Hacc Sûresi 66. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 2/28; 40/11; 45/26.  

Bkz. 2/28 ve dipnotu  

 64. âyette, göklerde ve yerde mevcut bütün eşyanın, Allah’ın olduğu, yani bütün bunların yaratıcısının, sahip ve mâlikinin Allah olduğu, O’nun, insanın da içinde bulunduğu canlı-cansız bütün varlıkları, yalnız yaratan değil, aynı zamanda onların sahibi olduğu, bütün inceliklerine varıncaya kadar onları yönettiği, en basitinden en karmaşığına kadar bütün varlık ve olayların var olma ve devam etme şartlarını O’nun hazırladığı, böylece her şeyin kendisine muhtaç olduğu, fakat kendisinin hiçbir şeye muhtaç olmadığı, bu sebeple O’nun, gerçekten övgüye lâyık bulunduğu ifade buyuruldu. 65. âyet, Cenab-ı Hakk’ın, özellikle insanlığa karada ve denizde sağladığı imkânları, dolayısıyla onlara olan engin şefkat ve merhametini hatırlattıktan sonra, 66. âyet, Allah’ın en büyük lütfu olan hayata; sonra, insanın ölüm ile birlikte en büyük korkuyu duyduğu yokluğa mahkum edilmeyip yeniden kavuşturulacağı ikinci hayata işaret buyurulmakta ve bütün bu ikramlar karşısında bile Allah’a saygısızlık gösteren insan, artık «nankör» olarak nitelenmektedir.  

1- Müşrik ve kâfir olan.  

[2] Veya Allah'ı, âhireti münkirdir.  

28 Buradaki yeniden hayata döndürmekten kasıt, ahiretteki diriliştir. Reenkarnasyon inancıyla bir alakası yoktur.  

Ayetin sonunda yer alan bu ifade, Yüce Allah’ın bu sistemi devam ettirmesinin sebebini insanlara olan şefkati ve merhameti şeklinde belirlediğini göstermektedir.  

1 İlk defa Âdem’i çamurdan, sizi de ana karnında nutfeden yaratan.2 Eceliniz gelince...3 Âhirette hesaba çekmek için...4 Tenasüh: Bir şeyin dolaşarak diğerinin yerini alması demektir. Dinî terim olarak: “ölen insanların ruhunun bir hayvan ya da bir insan bedenine girmesi inancı” demektir. Tenasüh inancı, Hinduizm’den doğmuş ve eski Yunan’a kadar yayılmıştır. Tenasüh inancına göre bir ruh, kalıptan kalıba dolaşarak temizlenir ve bu dünyadan giderek, kurtuluşa (Nirvana’ya) ulaşabilir. Müslümanlar arasından da İslâm dini ile alakası kesilmiş Müfrit Şiîler ve Mutezile gibi bazı mezhepler de tenasüh inancını almışlardır. Tasavvuf ekollerindeki “fenâ” felsefesi başlangıç ve seyir itibarıyla tenasühe benzemese de sonuç itibariyle “fena fillah’a ulaşma,” Nirvana’ya ulaşmaya benzemektedir. Bütün semavî dinlere göre tenasüh inancı batıldır. Tenasühe inanmak imanla ve özellikle ahiret inancı ile bağdaşmaz. Bir insan bu dünyada yaptıklarından sorumludur. Sorumlulukta ruhun bedeninin de payı vardır. Her bir insan bedeninin, bir ruhu ve bir ruhun da tek bir bedeni vardır. Yani “Süleyman’dan içeri bir Süleyman, benden içeri bir ben” yoktur. Bir insanın ruhu sadece kendisine mahsus bedenini ve nefsini idare eder. Âhirette de her bir insanın bedeni diriltilecek ve ruhu da ona iade edilecektir. Bu âyetten “tenasüh inancı” yani (reenkarnasyon/ruh göçü) anlaşılamaz. Çünkü tekrar dirilme, ancak âhirettedir. Konuyla ilgili Bk. (Bakara: 28)  

[2877] Fe‘ûl vezninden olan kefûr hem “inkâr eden” hem de “inkâr edilen” mânasını içerir. Bu şu demektir: Allah’ı tanımamak Allah tarafından tanınmamayı doğurur. Asıl felaket de budur.