İsrâ Sûresi 11. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 10/11.  

Bkz. 2/216, 221, 10/11, 21/37İnsan fıtratı gereği acelecidir (Enbiya, 21/37). Öfkelendiği ya da sıkıldığı zaman kıyametleri koparır. Zorluklara karşı direneceği yerde teslim olur. Yaptığı duanın hemen karşılık bulmasını bekler. Hakkında hayırlı olsa bile hoşuna gitmeyen bir şeyi felaket olarak değerlendirir. Hayrı şer, şerri hayır zannederek iyiyle kötüyü birbirine karıştırır. Gereksiz ve zamansız beddualar ederek deşarj olmaya çalışır. Ticarette olduğu gibi peşin olanı sever. Bu yüzden her zaman dünya nimetlerini ahirete tercih eder. Dünyevileşmede o kadar ölçüyü kaçırır ki; Evrendeki mükemmel işleyişi görmesine rağmen ahiret nimetlerine şüphe ile yaklaşır ve onları sadece bir hayal gibi düşünür. Onun için de en büyük ve ebedi mükâfatların bulunduğu ahireti bırakır da dünyalık geçici ve oyuncak misali nimetlere değer verir.  

 Bu âyet, insanın önemli bir psikolojik yönüne işaret etmektedir: Gerçekten biz insanlar, öfkelendiğimiz, sıkıldığımız ya da bir güçlükle karşılaştığımızda, öfkelendiklerimiz için beddua eder; güçlüklerden sabır ve metânetle kurtulmak için çaba harcayacağımız yerde, acelecilik göstererek tezden kurtulmak isteriz. Bu olmayınca da, ümitsiz ve kötümser bir ruh haleti içinde, «Allah’ım, canımı al da, beni bu sıkıntıdan kurtar!» gibi sözlerle kendimiz için beddua ederiz ki, bunlar doğru değildir.  

[2] Pek sıkılınca veya öfkelenince.  

1 Yani insan âhireti dünyada görmek ister. Onun için de en büyük mükâfatların bulunduğu âhireti bırakır da dünyalıkları ister.  

11 Yukarıdaki anlam örgüsü içinde ve bağlacının anlamı bizce budur.12 Karş. 2:216 -“Mümkündür ki, hoşlanmadığınız bir şey sizin için (bazan) iyi olabilir; ve yine mümkündür ki, hoşlandığınız bir şey de sizin için (bazan) kötü olabilir”: başka bir deyişle, ilahî rehberlik, iyinin ve kötünün ne olduğu konusunda tek nesnel ölçüdür.  

[2234] 18. âyette dile getirilen dünyevileşmenin temelinde yatan zaaf. Kur’an şöyle der: “insanoğlu aceleci bir yaradılışa sahiptir” (21:37). Bu zaafa karşı Allah’ın muamelesi şöyledir: “eğer onların nimeti istemede acele ettikleri gibi Allah da insanlar için (hak ettikleri) cezayı vermede acele etseydi, onların sonunu getirecek hüküm hemen infaz edilirdi” (10:11). Bu kimseler, tehdit edildikleri feci akıbete meydan okuyan inkârcılardır. Sözün özü: İnsan aceleciliği yüzünden peşin felaketi vâdeli saadete tercih eder.  

(*) Peşincidir, veresiyeden daha fazla peşine heves eder, ahireti dünyada görmek ister, onun için insanların birçoğu ahireti bırakır da dünyayı ister, ahiretteki eşsiz ücrete -nimete- önem vermez.. Nitekim bu surenin 18. ayetinde "kim bu çarçabuk geçen dünyayı dilerse, biz de dilediğimiz kimseye, dilediğimiz kadarını dünyada hemen veririz; fakat ahiret nimetlerinden nasibi olmaz. Rabbinin ayetlerini, ahireti inkar ettiği için, sonunda onu rahmetimizden kovulmuş olarak cehenneme sokarız" buyurulmuştur. (Oysa hayat yalnız dünya hayatından ibaret değildir, onu dünyada yaptığı her şeyin hesabını vereceği ahiret hayatı takip edecektir, bu kaçınılmaz bir gerçektir, nitekim)  

[2] Rasûl-ü Ekrem efendimiz Sûre bint Zem'a radiyallahu'anhâya bir esîr virdi. Esîrin âh ve enînine merhamet iden müşârunileyhâ onı serbest bırakdıkda esîr kaçdı. Cenâb-ı Fahr-i kâinât buna canı sıkıldığından Sûre hakkında beddu'a itdi ve fakat derhâl nâdim ve pişmân olarak: "Yâ Rabbî! Ben beşerim. Şâyed biri hakkında beddu'a ider isem benim o beddu'amı o kimseye vesîle-i rahmet buyur" diye niyâz iyledi. Bu âyet-i kerîmede beyân buyurulan 'acele budur.  

[*] İnsan zaman zaman kendisi için kötü olanı sanki iyiymiş gibi ister ya da çok iyi bir seçeneği çok kötüymüş gibi elinin tersi ile iter. Bu onun sabırsız davranıp aklını ve bilgisini kullanmaması nedeniyle olur. Daha detaylı örnekler için bakınız Bakara 2/216,Bakara 2/221,Bakara 2/232,  

2184 Man in his ignorance or haste mistakes evil for good, and desires what he should not have. The wise and instructed soul has patience and does not put its own desires above the wisdom of Allah. He receives with contentment the favours of Allah, and prays to be rightly guided in his desires and petitions.