İbrâhîm Sûresi 4. Ayet Meali

[Not: Bu ayet, Kur’an’ın Arapça bilmeyen kavimlerin kendi dillerine mealen çevrilmesi gerektiğine de işarettir.]  

bk. Kur’an-ı Kerim, 7/158.  

[240] Ana dili ile eğitim hakkında geniş bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, X, 156-162.  

Bkz. 7/158“Biz, her resulü kendi milletinin diliyle gönderdik” demek, her peygamberi kendisiyle aynı dili konuşan topluma gönderdik ve kitaplarını da aynı dilde indirdik demektir. Bu da gösteriyor ki; her toplum kitabını kendi diliyle almış ve ibadetlerini de kendi diliyle yapmıştır. Dili farklı olan bir kitabın muhatabına mesajını ulaştırması nasıl ki istenilen neticeyi veremezse, bilinmeyen bir dille ibadet etmek de arzu edilen bereketi sağlamaz. İbadetin feyizli olması için ya ibadetin dili öğrenilecek ya da konuşulan dilde ibadet edilecek.  

 Her peygamberin ancak kendi kavminin diliyle gönderilmiş olması, bütün insanlardan tek bir dil ile, mesela Arapça ile anlaşmalarının, yalvarıp niyazda bulunmalarının istenmediğini gösterir. Zaten bir âyet-i kerimede de konuşulan dillerin muhtelif olması dahi Allah’ın varlığının ve kudretinin delillerinden sayılmıştır. Bunun yanında bu âyet-i kerimenin işaret ettiği önemli noktalardan birisi de, Hakk’a davet ile uğraşanların içinde bulundukları toplumun dilini çok iyi bilmeleri gerektiği hususudur.  

Cengiz Özakıncı tarafından yazılan "Dil ve Din" adli kitap bu ayetin bildirdigi gerceği güzel ve ilginç örneklerle tartışmaktadır.  

