Hacc Sûresi 37. Ayet Meali

37.İbnu Ebi Hatim`in İbnu Cureyc`den rivayet ettiğine göre cahiliye halkı haccda kestikleri kurbanların etlerini ve kanlarını Ka`be`ye sürüyorlardı. Müslümanlar: "Biz (kurbanlarımızın etlerini) sürmeye daha lâyığız" dediler. Bunun üzerine bu ayeti kerime indirildi.3.Yüceliğini anasınız. Tekbir edesiniz.  

Allah için yapılan her şeyin temelinde ihlas ve samimiyet olmalıdır. Allah’ın rızasını gözetmeden onlarca kurban kesilse ve yüzlerce fakire dağıtılsa, samimi niyetle ve Allah rızası için infak edilen maddi değeri çok küçük bir bağış kadar değerli olamaz. Çünkü her şeyde esas olan Allah’ın rızasıdır. “Allah'ın (onlardan) razı olması ise hepsinden büyüktür.” (Tevbe 9/72) Ayetin ilk cümlesindeki “Allah’a ulaşmaz” ifadesi mecâzi olup eğer kesilen kurbanlarda Allah rızası yoksa “Allah tarafından değerlendirilmeye alınmaz” demektir. Allah’a her şey ulaşıyor ama ulaşan şeyler kalitesine göre değerlendiriliyor. Allah’ın hoşnutluğunun olmadığı her şey sahte marka ile ve fason olarak ona gönderilmiş demektir. Onun için Allah’ın onayından geçmeden yapılan her şey değersizdir.  

 Bu âyet, genel olarak bütün ibadetlerde iyi niyet ve ihlâsın gerekliliğini ortaya koymaktadır. Anlaşılıyor ki, ibadetlerimizde bizi Allah rızasına ulaştıracak olan temel unsur, kalplerimizin takvâsı, yani bu ibadetleri, gösterişten uzak olarak sırf Allah rızası için yapma çabasıdır. Nitekim Hz. Peygamber bir hadislerinde, «Amellerin kıymeti ancak niyetlere göredir. Herkesin niyeti ne ise, eline geçecek olan da odur» buyurmuşlardır.  

Bak 6:119-121.  

1- Kurbanların.  

(2)İbn-i Abbâs (ra) ve Mücâhid (ra)’dan rivâyet edildiğine göre: Müslümanlardan bir cemâat, câhiliye devrinde yaptıkları gibi, kestikleri kurbanın etlerini parçalayarak Kâ‘be’nin etrâfına dağıtmaya ve kanını da Kâ‘be’nin duvarlarına sürmeye kalkıştıklarında, bu âyet-i celîle nâzil oldu. (İbn-i Kesîr, c. 2, 546)  

19 Ayette geçen “hedâkum” ifadesinden, kurbanlık anlamına gelen “hedy” ile ilişkisi dikkate alınarak, ayette geçen “litukebbirû’llahe ala mâ hedâkum” ifadesini “Allah’ın size lütfettiği kurbanlıkları keserken tekbir getiriniz” anlamı verilmiştir. Nitekim İbn Ömer’den gelen bir rivayete göre kurban kesilirken veya hayvanlar boğazlanırken “Bismillahi Allahu Ekber” demek gelenek hâline gelmiştir.  

Bu ayetlerde (34-37) ele alınan konu, 27-30. ayetlerden farklıdır ve kurbanın her ümmete gerekli kılındığının apaçık delilidir. 28. ayette kurban etlerini değerlendirme hakkında “iki konuya” değinilmektedir. 36. ayette ise durumu müsait olanların kesmesi gereken hayvanlardan söz edilmekte ve kurban etlerinin değerlendirilmesinde “üç konuya” değinilmektedir. İkisi birbirine karıştırılmamalıdır.  

