Hûd Sûresi 5. Ayet Meali

5.Bu ayeti kerimenin iniş sebebi hakkında değişik rivayetler nakledilmiştir. Bunlardan en yaygın olanı İbnu Cerir ve daha başkalarının Abdullah bin Şeddad`dan rivayet ettikleridir ki buna göre münâfıklardan biri Resulullah (a.s.)`ın yanından geçtiğinde onu görmemek için yüzüne elbisesini çekerdi. Bunun üzerine bu ayeti kerime indirildi. Bazı rivayetlerde bu işi müşriklerin yaptığı ifade edilmiştir. Katade (r.a.)`nın rivayet ettiğine göre de münâfıklar Kur`an-ı Kerim`i duymamak için göğüslerini çevirirlerdi. Bu yüzden bu ayeti kerime indirildi. Abdullah bin Abbas (r.a.)`tan rivayet edildiğine göre bu ayeti kerime Ahnes bin Şerik hakkında indirilmiştir. O tatlı sözlü ve güzel görünüşlü biriydi. Resulullah (a.s.)`a karşı kin beslediği halde onun yanında tatlı konuşur, gönlünü etmeğe çalışır içindeki kinleri gizlerdi. Abdullah bin Abbas (r.a.)`ın açıklamasına göre Yüce Allah onun göğsünü çevirmesini ifade ederken içindeki kinlerini gizlediğine dikkat çekmiştir.  

Arapça ’da “göğüs bükmek”, mecaz ve kinaye olarak; sırtını dönmek, yan çizip kaçınmak ve dıştan iyi görünüp içinden iki yüzlülük etmek demektir. “İnkârcıların Allah’tan gelen hakikat karşısında eğilip bükülerek yan çizmesi” söylemi, Hz. peygambere olan kinlerini, kıskançlıklarını, düşmanlıklarını gizli tutmalarını anlatmakta ve gelen çağrıya kulak vermede isteksiz olduklarını mecazî bir anlatımla dile getirmektedir.   

1- Gerçek düşüncelerini, asıl niyetlerini saklasalar da.  

(*) Arapça ’da “göğüs bükmek”, mecaz ve kinaye olarak; sırtını dönmek, yan çizip kaçınmak ve dıştan iyi görünüp içinden ikiyüzlülük etmek demektir. “İnkârcıların Allah’tan gelen hakikat karşısında eğilip bükülerek yan çizmesi” söylemi, tebliğ yapan elçiye kinlerini, kıskançlıklarını, düşmanlıklarını gizli tutmalarını anlatmakta ve gelen çağrıya kulak vermede isteksiz olduklarını mecazî bir anlatımla dile getirmektedir. (C. Külünkoğlu Meali Hûd-Ayet Açıklaması) Aşağıdaki tefsir metinlerine bkz. {يَثْنُونَ صُدُورَهُمْ } يزورّون عن الحق وينحرفون عنه؛ لأن من أقبل على الشيء استقبله بصدره، (الكشاف) {يَثْنُونَ صُدُورَهُمْ } كناية عن النفاق، فكأنه قيل: يضمرون خلاف ما يظهرون ليستخفوا من الله تعالى (مفاتيح الغيب ، التفسير الكبير) وفي المراد منه احتمالات: منها أن الثني كناية أو مجاز عن الإعراض عن الحق (تاويلات اهل السنة)  

[8] Göğüslerinde olan adaveti, küfürü, haktan sapmayı Allah'tan saklamak için bu sırlarını kalplerinde saklarlar veya Allah'tan gizli tutmasını isteyerek fena itikatta bulunurlar, göğüslerini haktan çevirirler.[9] Müslümanlar duymasın diye esvaplarını başlarına alıp iki kat olurlar, gizlice söyleşirlerdi veya uykuya yattıkları zaman başlarını örterlerdi.  

1 Ayette geçen “sena’s-sadr” (göğsünü büktü) tabiri, Arapçada bir deyimdir. Yüzünü çevirdi, yolunu değiştirdi, büzüldü, kendini sakladı gibi anlamlara gelir. Yine “elbiselerine bürünmek, tanınmamak için başlarını örtmek” demektir. Mekkeli müşrikler Hz. Peygamberi gördüklerinde “Bize yine dinden bahsedecek” diye ya yollarını değiştiriyorlar ya da geriye dönüyorlardı. Bazıları da tanınmamak için elbiseleriyle başlarını örtüyorlardı. Ayet, yüz çevirmekten kinaye olarak gelmiştir.  

1 “Göğüs bükmek”, Arapçada mecâzen; sırtını dönmek, haktan yan çizip kaçınmak ve dıştan iyi görünüp içerisinden münâfıklık etmek demektir. 2 Mecâzen, “kararlarını içlerinde sakladıkları” zaman…  

7 Burada söz edilen kimseler Hz. Muhammed’in getirdiği mesajın Allah’tan olduğuna inanan kimseler olmadıklarına göre, bunların “kendilerini Allah’tan gizlemeleri”nin, bu anlam örgüsü içinde olsa olsa bir tek anlamı olabilir ki, o da, onların Allah’tan gelen hakikat çağrısına karşı kendilerini kapalı tutmaları, bu çağrıya kulak vermekte isteksizlik göstermeleridir. Ayette bu, vecîz ve mecazî bir üslup içinde dile getirilmiştir. Bu, aynı zamanda, “kalplerini (lafzen, “göğüslerini/sînelerini”) kat kat örtülerle örtüyorlar” ifadesine de açıklık getirmektedir. Bu son ifadeyle, sözü geçen kimselerin akıllarını ve kalplerini bâtıl inançlarla, hurafelerle örtmüş oldukları ve bunun da kendilerini manevî gerçeklere karşı kapalı ve duyarsız kıldığı belirtilmektedir. Bu konuda bkz. 8:55 ve ilgili 58. not.8 Yukarıdaki parantez içi ilave, önceki ibareye pek çok lugatçinin verdiği anlama dayanılarak yapılmıştır (karş. Lane VI, 2262).  

[1688] Sudûr ile ilgili aydınlatıcı bir not için bkz: 8:43. [1689] Ancak kalpsizler kalbi Allah’tan saklamaya kalkarlar. İbn Âşûr’un sıradışı katkısına rağmen âyetin mânasına ulaşmada zorlandığımı itiraf etmeliyim. Parantez içi açıklamaları âyetin son cümlesi teyit eder.  

(1) Sinelerindeki inkâr ve düşmanlığı, birtakım güzel sözlerin altında gizlerler.  

1496 The heart (literally breast in Arabic) is already well-guarded in the body; and secrets are supposed to be hidden in the heart or breast. Foolish persons might further cover up their hearts with cloaks, but even so, nothing can be hidden from Allah. 1497 Cf. 3:119.