İsrâ Sûresi 22. Ayet Meali

Burada hitap Hz. Peygamberin şahsında bütün insan soyunadır. Yani Allah’a inandığın halde ondan başka varlıklara Allah’ın özelliklerini yükleyerek kulluk etme! “Benim gibi zavallı, günahkâr bir kişiyi Allah huzuruna nasıl kabul eder?” deyip de Allah’la direkt diyaloğa geçmek yerine araya başka şeyleri ya da başkalarını sokma!  Allah senin içindedir. Sen sadece onun kulusun. İyi de olsan kötü de olsan seni Allah’a senden başka kimse yaklaştıramaz, günahlarının affedilmesine kimsenin gücü yetmez, bağışlanmana kimselerin iltiması katkı sağlayamaz. Bu konuda kararlı olacak, adımını atacak, elini uzatacak, yüreğini açacak, tutarlı duruş sergileyecek olan sensin.  

(*) Burada hitap doğrudan insanadır. (Başta İbn Kesir, Ebu Hayyan, İbn Adil, el- Ğurnatı, et- Tantavi ve Er- Razi gibi müfessirlerin görüş ve tercihleri bu şekildedir.) Bunlara göre baştaki ikinci tekil zamirinin, Allah Rasûlü’ne değil tüm insan soyuna ait olduğunun delili, hem aynı ilkeyi tekrarlayan müteakip âyetteki la ta‘budû’nun çoğul gelmiş olması, hem de bundan sonra gelen 23 ve 24. ayetlerin de buna atıf olarak gelmiş olmasıdır. Zaten Hz. Peygamberin ana ve babasına büyük yaşta yetişememesi, yani yetim olarak büyümüş olması nedeniyle de 23 ve 24. ayetlere muhatap olması uygun değildir. Konuyla ilgili tefsirlerin aşağıdaki metinlerine bakılabilir. Ayetin kısaca verdiği mesaj şöyledir. (…Allah’a inandığın halde ondan başka varlıklara Allah’ın özelliklerini yükleyerek kulluk etme! “Benim gibi zavallı, günahkâr bir kişiyi Allah huzuruna nasıl kabul eder?” deyip de Allah’la direkt diyaloğa geçmek yerine araya başka şeyleri ya da başkalarını sokma! Allah senin içindedir. Sen sadece onun kulusun. İyi de olsan kötü de olsan seni Allah’a senden başka kimse yaklaştıramaz, günahlarının affedilmesine kimsenin gücü yetmez, bağışlanmana kimselerin iltiması katkı sağlayamaz. Bu konuda kararlı olacak, adımını atacak, elini uzatacak, yüreğini açacak, tutarlı duruş sergileyecek olan sensin. (C. Külünkoğlu Meali İsra-22. Ayet Açık.) Buradaki hitapla ilgili aşağıdaki tefsir metinlerine bkz: { وَقَضَىٰ رَبُّكَ أَلاَّ تَعْبُدُوۤاْ إِلاَّ إِيَّاهُ } [الإسراء: 23] إلى قوله تعالى: { إمَّا يَبْلُغَنَّ عِندَكَ ٱلْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلاَهُمَا المراد المكلفون من الأمة: لا تجعل أيها المكلف في عبادتك ربك له شريكاً (تفسير القرآن العظيم) والخطاب في {لا تجعل} للسامع غير الرسول (البحر المحيط )وقيل: الخطاب للإنسان، وهذا أولى؛ لأنَّه تعالى عطف عليه قوله (وهذا لا يليق بالنبي - صلوات الله وسلامه عليه - لأنَّ أبويه ما بلغا الكبر عنده (اللباب في علوم الكتاب) خطاب لواحد، والمراد به جميع الخلق، لأن المخاطب غير معين (التسهيل لعلوم التنزيل)  

[2249] Burada hitap doğrudan insanadır (Krş: Râzî ve Katâde’den nkl. Taberî). Baştaki ikinci tekil zamirinin, Allah Rasûlü’ne değil tüm insan soyuna ait olduğunun delili, aynı ilkeyi tekrarlayan müteakip âyetteki la ta‘budûnun çoğul gelmiş olmasıdır.  

2202 The seeming inequality of gifts to men might make short-sighted men impugn the impartiality of Allah. But the fault lies with such men's own want of knowledge and want of Faith. There is no excuse for them to seek other objects of worship than Allah. For there is none worthy of worship except Allah. 2203 If foolish men turn to false objects of worship, they will not only be disappointed, but they will lose the respect of their own fellow-men, and spiritually they will be reduced to destitution. All their talents and their words will be of no avail.