1 Cahiliyye halkı, kestikleri develerin etlerini ve kanlarını Kâbe’ye sürerlerdi. Sahabeden bazıları, Peygamberimize “etlerimizi Kâbe’nin duvarlarına sürmeye biz daha layığız” deyince bu âyet indi.  

[2843] Kurban ibadetinin hikmeti, “eşyanın insanın emrine âmâde kılınması” demeye gelen teshir sırrında yatmaktadır. Bu sırrı önceki âyette yer alan kezalike sahharnâhâ lekum ile bu âyetteki kezâlike sahharahâ lekum ibâreleri ele verir. Teshir, insanın yaratılmışlar âlemindeki şerefini gösterir. Lekum’deki lâm hem “insanın emrine âmâde kılınmayı” hem de “insan için bir yasaya bağlı olarak yaratılmayı” ifade eder. Allah’ın insana musahhar kıldığı her şeyin üzerinde zımnen “insanî hizmete mahsustur” yazılıdır. Kur’an’a göre yıldızlar, nehirler, güneş ve ay, gece ve gündüz, yer ve gökteki her şey, denizler, kuşlar, bulutlar insanın emrine musahhar kılınmıştır. Kurbanlık hayvanlar da öyle… Teshir, varlık hiyerarşisine (meratibü’l-vücud) delâlet eder. Kurban kesmek, Allah’ın koyduğu varlık hiyerarşisine saygı göstermektir. Zira insanlığın dünü ve bugünü, varlık hiyerarşisi bozulunca başta öküz (apis) ve inek (hotor) olmak üzere emrine verilen her şeyi tanrılaştırdığının sayısız örnekleriyle doludur (7:148). Mâide 103. âyet, cahiliyye insanının varlık hiyerarşisini bozma teşebbüsünü reddeder. Kurban kesen zımnen şu ahdi vermiş olur: Allah’ım! Senin varlık için koyduğun sıralamayı (merâtib’l-vücûd) bozmayacağım!  

İbadetlerin, hayır ve hasenatın kabulünün başta gelen şartı ihlâstır. Allah’ın rızasını gözetmek gerekir. Zira bunların mükâfatını vermek yalnız Allah’ın yetkisindedir. O halde sadece Onu razı etmeye çalışmalıdır. “İşlerin kıymeti ancak niyetlere göredir. Herkesin niyet ve maksadı ne ise, eline geçecek olan da odur.” hadis-i şerifi de bu gerçeği beyan etmektedir. Âyetteki tasvir ise kanların ve etlerin Allah’a yükselmeyeceği imajı ile, kurbanın gayesini küçük çocuklara bile mükemmel tarzda anlatmaktadır.  

[1] Allah'tan çekinerek kendini koruma, kendini(fıtratını) bozmama isteği. Bakınız Bakara 2/2. [2] Tekbir: saygı göstermek, hayran olmak, önünde saygı ile eğilmek, ululamak, tapmak (Örneğin: 'Allah-u ekber: Allah en büyüktür' demek.)  

2815 The essence of sacrifice has been explained in n. 2810. No one should suppose that meat or blood is acceptable to the One True God. It was a Pagan fancy that Allah could be appeased by blood sacrifice. But Allah does accept the offering of our hearts, and as a symbol of such offer, some visible institution is necessary. He has given us power over the brute creation, and permitted us to eat meat, but only if we pronounce His name at the solemn act of taking life, for without this solemn invocation, we are apt to forget the sacredness of life. By the invocation we are reminded that wanton cruelty is not in our thoughts, but only the need of food. Now if we further deny ourselves the greater part of the food (some theologians fix the proportion at three-quarters or two-thirds) for the sake of our poorer brethren in solemn assembly in the precincts of the Haram (sacred territory), our symbolic act finds practical expression in benevolence, and that is the virtue sought to be taught. We should be grateful to Allah for His guidance in this matter, in which many Peoples have gone wrong, and we should proclaim the true doctrine, so that virtue and charity may increase among men.