(*) Bütün ilahî metinler insanlar tarafından anlaşılsın diye vahyedildiğine göre, onlardan her birinin, mesajı ulaştırmakla görevli peygamber hangi kavimdense hitap da ilk ağızda onlara olacağı için, o kavmin diliyle indirilmiş olması zorunludur; Kur’an dahî, evrensel bir mesajı ve hedefi olmasına rağmen bu bakımdan bir istisna değildir. (M. Esed Meali İbrahim-4. Ayet Açıklaması) Ayrıca her elçinin ancak kendi kavminin diliyle gönderilmiş olması, bütün insanlardan tek bir dil ile mesela Arapça ile anlaşmalarının, yalvarıp niyazda bulunmalarının istenmediğini gösterir. Zaten bir âyet-i kerimede de konuşulan dillerin muhtelif olması dahi Allah’ın varlığının ve kudretinin delillerinden sayılmıştır. Bunun yanında bu âyet-i kerimenin işaret ettiği önemli noktalardan birisi de, Hakk’a davet ile uğraşanların içinde bulundukları toplumun dilini çok iyi bilmeleri gerektiği hususudur. (Diy. Vakfı Meali İbrahim-4. Ayet Açıklaması) Not: Son ve evrensel bir kitap olan Kur’an’ın Arapça dilinde gelmiş olması hakkındaki detaylı bir bilgi için Yusuf suresi 2. ayetin meal açıklamasına bakılabilir. Ayrıca ayetteki (يشاء) “yeşâ’u”nun faili olan “o” zamiri Allah lafzını değil, (من) “men = kim’i göstermesi, hem Allah’ın insana verdiği özgür iradesiyle, hem de yüce Allah’ın merhamet ve adaletiyle bağdaşmaktadır. Ama bu vb. ayetlerdeki ‘’o’’ zamiri ile Allah lafzını göstermek hem insana verilen özgür iradeye ters düşer hem de yüce Allah’ın merhamet ve adaletine gölge düşürür. Bu nedenle konu ile bütün ilgili âyetler, doğru yola gelmeyi ve sapmayı kişinin fiili olarak göstermektedir. Yani Allah doğru yolu isteyeni doğru yola iletir, inkâr edip sapıklıkta kalmak isteyeni, sapıklığı gerektiren işleri yapanları da sapıklıkta bırakır. İşte Allah bir kimseyi ne zorla hidayete erdirir ne de zorla dalalete iletir. Bu yüzden İman ve inkâr konusunda sorumluluk bütünüyle insana aittir. Zira iman veya inkârı oluşturan irade insanın elindedir…Bkz: وقوله: {لِيُبَيِّنَ لَهُمْ فَيُضِلُّ ٱللَّهُ مَن يَشَآءُ وَيَهْدِي مَن يَشَآءُ) أي: يضل الله من آثر سبب الضلال، ويهدي من آثر سبب الذي به يهتدي؛ يهديه ذلك. وقوله: {لِيُبَيِّنَ لَهُمْ فَيُضِلُّ ٱللَّهُ مَن يَشَآءُ وَيَهْدِي مَن يَشَآءُ}. وقال قائلون: يضل الله من يشاء ويهدي من يشاء: هذا حكم الله؛ أن يضل المكذبين ويهدي المصدقين، لكن الوجه فيه ما ذكرنا بدءاً [أنه] يضل من آثر سبب الضلال؛ ويهدي من يشاء أ أي: من آثر سبب الاهتداء (أبو منصور الماتوريدي، تأويلات أهل السنة للقرآن، جـ. 7، صـ . 458.29) ء. (يُضِلُّ اللَّهُ مَنْ يَشَاءُ وَيَهْدِي مَنْ يَشَاءُ} مَنْ يشاء الضلالة يضلُّه، ومَنْ يشاء الهداية يَهْديه ((تفسير الخطيب المكي) فجعل يشاء هنا ليست مرجع الضمير إلى الله، ولكن مرجع الضمير إلى كلمة (مَنْ)، مَنْ شاء الضلالة أضلَّه الله، ومَنْ شاء الهداية هَدَاه الله) وقال الله عز وجل{وَلَوْ شَاء اللّهُ لَجَعَلَكُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَلكِن يُضِلُّ مَن يَشَاءُ وَيَهْدِي مَن يَشَاءُ وَلَتُسْأَلُنَّ عَمَّا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ}(النحل : 93) فكيف نسأل عما كنا نعمل إن لم يكن فعل الهداية والضلالة بأيدينا ولنا فيه إشاءة فإن الضمير في "يشاء" عائد على المفعول ،فالإنسان هو الذي يشاء الهداية أو الكفر ،قال تعالى"فمن شاء فليؤمن ومن شاء فليكفر ،وقال تعالى"إنا هديناه السبيل إما شاكرا وإما كفورا ...،ومن هنا فلا حجة لأحد في هذه الآية ،ولا يحق له القول كيف يعذبنا الله وهو لم يرد هدايتنا ،أو أنني لا أصلي لأن الله لم يهدني ،ويضع المسؤولية على عاتق الله سبحانه وتعالى ، قال تعالى:{وَكَذَلِكَ أَنزَلْنَاهُ آيَاتٍ بَيِّنَاتٍ وَأَنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَن يُرِيدُ } (16) سورة الحـج ، أي يهدي الإنسان الذي يريد الهداية (الهداية تبدأ من الإنسان - ملتقى أهل الحديث) من يشاء الهُدى يهديه الله سبحانه وتعالى، ومن يشاء الضلالة بمعنى أنه ينطلق في طريق الضلالة فلابدَّ من أن يصل إلى نهاية الطريق فيضلِّه الله لأن هذا طلبه، وهذه رغبته، وهذه إرادته، ،( الدرس : 1 - سورة ابراهيم - تفسير الآيات 1 – 5 – موسوعة الامام النابلوسي) فيُضِلُّ الله مَنْ يَشَاءُ}: يُضل؛ أيْ: من اختار لنفسه طريق الضّلال، والإعراض عن منهج الله، واستمر على ذلك وابتعد، عندها يتركه الله سبحانه لما اختاره لنفسه من الضّلال والخذلان {وَيَهْدِى مَنْ يَشَاءُ}: ويهدي من اختار لنفسه طريق الهداية، والطّاعة، ويمدُّ له، ويزيد في هدايته (كتاب تفسير القرآن الثري الجامع – (*) Bütün