Hûd Sûresi 64. Ayet Meali

bk. Kur’an-ı Kerim, 7/33.  

Bkz. 7/73 ve dipnotu, 17/59, 26/155, 54/27-82Hz. Salih’in kavmi kendisinden mucize olarak Allah’ın kendilerine dişi bir deve göndermesini istemişti. Bunun üzerine Allah mucize olarak onlara bir deve göndermişti. Buna rağmen kavminden çoğu yine iman etmemişti. Üstelik Salih Peygamber’in deveyi kesmeme konusundaki uyarılarına rağmen onu keserek isyanlarını ikiye katlamışlardı. Daha sonra da Allah kendilerini çok feci bir şekilde helak etmiştir. Bu konuda daha geniş malumat için A’râf 7/73 dipnotuna da bakabilirsiniz.  

[1] Dişi deve.  

 Rivayet edildiğine göre, Sâlih (a.s.)’ın kavmi, ondan, mucize olarak, kayadan deve çıkarmasını istemişler. Hz. Sâlih de onlardan iman edeceklerine dair söz aldıktan sonra namaz kılmış, Allah’a dua etmiş ve mucize olarak büyük bir kayadan bir deve çıkmıştır. Sonra bu deve kendisi gibi büyükçe bir yavru doğurmuştur. Fakat kavminin pek azı iman etmiş, diğerleri yine kâfirliklerinde devam etmişlerdir.  

1- “Halka ait, toplumun ortak malı olan beş yaşında, yavrulu dişi deve. 2- Gösterge, kanıt.  

(1)Sâlih (as)’ın kavminin isteği üzerine Cenâb-ı Hakk, mu‘cize olarak, onlara büyük bir kayanın içinden bir deve çıkarmıştı. (Celâleyn Şerhi, c. 3, 450)  

(*) Fakat kavmi gittikçe sertleşerek Sâlih’i yalancılıkla suçlayıp onun büyülendiğini söyledi ve iddiasını kanıtlaması için mucize göstermesini istedi (bk. A‘râf 7/73-74; eş-Şuarâ 26/155-159). Bunun üzerine Sâlih özel bir deveyi gösterdi. Bu deveye herhangi bir kötülük yapmamaları hususunda kavmini uyarmasına rağmen, onlar bu uyarıya aldırış etmeyip 65. âyette ifade buyurulduğu üzere onu hunharca öldürdüler. Artık ceza kaçınılmaz hale gelmişti, Salih peygamber de bunu kendilerine bildirdi. (Kaynak: Kur’an Yolu Tefsiri) Not: Bazı tefsir ve meallerde Allah,’’O deveyi bir mucize olarak kayadan çıkarmıştır vs.’’şeklindeki yorumları dayanaksız olup gerçeği yansıtmamaktadır. Çünkü yüce Allah halkın/kamunun mevcut develerinden birini seçip Hz. Salih’e gösteriyor ve onu, kendileri için bir alamet yapıyor. Konuyla ilgili metinleri aşağıya alınan İmam Maturid’nin’’Te’vilâtü Ehlis-sünnneh ile, el- Vasıt fi tefsiri-l Kur’an’ıl kerim’’ adlı tefsirlere bakılabilir. وأما ما قاله بعض الناس: إنها خرجت من صخرة كذا، وأنها كانت تحلب كل يوم كذا وأشياء أخر ذكروها، فإنا لا نعرف ذلك ولا نقطع القول فيه أنه كان كذلك، سوى أنا نعرف أن لها كانت خصوصية ليست تلك الخصوصية لغيرها من النوق، ولو كانت لنا إلى تلك الخصوصية حاجة لبينتها لنا (تأويلات أهل السنة – للامام الماتريدي) وقد ذكر بعض المفسرين من صفات هذه الناقة وخصائصها. ما لا يؤيده نقل صحيح، لذا أضربنا عن كل ذلك صفحا، ونكتفى بأن نقول: بأنها كانت ناقة ذات صفات خاصة مميزة، تجعل قوم صالح يعلمون عن طريق هذا التمييز لها عن غيرها أنها معجزة دالة على صدق نبيهم - عليه السلام - فيما يدعوهم إليه.( الوسيط في تفسير القرآن الكريم)  

20 Krş. A’râf, 7/73. “Nakatullah” (Allah’ın dişi devesi) demektir. Allah’a nispet edilen bir nesne kamuya ait demektir. Yani bir nevi kamu malıdır.  

Benzer mesaj: A‘râf 7:73.  

1 Bk. (A’raf: 73, Şuara: 155, Şems: 13)  

95 Bu pasaja dair bir açıklama için bkz. 7. sure, 57. not.  

[1760] Lafzen: “Allah’ın devesi”. Bu ifade tıpkı beytullah (Allah’ın evi) ve bu âyette geçen ‘ardullah (Allah’ın arzı) gibi anlaşılmalıdır. Bu son ikisi nasıl kamu malını ifade ediyorsa, hakkında bir yığın mesnetsiz yorum yapılan bu deve de kamu malını ifade eder. Etiyle canıyla bilinen bir devenin “bilinmeyen mucizevî bir belge” (âyeten) olması, o deve üzerinden yapılan sınavın azametine ve asla tahmin edilemeyecek olan sonucuna işaret etse gerektir. Muhtemelen bu deveyi ayrıcalıklı kılan, onların varlıktaki ilâhî hiyerarşiye müdâhale anlamına gelen sahte kutsallık icadı sayılabilecek uygulamalarıydı. Allah için hayvan kurban etmenin hikmeti de, ilâhî hiyerarşiye (merâtibü’l-vücûd) saygı taliminden başkası değildi (Krş: 22:36-37, notlar). Bu, Mâide 103’ten öğrendiğimiz Mekke ve çevresinde yaygın olan bir geleneği andırır. Bu geleneğe göre, özellik sahibi hayvanları önce adayarak sahte bir kutsallık kılıfı geçiriyorlar, bu süreç o hayvanlara eza-cefaya dönüşerek ölüme kadar varabiliyordu. Bu geleneğin köklerinin Semud’a kadar uzandığını düşünebiliriz.  

[1] Kavm-i Semûd iri ve yalçın bir kayalık göstererek "Bundan bize bir deve çıkar ki sana îmân idelim" dimişler ve Sâlih 'aleyhisselâm dahî du'â ile o kayadan bir deve çıkarmışdı.  

1560 Salih does not merely take up a negative attitude, he puts forward the shecamel as a Symbol: see n. 1044 to 8:73. "Give up your selfish monopoly. Make Allah's gifts on this free earth available to all. Give the poor their rights, including grazing rights on common lands. Show your penitence and your new attitude by leaving this she-camel to graze freely. She is a Symbol, and therefore sacred to you." But their only reply was to defy the appeal and hamstring the camel. And so they went the way of all sinners—to total perdition.