Hicr Sûresi 40. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 17/62; 38/82-83.  

[256] İhlâs kavramı hakkında geniş bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, X, 349-352.  

1- Arıtılmış kullar. Saf, berrak, arı-duru, samimi, erdemli hale getirilmiş olan kullar.  

(*) Not: Meallerde geçen ‘’beni azdırmana veya beni saptırdığın için…’’şeklindeki çeviriler tamamen yanlıştır, zira İblis dâhil yüce Allah hiçbir kulunu saptırmaz ve azdırmaz. Bunun anlamı için aşağıdaki tefsir metinlerine bakılabilir. Ayrıca İblîs’in, emri yerine getirmediği gibi, yeniden dirilme gününe kadar yaşaması için dilekte bulunarak bu süre içinde insanları yoldan çıkarmaya ahdetmesinin, insanın sahip olduğu ayrıcalığı hazmedememesinden ve onu kıskanmasından, özellikle rahmetten kovulmasına Âdem’in yaratılışının sebep olduğu şeklindeki vehminden kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Hâlbuki aslında böyle bir cezaya çarptırılmasının asıl sebebi, kendi kibri ve isyanı idi… {قَالَ رَبِّ بِمَآ أَغْوَيْتَنِي}؛ أي خَيَّبْتَنِي من جنَّتك ورحمتك،( التفسير الكبير - للطبراني) (قال رب بما أغويتني ) أي: "بحالي هذه وبعدي من الخير والله لأفعلن ولأغوين (تفسير ابن عطية)"، . وقيل : خيبتني من رحمتك ( لأزينن لهم في الأرض ) حب الدنيا ومعاصيك (تفسير البغوي» » تفسير الماوردي) المراد بما خيبتني من رحمتك لأخيبنهم بالدعاء إلى معصيتك (مفاتيح الغيب ، التفسير الكبير) الثاني: بما خيبتني من رحمتك.( النكت والعيون)  

“İblis’in sorumluluğu Yüce Allah’a atma çabası” doğru olamaz. Çünkü yüz çeviren, kibir gösteren ve kâfir olan İblis’in kendisidir. Bu hadsiz cümlesinden dolayı ilk kadercinin İblis olduğunu söyleyebiliriz. İlgili ayetler için bkz. Bakara 2:34; A‘râf 7:11; Hicr 15:31; Sâd 38:74.,Benzer mesajlar: Sâd 38:77-83.  

1 Yani ben onları azdıramam.  

30 Lafzen, “Senin ihlaslı/samimî kulların”... yani, Allah’a karşı sorumluluk bilinci taşıyan ve buna bağlı olarak “Şeytan’ın hiçbir ayartmasının” yoldan çıkaramayacağı kimseler. (Keza bkz. aşağıda 32. not.)  

[2053] Muhlasîn: Lafzen “saf, temiz, arı duru kılınan”, dahası “saf ve samimi bir inançla donanmış olan”. Hâlis, bir şeyi, “saflığını bozan tüm unsurlardan arındırarak tertemiz kılmak” (inferadû hâlisîne ‘an ğayrihim) anlamına gelir (Râğıb). Muhataplarının şeytanla ilgili bâtıl ve sahte inançlarını temizleme amacı taşıyan bu pasaj içerisinde muhlasînin anlamı, tam da hemen aşağıdaki 42. âyette kullanılan ğâvîn (Âyet 42, not 6) sözcüğünün karşı kutbunda yer almaktadır. Muhlas (ya da çoğunluğun tercihiyle muhlis), “inanç ve itikadını cehalet ve bilinçsizliğe dayalı tüm bâtıl ve hurafeden arındıran ve onun bu çabasını Allah’ın desteklediği kişi” anlamındadır.  

İblis şunu demek istiyor: “Ya Rabbî, benden aşağıda olan birine boyun eğmemi istedin. Benim bu emre uymayacağım sence mâlumdu. İşte böylece azmama sebep oldun ve bu da bu insanlar sebebiyle başıma geldi. İşte ben de onları azdıracağım.”