ilahî metinler insanlar tarafından anlaşılsın diye vahyedildiğine göre, onlardan her birinin, mesajı ulaştırmakla görevli peygamber hangi kavimdense hitap da ilk ağızda onlara olacağı için, o kavmin diliyle indirilmiş olması zorunludur; Kur’an dahî, evrensel bir mesajı ve hedefi olmasına rağmen bu bakımdan bir istisna değildir. (M. Esed Meali İbrahim-4. Ayet Açıklaması) Ayrıca her elçinin ancak kendi kavminin diliyle gönderilmiş olması, bütün insanlardan tek bir dil ile mesela Arapça ile anlaşmalarının, yalvarıp niyazda bulunmalarının istenmediğini gösterir. Zaten bir âyet-i kerimede de konuşulan dillerin muhtelif olması dahi Allah’ın varlığının ve kudretinin delillerinden sayılmıştır. Bunun yanında bu âyet-i kerimenin işaret ettiği önemli noktalardan birisi de, Hakk’a davet ile uğraşanların içinde bulundukları toplumun dilini çok iyi bilmeleri gerektiği hususudur. (Diy. Vakfı Meali İbrahim-4. Ayet Açıklaması) Not: Son ve evrensel bir kitap olan Kur’an’ın Arapça dilinde gelmiş olması hakkındaki detaylı bir bilgi için Yusuf suresi 2. ayetin meal açıklamasına bakılabilir. Ayrıca ayetteki (يشاء) “yeşâ’u”nun faili olan “o” zamiri Allah lafzını değil, (من) “men = kim’i göstermesi, hem Allah’ın insana verdiği özgür iradesiyle, hem de yüce Allah’ın merhamet ve adaletiyle bağdaşmaktadır. Ama bu vb. ayetlerdeki ‘’o’’ zamiri ile Allah lafzını göstermek hem insana verilen özgür iradeye ters düşer hem de yüce Allah’ın merhamet ve adaletine gölge düşürür. Bu nedenle konu ile bütün ilgili âyetler, doğru yola gelmeyi ve sapmayı kişinin fiili olarak göstermektedir. Yani Allah doğru yolu isteyeni doğru yola iletir, inkâr edip sapıklıkta kalmak isteyeni, sapıklığı gerektiren işleri yapanları da sapıklıkta bırakır. İşte Allah bir kimseyi ne zorla hidayete erdirir ne de zorla dalalete iletir. Bu yüzden İman ve inkâr konusunda sorumluluk bütünüyle insana aittir. Zira iman veya inkârı oluşturan irade insanın elindedir…Bkz: وقوله: {لِيُبَيِّنَ لَهُمْ فَيُضِلُّ ٱللَّهُ مَن يَشَآءُ وَيَهْدِي مَن يَشَآءُ) أي: يضل الله من آثر سبب الضلال، ويهدي من آثر سبب الذي به يهتدي؛ يهديه ذلك. وقوله: {لِيُبَيِّنَ لَهُمْ فَيُضِلُّ ٱللَّهُ مَن يَشَآءُ وَيَهْدِي مَن يَشَآءُ}. وقال قائلون: يضل الله من يشاء ويهدي من يشاء: هذا حكم الله؛ أن يضل المكذبين ويهدي المصدقين، لكن الوجه فيه ما ذكرنا بدءاً [أنه] يضل من آثر سبب الضلال؛ ويهدي من يشاء أ أي: من آثر سبب الاهتداء (أبو منصور الماتوريدي، تأويلات أهل السنة للقرآن، جـ. 7، صـ . 458.29) ء. (يُضِلُّ اللَّهُ مَنْ يَشَاءُ وَيَهْدِي مَنْ يَشَاءُ} مَنْ يشاء الضلالة يضلُّه، ومَنْ يشاء الهداية يَهْديه ((تفسير الخطيب المكي) فجعل يشاء هنا ليست مرجع الضمير إلى الله، ولكن مرجع الضمير إلى كلمة (مَنْ)، مَنْ شاء الضلالة أضلَّه الله، ومَنْ شاء الهداية هَدَاه الله) وقال الله عز وجل{وَلَوْ شَاء اللّهُ لَجَعَلَكُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَلكِن يُضِلُّ مَن يَشَاءُ وَيَهْدِي مَن يَشَاءُ وَلَتُسْأَلُنَّ عَمَّا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ}(النحل : 93) فكيف نسأل عما كنا نعمل إن لم يكن فعل الهداية والضلالة بأيدينا ولنا فيه إشاءة فإن الضمير في "يشاء" عائد على المفعول ،فالإنسان هو الذي يشاء الهداية أو الكفر ،قال تعالى"فمن شاء فليؤمن ومن شاء فليكفر ،وقال تعالى"إنا هديناه السبيل إما شاكرا وإما كفورا ...،ومن هنا فلا حجة لأحد في هذه الآية ،ولا يحق له القول كيف يعذبنا الله وهو لم يرد هدايتنا ،أو أنني لا أصلي لأن الله لم يهدني ،ويضع المسؤولية على عاتق الله سبحانه وتعالى ، قال تعالى:{وَكَذَلِكَ أَنزَلْنَاهُ آيَاتٍ بَيِّنَاتٍ وَأَنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَن يُرِيدُ } (16) سورة الحـج ، أي يهدي الإنسان الذي يريد الهداية (الهداية تبدأ من الإنسان - ملتقى أهل الحديث) من يشاء الهُدى يهديه الله سبحانه وتعالى، ومن يشاء الضلالة بمعنى أنه ينطلق في طريق الضلالة فلابدَّ من أن يصل إلى نهاية الطريق فيضلِّه الله لأن هذا طلبه، وهذه رغبته، وهذه إرادته، ،( الدرس : 1 - سورة ابراهيم - تفسير الآيات 1 – 5 – موسوعة الامام النابلوسي) فيُضِلُّ الله مَنْ يَشَاءُ}: يُضل؛ أيْ: من اختار لنفسه طريق الضّلال، والإعراض عن منهج الله، واستمر على ذلك وابتعد، عندها يتركه الله سبحانه لما اختاره لنفسه من الضّلال والخذلان {وَيَهْدِى مَنْ يَشَاءُ}: ويهدي من اختار لنفسه طريق الهداية، والطّاعة، ويمدُّ له، ويزيد في هدايته (كتاب تفسير القرآن الثري الجامع – محمد الهلال)  

