kitap yoktur” demelerine bir cevaptır. b- Aynı zamanda büyük bir melik de olan Dâvut (a.s)’ın mülkü değil de Zebûr’un zikredilmesi, üstünlüğün mal ve mülk ile değil, ilim ve din ile olduğunu gösterir. c- Zebûr’da Peygamberimiz (a.s)’ın adı ve onun ümmeti’nin en hayırlı ümmet olduğu yazılmıştır. Konu ile ilgili olarak Bk. (Nisâ: 163)  

63 Bu, öyle görünüyor ki, Son Peygamber olarak Muhammed (s)’in misyonuna ilişkin bir îmadır (Zemahşerî, Beydâvî): yani, Muhammed (s)’in kendisi, Allah’ın mesajını ulaştırdığı kimselerin “kaderlerini belirleme” gücüne sahip olamasa da, tebliğ ettiği mesaj kıyamete kadar geçerli kalacaktır.64 Yani, tıpkı Hz. Davud’un “ilahî hikmetler kitabı”nın (Mezmurlar) o’nun dünyevî iktidarından (krallığından) fazla yaşaması gibi, Muhammed (s)’in tebliğ ettiği mesaj, Kur’an da, o’nun takipçilerinin tüm inişli çıkışlı tarihsel gidişlerinin üstüne çıkacak, onlardan fazla yaşayacaktır.  

[2284] Zebur’a verdiğimiz bu anlamın gerekçesi için bkz: 16:44, not 48.  

(Burada Davud a.s.'dan bahis buyurulmasının sebebi: Kureyş, Peygambere karşı mücadele etmek için yahudilere baş vuruyorlardı, onlar da "Musa’dan sonra peygamber ve Tevrat’tan sonra kitap yoktur" diyorlardı.. böylece onların iddiaları çürütülmüş olmaktadır)  

2240 Not only are we not to judge other ordinary men and carp at them, we are not to set up false standards for judging the Prophets of Allah, If one was born of the unlearned Arab race, he yet was a mercy to all the worlds. If one spoke to Allah as Kalim Allah or another's life as Ruh Allah begun with a spiritual miracle; it does not imply superiority. It only means that Allah's wisdom is more profound than we can fathom. (R). 2241 The spiritual gifts with which the prophets came may themselves take different forms, according to the needs of the world and the times in which they lived, as judged by the wisdom of Allah. A striking example here given is the gift of song and music as given to David, but it implies no superiority of David over others. David was given the Zabur, the psalter or Psalms, intended to be sung for the worship of Allah and the celebration of Allah's praise. For the Book of Psalms, see the last part of n. 669 to 4:163, where exactly the same words are used about David.