Hûd Sûresi 46. Ayet Meali

bk. et-Tefsîru’l-Kebir, 18/3.  

Burada aslında zımnen ırkçılığa da bir atıf vardır. Hangi ırktan ve soydan gelirse gelsin insan, tevhid çatısı altından iman birliği olmadıkça gerçek kardeşlik olamaz.  

 Bu âyetten anlaşılıyor ki, insanlar arasındaki yakınlığın asıl sebebi din birliğidir. Allah’ın dinine inanmış ve peygamberlerini tasdik etmiş kimseler birbirlerinin manevi akrabası, yakını ve dostlarıdır. Bunların aralarında manevi bir birlik vardır. Müminlerle kâfirler ırk bakımından birbirlerinin akrabası olsalar bile, bu akrabalığın Allah katında hiçbir değeri yoktur. Nitekim Hz. Nuh’un oğlu babasına inanmadığı için, Allah Teâlâ onu Nuh peygamber’in ailesinden saymamıştır. Halbuki Hz. Peygamber, aralarında hiçbir neseb bağı bulunmayan Selman’ı kendi ailesinden saymıştır. Buna karşılık, özellikle Bedir harbinde birçok sahâbî, en yakınları olan babalarına ya da oğullarına karşı savaşmışlardır.  

Şefaat, halkı putperestliğe saptırmak için Şeytanın etkili bir oltasıdır. Halbuki, ne İbrahim babasına, ne Nuh oğluna, ne de Muhammed amcalarına yardım edemedi (2:48, 123, 254; 6:70, 94; 7:53; 9:80; 10:3; 39:44; 43:86; 74:48; 82:17-19).  

1- Kavrayamadığın. 2- Gerçeği kavramamış.  

(*) Bu âyetten anlaşılıyor ki, insanlar arasındaki yakınlığın asıl sebebi din birliğidir. Allah’ın dinine inanmış ve peygamberlerini tasdik etmiş kimseler birbirlerinin manevi akrabası, yakını ve dostlarıdır. Bunların aralarında manevi bir birlik vardır. Müminlerle kâfirler ırk bakımından birbirlerinin akrabası olsalar bile, bu akrabalığın Allah katında hiçbir değeri yoktur. Nitekim Hz. Nuh’un oğlu babasına inanmadığı için, Allah Teâlâ onu Nuh peygamber’in ailesinden saymamıştır. Halbuki Hz. Peygamber, aralarında hiçbir neseb bağı bulunmayan Selman’ı Farisi’yi kendi ailesinden saymıştır… (Diy. Vakfı Meali 46. Ayet Açıklaması) Yani bu ayet değerlerle oluşan bağların biyolojik bağlardan çok daha önemli olduğunu göstermektedir. واعلم أنه لما ثبت بالدليل أنه كان ابنا له ، وجب حمل قوله : ( إنه ليس من أهلك ) على أحد وجهين : أحدهما : أن يكون المراد أنه ليس من أهل دينك عن قتادة قال ، كان عكرمة يقول : كان ابنه ، ولكن كان مخالفا له في النية والعمل ، فمن ثم قيل له إنه ليس من أهلك (تفسير الطبري»)  

[1] Kurtulacak ailenden veya dininden.  

15 Burada Hz. Nûh’a Cenab-ı Hak, oğlun her ne kadar maddi anlamda senin oğlun olsa da manevi anlamda o inkâr edenlerle birlikte olmayı tercih etmesinden dolayı iyi bir iş yapmamış ve böylece senin ailenden sayılmaz demektedir. Kur’an Peygamberlere nispet edilen bağları soy değil, inanç bağı anlamında alır. İsrailoğulları derken Hz. Yakup’a soy olarak değil, inanç bağı ile bağlı olanları kasteder. Keza Âdemoğulları derken de Hz. Âdem’e soy bakımından ziyade inanç ve karakter itibariyle nispet edilmiştir. Aynı şekilde bütün Müslümanlara “Babanız İbrâhim” derken de soy bakımından değil, “tevhid” inancı itibariyle nispet vardır.  

Bu ayet değerlerle oluşan bağların biyolojik bağlardan çok daha önemli olduğunu göstermektedir. ,Ayette olumsuzluk edatı bulunmamasına rağmen Hz. Nuh yanlış bir istekte bulunduğu için mesaj onun uyarılmasıyla ilgilidir.  

1 Bu âyete göre; kâfir olan çocuk, eş ve akrabalar bir Müslüman’ın ailesinden sayılmaz.2 Yani o kâfirlerdendir. Ayrıca âyetin bu bölümü: “Çünkü o (Allah’ın emrine) uygun olmayan (bir) iş yaptı...” şeklinde de tercüme edilebilir.  

