İnşikak Sûresi 5. Ayet Meali

(1)“(Bu âyet-i kerîmeler,) gök ve zemînin Cenâb-ı Hakk’ın emrine karşı derece-i inkıyâd (bağlılık derecelerini) ve itâatlerini şöyle âlî bir üslûb (yüksek bir ifâde tarzı) ile beyân eder ki: Nasıl bir kumandan-ı a‘zam, mücâhede (cihâd) ve manevra ve ahz-ı asker (asker alma) şu‘beleri gibi, mücâhedeye lâzım işler için iki dâireyi teşkîl edip açmış. O mücâhede, o muâmele işi bittikten sonra, o iki dâireyi başka işlerde kullanmak ve tebdîl ederek isti‘mâl etmek (değiştirerek kullanmak) için o kumandan-ı a‘zam o iki dâireye müteveccih olur(yönelir). O dâireler, her birisi hademeleri lisânıyla veya nutka gelip kendi lisânıyla der ki: ‘Ey kumandanım! Bir parça mühlet ver ki, eski işlerin ufak tefeklerini, pırtı-mırtılarını temizleyip dışarı atayım, sonra teşrîf ediniz. İşte atıp senin emrine hâzır duruyoruz! Buyurun ne yaparsanız yapınız! Senin emrine münkādız (boyun eğmişiz)! Senin yaptığın işler bütün hak, güzel, maslahattır.’ Öyle de: Semâvât ve arz, böyle iki dâire-i teklîf ve tecrübe ve imtihân için açılmıştır. Müddet bittikten sonra semâvât ve arz, dâire-i teklîfe (imtihan dünyasına) âid eşyâyı (şeyleri) emr-i İlâhiyle bertaraf eder. Derler: ‘Yâ Rabbenâ! Buyurun, ne için bizi istihdâm edersen et! Hakkımız, sana itâattir (boyun eğmektir)! Her yaptığın şey de haktır!’ ” (Zülfikār, 25. Söz, 10-11)  

1 Yani; “ölüleri kabirlerinden fırlattığı, içerisindeki ağırlıklarını dışarıya attığı…” demektir.2 Aynı âyet için Bk. (İnşikâk: 2)  

(Gök ile yer, ağaçlar ve hayvanlar Rablerinin emrine boyun eğerler, kayıtsız şartsız O’nun iradesine tabidirler. İnsanlara gelince, onlardan bir kısmı, kendilerine ihsan buyurulan hür iradelerini, Rablerinin mutlak iradesine uygun şekilde kullanırlar emir ve yasaklarına harfiyyen riayet ederler, Rablerini hamd ile tesbih ederler. Diğer bir kısmı ise Rablerini unuturlar ve doğru yoldan saparlar!. Nitekim Hacc suresinin 18. ayetinde "Göklerde, yerde ne varsa, güneş, ay ve yıldızlar, dağlar, ağaçlar, bütün hayvanlar ve insanların bir kısmı Allah'a secde ederler. Bir kısmının üzerine de azap hak olmuştur" buyurulmuştur. Kıyâmet günü kimin Rabbini tesbih edenlerden kimin de, Rabbini unutanlardan olduğu belli olacaktır.)  

Kıyamet günü ilk insandan sonuncusuna kadar bütün insanlar dirilecektir. Bütün yeryüzü dümdüz edilmek sûretiyle, ancak bu şekilde, bütün insanlar tıka basa yere sığacaklardır. Rivayete göre, her insan ancak ayağını basacak kadar bir yer bulabilecektir.  

6034 See n. 6032. We think the earth so solid and real. All our perishable things dissolve into the earth. But the earth itself will dissolve into a truer Reality. 6035 The substantive clause, to follow the two conditional clauses preceding, may be filled up from the suggestion contained in 82:5.