Hicr Sûresi 4. Ayet Meali

[249] Bilgilendirme yapılmadan helak olmayacağına dair bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, X, 285-288.  

Buradan anlıyoruz ki; Allah’ın elçi göndermediği toplumlar zulüm, haksızlık, adaletsizlik gibi vicdana ve fıtrata aykırılıklar dışında kalan dini emir ve ibadetlerden sorumlu tutulmaz. Bir topluma resul gönderilmemişse o topluma elçi gerekmiyor ve o toplum genel anlamda helâki hak edecek zulüm işlemiyor demektir. Eğer bir toplum da helâk edilmişse o topluma mutlaka elçi gelmiş ve o toplumun geneli kötülüğü ve zulmü kalıcı hale getirmiş demektir. Bu ayetteki gerçeğe; “…Biz, peygamber göndermedikçe hiç kimseye azap etmeyiz.” (İsra 17/15) “Biz, hiçbir memleketi uyarıcılar göndermedikçe helâk etmedik. Bu, bir hatırlatmadır. Biz zalim değiliz.” (Şuara 26/208) gibi farklı formlarla da vurgu yapılmıştır.  

 Gerek arazisini yere batırmak ve gerekse halkını yok etmek suretiyle veya başka âfetlerle helâk edilen memleketlerin hiçbiri, körükörüne, tesadüfî olarak helâk edilmiş değildir. Allah tarafından tayin ve takdir edilip levh-i mahfuz’da yazılmış şaşmaz, unutulmaz ve gaflet edilmez bir yazı gereğince helâk olmuşlardır. Demek ki, devlet ve milletlerin de fertler gibi takdir edilmiş belli ömürleri vardır. Fertler doğduğu, geliştiği, ihtiyarladığı nihayet öldüğü gibi, devletler de kurulur, gelişir ve nihayet Allah’ın takdir ettiği gün gelince yıkılıp tarihe karışırlar. Fertler gibi bunların da bazıları uzun ömürlü, bazıları ise kısa ömürlü olur.  

1- Yasası, hükmü; Allah'ın koyduğu yasalara dayanmaksızın.  

(*) Buradan anlıyoruz ki; Allah’ın elçi göndermediği toplumlar zulüm, haksızlık, adaletsizlik gibi vicdana ve fıtrata aykırılıklar dışında kalan dini emir ve ibadetlerden sorumlu tutulmaz. Bir topluma resul gönderilmemişse o topluma elçi gerekmiyor ve o toplum genel anlamda helâki hak edecek zulüm işlemiyor demektir. Eğer bir toplum da helâk edilmişse o topluma mutlaka elçi gelmiş ve o toplumun geneli kötülüğü ve zulmü kalıcı hale getirmiş demektir. Bu ayetteki gerçeğe; “…Biz, bir elçi göndermedikçe hiç kimseye azap etmeyiz.” (İsra 17/15) “Biz, hiçbir memleketi uyarıcılar göndermedikçe helâk etmedik. Bu, bir hatırlatmadır. Biz zulmedici değiliz.” (Şuara 26/208) gibi farklı formlarla da vurgu yapılmıştır. (C. Külünkoğlu Meali 4.Ayet Açıklaması) Yani, ilahi mesajların tebliğini almadan, elçiler vasıtasıyla uyarılmadan ve hak ettikleri cezanın zamanı gelmeden hiçbir toplum helâk edilmemiştir. Aşağıdaki tefsir metnine bkz: يقول تعالى : إنه ما أهلك قرية إلا بعد قيام الحجة عليها وانتهاء أجلها ، وإنه لا يؤخر أمة حان هلاكها عن ميقاتها ولا يتقدمون عن مدتهم (تفسير ابن كثير )  

[3] Mahdut, Levh-i Mahfuz'da yazılı bir zamanı olmasın.  

2 Bu ayetten, her toplumun bir sonunun olduğunu ve bunun da Allah’ın indinde kayıtlı bulunduğunu anlıyoruz. Toplumlar sünnetullah/Allah’ın yasaları gereği, zulüm ve haksızlıklarla kendi sonlarını kendileri hazırlarlar. Sonları gelince de helak olurlar. Krş. Fâtır, 35/45.  

1 Yani, tarafımızca unutulmaz, gaflet olunmaz ve ileri geri şaşmaz demektir.  

4 Lafzen, “o [toplum,] bilinen bir kitaba (kitâbun ma‘lûm) sahip olmadıkça” -yani, sözkonusu toplum ya da halk, ilahî bir kitap ya da mesaj aracılığıyla doğrunun, eğrinin anlamından haberdar kılındığı halde bilerek bu ilahî rehberi tepip reddetmedikçe: karş. 26:208’deki şu ifade: “Biz hiçbir toplumu uyarıcıları olmadan helak etmemişizdir”; yahut 6:131’de ki “fertleri [doğru ile eğrinin anlamından] habersiz olduğu sürece Rabbin o toplumu yaptığı yanlışlıklardan dolayı asla yok etmez.”  

[2025] Bu anlamı, aynı gerçeği farklı formlarla dile getiren 6:131; 17:15; 20:134; 26:208 ve 28:59. âyetlerle karşılaştırınız. Bu karşılığı, maksadı lafız ve manaya hakem kılarak kitâbun ma‘lûm ibaresinin doğru anlamına ulaşan Muhammed Esed’e borçluyum.  

1938 Kitab malum: literally, "a writing known". There are many shades of meaning implied. (1) For every people, as for every individual, there is a definite Term assigned: their faculty of choice gives them the opportunity of moulding their will according to Allah's Will, and thus identifying themselves with Allah's Universal Law. During that Term they will be given plenty of rope: after that Term is past, there will be no opportunity for repentance. (2) Neither the righteous nor the ungodly can hasten or delay the doom: Allah's Will must prevail, and He is All- Wise. (3) The destruction of a people is not an arbitrary punishment from Allah: the people bring it on themselves by their own choice: for the fixed Law or Decree of Allah is always made known to them beforehand, and in many ways.