1 “Dilediğini saptırır/sapıklık içinde bırakır, dilediğini de doğru yola iletir” şeklinde tercüme ettiğimiz bu ayet Bakara, 2/26’daki “Allah ancak günahta ısrar edenlerden/yoldan çıkmış olanlardan (fâsıkîn) başkasını saptırmaz” ayetiyle beraber ele alınmalıdır. Nitekim Zamahşerî: “Allah, yüzüstü bırakılmayı hak edenlerin dışında kimseyi yüzüstü bırakmaz. Buna karşılık yardım ve desteği hak edenlerin dışında da kimseye yardım ve destek vermez” şeklinde yorumlamaktadır. Bu konuda Matüridî de “Allah, sapkınlık yoluna götüren sebebi tercih edeni sapkınlığa, doğru yola götüren sebebi tercih edeni de doğru yola götürür” demektedir.  

Bu cümlede Yüce Allah’ın peygamber görevlendirmedeki sistemine dikkat çekilmekte, her peygamberin yalnızca kendi kavminin diliyle görevlendirildiği ifade edilmektedir. Bu ayette dillerin birbirinden üstün olmadığına, vahyin ilk muhataplarının dilinin tercih edildiğine dikkat çekilmektedir. ,Bu cümle şöyle de tercüme edilebilir: “Allah dilediğini (layık olanı) saptırır, dilediğini (layık olanı) ise doğru yola ulaştırır.”; “Allah (azabı tercih edip) dileyeni (layık gördüğünü) saptırır, (bağışlanmayı) dileyeni (layık gördüğünü) ise doğru yola ulaştırır.” Benzer mesajlar: Bakara 2:284; Âl-i İmrân 3:129; Mâide 5:18, 40; Ra‘d 13:27; Nahl 16:93; Hacc 22:16; ‘Ankebût 29:21; Fâtır 35:8; Fetih 48:14; Müddessir 74:31.  

1 Bu âyete göre; insanlara dini anlatan kişinin, onların anlayacağı bir dille anlatmak mecburiyeti vardır. Yani anlaşılmayan tebliğin faydası yoktur. Ayrıca tebliğci dini anlatırken, (لِيُبَيِّنَ لَهُمْ) emrine göre; bir de beyan etmek yani açıklamak zorundadır.  

