Hacc Sûresi 3. Ayet Meali

3.İbnu Ebi Hatim`in Ebu Malik`ten rivayet ettiğine göre bu ayeti kerime Nadr bin Haris hakkında inmiştir.Rivayete göre bu kişi çok tartışmacı biriydi. Meleklerin Allah`ın kızları olduğunu, Kur`an-ı Kerim`in eskilerin hikâyeleri olduğunu ileri sürerdi. Yeniden dirilişi ve toprak olan insanların yeniden yaratılacaklarını inkâr ederdi. Bu tür delilsiz ve boş iddialarla Resulullah (a.s.)`a karşı tartışmaya girerdi. (Nadr bin Haris hakkında ayrıca Enfal suresinin 31 ve 32. ayeti kerimelerinin iniş sebeplerine bakınız.)  

Şeytan terimi Kur’an’da çoğu zaman doğru ve iyi olan her şeye karşı çıkan güç ya da etki anlamında kullanılmaktadır. Bu itibarla, şeytan tabiri, en geniş ve soyut anlamıyla, meşru ve geçerli olan ahlakî prensiplere aykırı her türlü kuvvet ve dürtüyü ifade eden bir kavramdır. İnsanın kendi ruhunda ve toplumsal çevresinde bulunan ve onu manevi ve ahlakî değerlerden koparıp Allah’tan uzaklaştıran her türlü güç ve güdünün genel adıdır şeytan.  

Tefsir bilginleri, En’âm sûresi, âyet, 112 ve Nâs sûresi, âyet, 4, 5, 6’dan hareketle; buradaki “şeytan” kelimesinin cinlerden olan şeytan ile birlikte şeytan tıynetindeki insanları da kapsayabileceğini ifade etmişlerdir.  

 Bazı müfessirlere göre bu âyetteki «şeytan» dan maksat, inkârcıların ileri gelenleri, şeytan kadar azgınlaşmışları da olabilir.  

1- Toplumların ileri gelen saptırıcılarının.  

1 Krş. Mü’min, 40/4. Yukarıdaki ayet Nadr bin Haris ve arkadaşları hakkında nazil olmuştur. Onlar şeytan olarak vasıflandırılan kişilerdi. Her dönemde aynı vasıfları haiz kişiler olabilir.  

Benzer mesajlar: Hacc 22:8; Lokmân 31:20.  

1 “Her azgın şeytanın” ifâdesinden şeytanın bir tane olmayıp çok olduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca bundan, her türlü şeytanca düşünceler de anlaşılabilir.2 Bu âyet; “melekler Allah’ın kızlarıdır, Kur’an eskilerin hikâyeleridir” diyen ve öldükten ve toprak olduktan sonra dirilmeyi inkâr eden Nadr b. Haris hakkında nâzil olmuştur. (Esbâb-ı Nüzûl-Suyûtî)  

3 Bkz. 15:17 hk. 16. notun ilk yarısı.  

[2790] Şeytânindeki belirsizlik çeviriye “her tür” olarak yansımıştır. Bunlar, görünen ve görünmeyen, somut ve soyut her tür varlıktan olabilir (Râzî). Âyette kastedilenler, Allah’ın varlığını değil gücünü ve kudretini tartışma konusu yapıyorlar.  

Hak din dışındaki inanç grupları Allah’ın dini hakkında çeşitli iddialar ileri sürerler. “Melekler Allah’ın kızlarıdır.”, “Kur’ân geçmiş insanların düzmesidir.”, “Çürümüş toz toprak olmuş insanlar diriltilemez.” gibi. Hülasa âyet din konusunda, heva ve hevesine uyarak cahilce tartışma yapan herkesi kapsar. Kendisine tâbi olanları din dışına çıkmaya çağıran insan şeytanları, kâfir reisler yahut İblis ve askerleri kasdedilmiş olabilir.