İsrâ Sûresi 54. Ayet Meali

 Müfessir Beyzâvî, bu âyetin son cümlesini şöyle açıklamıştır: «Biz, kâfirleri imana zorlama işini sana havale etmedik. Seni, sadece Allah’ın rahmetini müjdeleyici ve azabından sakındırıcı olarak gönderdik. Bu sebeple inanmayanlara tolerans göster.» Müfessirlerin beyanına göre, Hz. Muhammed’in peygamberliğine itiraz edenlere karşı, Allah Teâlâ, herkesin halini, kimlerin imana ve iyi davranışlara daha lâyık, kimlerin inkârcılığa ve kötü yaşayışa müstehak olduğunu, ayrıca kimin peygamberliğe ehil olduğunu en iyi bilenin ancak kendisi olduğunu belirtmek üzere şöyle buyurmuştur:  

1- Merhameti gerektiren bir şey yaparsanız size merhamet eder, azabı gerektiren bir şey yaptıysanız size azap eder. Buna hiçbir güç engel olamaz. 2- Koruyucu, dayanak, kefil.  

(*) Ayrıca ayetin son cümlesinde peygamberin bile insanlara imanı kabul ettirmede bir baskısı, zorlaması, dayatması söz konusu olamaz, diye bir mesaj verilmektedir.  

[4] Onları imana icbar edecek değilsin.  

1 Burada hitâp, Müslümanlara da kâfirlere de olabilir. Allah dilerse Müslümanları kâfirlerin şerrinden koruyarak, kâfirleri de îman nasip ederek mükâfatlandırır. Dilerse Müslümanları onlara kâfirleri musallat ederek, kâfirleri de kendilerine îman nasip etmeyerek cezâlandırır. Bu konuda kimseye de hesap vermek zorunda değildir. (Kurtubî)2 Biz seni onların hidâyete ulaşmaları için bir kefil olarak göndermedik.  

62 Bu anlam örgüsü içinde vekîl terimine karşılık olarak verdiğimiz “[bir başka varlığın] kaderini/yazgısını belirleme yetkisine sahip olan kimse” ifadesi hk. bkz. bu surenin 2. ayeti üzerine 4. not. Yukarıdaki cümle için aynı derecede makul bir başka çeviri de şu olabilirdi: “Biz seni onların davranışlarından sorumlu olarak göndermedik”.  

[2283] Bu, vekîl kelimesinin Kur’an’da en çok kullanıldığı sûredir. “Görevini yapabilmek için bir başkasına dayandı” anlamına gelen vekele’den türetilmiştir (Mekâyîs). Kul görevini yapabilmek için Allah’a dayandığından dolayı Allah “el-vekil”dir. Allah için geçtiği yerlerde, O’nun eşya ve olaylar üzerindeki aktif ve aktüel müdâhalesi, bir bakıma “koruyucu otoritesi” anlamına gelir. Vekîl olma niteliği rasule verilmemiştir (Bkz: 17:9 ve 12:66 not 66). Vekil olan, doğaldır ki kendisine vekalet veren üzerinde yaptırım gücüne de sahiptir. İsterse müvekkiline dayatabilir, onu bazı kararlar almaya zorlayabilir. Burada, Allah Rasûlü’nün sorumlulukları arasına, muhataplarına inanç dayatmak gibi bir yöntemin girmediği vurgulanmaktadır. Diyalogu emreden bir önceki âyetin devamında bu âyetin yer alması manidardır. Zımnen: Sizden olmayanları tehdit etmeyin, değerlerinizi temsil ve teklif edin, yeter!  

2239 Man should never for a single moment entertain a thought that would imply that he was wiser than Allah. Allah's knowledge is all-embracing. If He grants mercy to some that you consider wicked or punishment to some that you consider righteous, it is your knowledge or your deductions that are at fault, not Allah's righteous Plan. Even Prophets of Allah are not sent to arrange or dispose of men's affairs, but only to teach Allah's Message. How much less can ordinary men presume to judge other men? The Mashi'ah- Will and Plan of Allah-is above all human wisdom. (R).