3 Bütün ilahî metinler insanlar tarafından anlaşılsın diye vahyedildiğine göre, onlardan her birinin, mesajı ulaştırmakla görevli peygamber hangi kavimdense hitap da ilk ağızda onlara olacağı için, o kavmin diliyle indirilmiş olması zorunludur; Kur’an dahî, evrensel bir mesajı ve hedefi olmasına rağmen (karş. 7:158’e dair 126. not) bu bakımdan bir istisna değildir.4 Yahut: “Dilediğini saptırır/sapıklık içinde bırakır; dilediğini de doğru yola yöneltir”. “Allah’ın saptırması” ya da “sapıklık içinde bırakması”na ilişkin tüm Kur’ânî atıflar ancak, 2:26-27’de ortaya konan “Allah, kendisine karşı taahhütlerini bozan fasıklardan başkasını saptırmaz” ilkesiyle birlikte düşünülmeli, bu temel üzerinde değerlendirilmelidir (bu konuda ayrıca bkz. 2. sure, 19. not); bu, şu demektir: insanın sapıp da “yoldan çıkması”, kelimenin avamî anlamıyla “kader”in ya da “alınyazısı”nın keyfî bir sonucu değil, fakat kesinlikle insanın kendi tutum ve eğilimlerinin bir sonucudur (karş. 2. sure, 7. not). Yukarıdaki ayete ilişkin yorumunda Zemahşerî, insanın elinde tuttuğu bu serbest seçim imkanı üzerinde durarak şunu belirtmektedir: “Allah, tutum ve davranışlarının gidişi itibariyle asla imana ermeyeceğini bildiği insanların dışında hiç kimseyi saptırmaz, sapıklık içinde bırakmaz; ve yine Allah, imana olan eğilimini bildiği insanların dışında kimseyi doğru yola yöneltmez, doğru yola sokmaz. Bunun içindir ki, yukarıdaki ayette Allah’a izafe edilen ‘saptırma/sapıklık içinde bırakma’ ifadesi, Allah’ın, sapmaya eğilim gösteren kişiyi rahmet ve hidayetinden yoksun kılarak kendi haline bırakması (tahliye) anlamına, ‘doğru yola yöneltme’ (hidayet) ifadesi ise, bunu hak eden kişiye başarı (tevfîk) ve destek sağlaması anlamına gelmektedir. Bu itibarla, “Allah, yüzüstü bırakılmayı hak edenlerin dışında kimseyi yüzüstü bırakmaz; buna karşılık yardım ve desteği hak edenlerin dışında kimseye yardım ve destek vermez”. Zemahşerî, 16:93’de benzer bir ifadeyi yorumlarken de şöyle diyor: “[Allah, bile-isteye] hakkı inkar yolunu seçip bu [inkarcılığı]nda inat göstereceğini bildiği kimseyi yüzüstü bırakır; ve ... imanı seçeceğini bildiği kimseye de (bu yolda) yardım ve destek bahşeder: Bu durum, sonucun [insanın] serbest seçimine (ihtiyâr), yani [Allah’ın] destek ve yardımını mı yoksa yüzüstü bırakıp yardımından uzak tutmasını mı hak etmesine bağlı olduğunu göstermekte, insanın liyakatini hesaba katmayan cebrî yorumları hükümsüz kılmaktadır”.  