68 Bazı müfessirlere göre (örn. Taberî ve Râzî) innehû ‘amelun ğayru sâlihin cümlesi Hz. Nûh’un oğlu için yakarmasına ilişkindir ve dolayısıyla ilahî bir kınama ifade etmektedir: bu durumda cümlenin, “doğrusu, bu (yakarış senin hesabına) doğru olmayan bir davranıştır” şeklinde çevirilmesi ya da anlaşılması gerekir. Ama diğer müfessirler (Zemahşerî gibi) bu yorumu reddediyor ve yukarıdaki ibareyi bizim çevirdiğimiz tarzda, oğula bağlıyorlar. Kanaatimizce bu yorum “o senin ailenden değildi/sayılmazdı” (yani, kan-bağı yönünden öyle olsa bile, manevî bakımdan inkarcılarla birlikte olmayı tercih etti) ifadesiyle daha uyumlu gözüküyor.69 Yani, Allah’ın takdirinde yatan en içsel sebepler ve insanın ahiretteki nihaî durumu hakkındaki bilgi; çünkü bu konulardaki “niçin” ve “nasıl” sorularının cevapları insanın duyu ve algı alanının dışında (ğayb alanında) kalmaktadır.70 Yani, “Allah’tan, takdirini, kendi heva ve heveslerini tatmin edecek yönde değiştirmesini isteyen cahil kimselerden biri olmamayı” (Menâr XII, 85 vd.).  

[1741] Ehl teriminin kan bağını aşan kullanımıyla ilgili bir tahlil için bkz: 27:57, not 60. Tefsirlerimiz buradan yola çıkarak boğulan oğlun Hz. Nûh’un öz oğlu değil, karısının eski kocasına ait bir çocuk olduğunu dile getirirler. Nadir olarak, kadının zinadan peydahladığını söyleyenler de olmuştur. Fakat bu her açıdan yanlıştır. Zira böyle bir itham isbatı yoksa iftira olur ve iftira herkes için yasaktır. [1742] Bu ibare iki anlama da gelebilir: 1) Senin ortaya koyduğun bu kayırıcı davranış salih olmayan ve yerini bulmayan bir davranıştır. 2) O kafir (oğul) salih olmayan ve yerini bulmayan bir ameldir. Kur’an’ın genelinden, “insanın çocuğu onun amelidir” dediği çıkarılabilir. Fakat bu anlamın asli değil tâli bir anlam olduğu unutulmamalıdır. ‘Amelun, ‘amile olarak da okunmuştur. Bu durumda arkadan gelen kelimeyi de ğayra şeklinde mansup olarak okumak gerekecektir. Bu takdirde mâna şöyledir: “çünkü o (oğul) yanlış yaptı”. İbn Abbas, İkrime, Kisai ve Yakub gibi kıraat imamlarının tercih ettiği bu anlamda yanlış yapan boğulan oğul iken, bizim çevirimizde yanlış yapan Hz. Nûh’tur. Arkadan gelen Hz. Nûh’un tevbesi, yanlış yapanın Nuh olduğunun delilidir. Vahiy aynı hassasiyeti Hz. İbrahim’in babasına duası konusunda da sergilemiştir (9:113-114). Esas aldığımız okuyuşta mastar olarak amelun okunan sözcük alternatif okuyuşta fiil olarak amile okunmaktadır. Bunun kelamdaki “peygamberlerin masumiyeti” tartışmalarını önceleyen bir okuma biçimi olduğu açık. Bu ifadeden, Nuh’un oğlunun, iman etmeyen karısının işlediği zinanın mahsulü olduğu sonucunu çıkarmak, Nuh’un eşine yapılmış bir iftiradan başka bir şey değildir. Yalnız inanana değil, inanmayana iftira etmek de kınanmalıdır.  

Cenab-ı Allah’ın bu buyruğundan kasdı şudur: “Senin bu oğlun, kurtarmayı vaad ettiğim aile fertlerinden değildi. Çünkü kâfir idi. Kâfir senin ailenden sayılmaz. Zira müminle kâfir arasında velâyet yoktur.”  

[*] Taberi tefsirinde bunun zina mahsulü olduğu yazılı, Tahrîm 66/10 [*] Kendini bilmez, kendine hakim olamayan anlamları verdiğimiz bu kelime Arapça "cahil" kelimesidir. Arapçada cahil, bilgisiz değil, bildiği halde üzüntü, öfke, arzu, menfaat gibi nedenlerle kendine hakim olamayan, kendini tutamayana denir. Ayete göre Nuh (a.s.), o ana kadar kendi oğlu zannettiği kişiyi tufanda kaybetmiş olmanın acısıyla kendine engel olamayarak, Allah'a, bu emrinin gerekçelerini soruyor. Bu tavır Allah'ın nebi resulü açısından uygunsuz olduğundan ikaz ve öğüt alıyor. Kendisi de derhal Allah'a sığınıyor ve bağışlanma diliyor.  

1540 See n. 5135 above. Like all Prophets of Allah, Noah was kind-hearted, but he is told that there can be no compromise with evil. And Noah acknowledges the reproof. There was a wife of Noah, who was also an unbelieving woman (66:10), and she suffered the fate of Unbelievers.