[1986] Elçilerle gönderilen mesajın gönderildikleri toplumların diliyle olmasının gerekçesi dikkat çekicidir: “..mesajı onlara açık ve net olarak iletsin”. Burada vahyin beşer diliyle indirilmesinin maksadı verilmektedir. O maksat açık ve net olarak anlaşılmaktır. Zira vahyin indiriliş amacı, ancak anlaşılmasıyla gerçekleşir. [1987] Zımnen: Sapmayı tercih edenin sapmasını tercih eder, hidayeti tercih edenin hidayetini tercih eder. Men yeşâ’ ibarelerinin geçtiği birçok yerde standart olan “tercih edeni/tercih ettiğini” veya “hak edip isteyeni/istediğini” şeklindeki çevirimizin dilsel gerekçesi, men ile birlikte gelen yeşâ’ fiillerinin iki özneyi (insan ve Allah/men ve huve) de gören konumudur. İki özneyi de gören men yeşâ’ ibaresi, hem “tercih eden kimseyi” hem de “tercih ettiği kimseyi” anlamını birlikte verir. Biz mealimiz boyunca, ilâhî irade ile beşeri iradenin etkileşim içinde olduğu bağlamlarda men yeşâ’ ibaresini, “tercih edeni/tercih ettiğini” şeklinde karşıladık. Bu iki özneyi birlite gören çevirimizin dilsel ve lafzi gerekçesidir (Krş: 16:2, not 4). Geleneksel tefsir, kaderciliğin baskısı altında şekillenen kelâmın da etkisiyle, şâe fiilini “tercih edip yapma/yaratma” asli anlamından çıkarıp, “irade etti” (erâde) sınai anlamına taşımıştır. Bu konuda Matüridi (ö. 333) istisna teşkil etmektedir. O bu âyeti açıklarken, şâe fiilini diğer müfessirler gibi erâde ile değil, “tercih etti” anlamına gelen âsera ile tefsir etmiştir (Te’vîlât, VII, 458). Bir de çevirimizin istikrai ve Kur’ani gerekçesi vardır ki, birincisinden daha kesindir. Soru şudur: Allah saptırır mı? Kur’an’da yudillullahu men yeşâ’ ve yehdî men yeşâ’ ibaresinin geldiği tüm âyetleri “Allah dilediğini saptırır, dilediğine hidayet eder” şeklinde anlayan ve çevirenler, doğru mu söylüyorlar? Madem dilediğini saptırıyor, niçin sapanları cezalandırıyor? Madem cezalandırıyor, niye saptırıyor? Madem insanlar O dilediği için sapıp, O dilediği için hidayet buluyorlar, o zaman bu kadar peygamberi, kitabı niçin gönderiyor? O elçiler niçin davete adanıyor, eza cefa çekiyor, ölümü göze alıyorlar? Madem Allah saptırıyor, o zaman “Ebu leheb’in eli niçin kurusun?” Sapanların akıbeti niçin azap olsun? Gerçekten de Allah dilediğini mi saptırır, yoksa sapmayı tercih edenin sapmasını mı tercih eder, yani ona izin mi verir? İşte cevabı kolaylaştıran ipuçları: “Allah kâfir bir topluma asla rehberliğini bahşetmez.” (2:264 ve daha bir çok yerde). “Allah günahkarlıkta (ittifak hâlindeki) bir topluma asla rehberliğini bahşetmez.” (5:108 ve daha bir çok yerde). “Allah zulme gömülmüş bir topluma asla rehberliğini bahşetmez.” (2:258 ve 8 ayrı yerde daha). “Yalanı tabiat haline getiren hiçbir nankörü, Allah asla doğru yola yöneltmez.” (39:3). “Allah yalan dolanla kendini ziyan eden birini asla hedefe ulaştırmaz.” (40:28). Onlarca âyet böyle söylerken, hâlâ men yeşâ’ ibarelerini insani özneyi gören gözünü kör ederek, sadece ilâhî özneyi gören gözüyle çevirmek, hem Allah’a iftira, hem insana haksızlık, hem de ilâhî ve beşeri emeğe saygısızlıktır. İşte bu iki nedenle men yeşâ’ ibareleri çift özneyi gören konumuna layık olarak çevrilmek zorundadır. Zira kul hak etmeden Allah ceza da, bela da vermez. Kulun ceza ve belayı hak eden işler yapması, açık veya örtük, onun o akıbeti “istemesi” anlamına gelir. (Konuyla ilgili örnek âyet ve daha ayrıntılı açıklamalar için bkz: 10:25; 13:27; 24:21, notlar.)  

Allah hangi millete peygamber gönderirse, mesajını o milletin dili ile gönderir. Maksat, onların iyice anlamalarıdır. Bu sebeple bu âyet, kitabın mânalarının diğer dillere çevrilmesini de gerektirir. Fakat mesajı anlamak, kabulü gerektirmez. Bu, insanın tercihinden sonra Allah’ın takdirine bağlıdır.  

[1] Resul (رسول), "gönderilen" demektir. Bir bilgiyi iletmek için gönderilen elçiye resul dendiği gibi onunla gönderilen bilgiye de resul denir (Müfredat). Kur'an'daki resul kelimeleri ya elçi ya da Allah'ın Kitabı anlamındadır. Elçi ölümlü, Kitap kalıcıdır. Uhud savaşında Nebîmiz'in öldüğüne dair haberlerin yayılması üzerine Allah Teâlâ şöyle demiştir: "Muhammed sadece elçidir. Ondan önce de elçiler geldi. O ölse veya öldürülse, gerisin geri mi döneceksiniz?" (Al-i İmran 3/144) Arap toplumuna, Arap dili ile gönderilen resul, Kur'an olduğu için bu âyette kelimeye başka anlam verilemez. Âyet, Allah'ın kitabının, her topluma kendi dili ile ulaştırılması gerektiğini bildirmektedir.  

1874 If the object of a Message is to make things clear, it must be delivered in the language current among the people to whom the Messenger is sent. Through them it can reach all mankind. There is even a wider meaning for "language". It is not merely a question of alphabets, letters, or words. Each age or people-or world in a psychological sense -casts its thoughts in a certain mould or form. Allah's Message - being universal -can be expressed in all moulds and forms, and is equally valid and necessary for all grades of humanity, and must therefore be explained to each according to his or her capacity or receptivity. In this respect the Qur'an is marvellous. It is for the simplest as well as the most advanced. 1875 "Whom He pleases": the usual expression for Mashi'ah, the universal Will and Plan, which is All-Wise and on the highest plane of goodness and righteousness. (Cf. 16:93).