Hacc Sûresi 27. Ayet Meali

27.İbnu Cerir`in Mücahid`den rivayet ettiğine göre önceleri insanlar hacca gelirken bineğe binmezlerdi. Bunun üzerine bu ayeti kerime indirildi. Daha önce Bakara suresinin 197. ayeti kerimesinin iniş sebebi açıklanırken de cahiliye dönemindeki hacca giderken azık almama uygulamasına karşılık Yüce Allah`ın azık alınmasını emrettiğine dikkat çekilmişti.  

“Kendilerine sağlayacağı yararlara şahit olsunlar” ifadesinden farklı mesajlar çıkarabiliriz: Yeryüzündeki müminler hac vesilesiyle bir araya gelerek tanışır ve her bakımdan iletişim kurmaya çalışırlar. Bu tanışma ile İslam ülkeleri ve Müslümanlar arasında sosyal ekonomik ve ticari anlamda iş birliğine gidilir. İslam dünyasının (Müslümanların) dertleri, problemleri masaya yatırılır, sorunların giderilmesi için çözüm yolları aranır. Ve bunlar gibi daha pek çok faydalı gelişmeler olur. Ama bugün geldiğimiz noktada haccın bu anlamda Müslümanlara sağladığı en küçük bir yararı görülmemektedir. Çünkü Müslümanlar bin parçaya bölünmüş, dilleri farklı, kültürleri farklı, dünyaları farklı hatta -dinleri bir ama- dini yaşamları bile farklı. Sadece dini bir vecibeyi ifa etmek için değil, âdeta âdet yerini bulsun diye Hacca geliyorlar.  

 Müfessirlere göre, âyetin birinci cümlesinde işaret edilen faydalar, hem dünyevî, hem de uhrevîdir. Dünyevî olanı, haccın insan üzerinde meydana getirdiği ahlâkî tesirler ile ticarî ve ictimaî faydalardır. Uhrevî olanları ise, Allah’ın hoşnutluğu ve O’nun müminlere olan af ve mağfiretidir. Müslümanların, Allah’ın ismini anarak kurban kesmeleri emredilen «belli günler»e «eyyâm-ı nahr = kurban kesme günleri» denilir ki bunlar, Zilhicce ayının 10, 11 ve 12. günleridir.  

(1)Bakınız; (sahîfe 29, hâşiye 2)  

(*) Bazı meallerde ‘’(Ey Muhammed!) İnsanlara haccı ilân et (onları hacca çağır! ’’şeklindeki mealler çok yanlıştır. Zira bu ayetler tamamen Hz. İbrahim’den söz ediyor. Buradaki ’’ezzin’’ yani ‘’ilan et’’ emri, Hz. İbrahim’e yapılmış olup Kur’an bize onun bu durumunu hikâye ediyor. و قوله: «و أذن في الناس بالحج» أي ناد الناس بقصد البيت أو بعمل الحج و الجملة معطوفة على قوله: «لا تشرك بي شيئا» و المخاطب به إبراهيم وما قيل: إن المخاطب نبينا محمد (صلى الله عليه وآله وسلم) بعيد من السياق (تفسير الميزان - تفسير البغوي "معالم التنزيل - تفسير جامع البيان في تفسير القرآن/ الطبري - الوسيط لطنطاوي - ابن كثير) . التفسير الميسر) : وأعلِمْ- يا إبراهيم- الناس بوجوب الحج عليهمفالضامر هنا بمنزلة الاسم كأنه قال : وعلى كل راحلة . وكلمة ( كل ) من قوله وعلى كل ضامر مستعملة في الكثرة أي وعلى رواحل كثيرة (التحرير والتنوير وعلى كل ضامر يعني الركبان (تفسير القرطبي)  

Bu buyruk namaz, oruç, zekât, kurban vs. ibadetlerin eski ümmetlerden beri farz olduğunun delillerindendir. Benzer mesajlar: Bakara 2:83, 183; Âl-i İmrân 3:39; Mâide 5:12; Yûnus 10:87; İbrâhîm 14:40; Kehf 18:21; Meryem 19:31, 55, 59; Hacc 22:34-37; Tâhâ 20:14; Enbiyâ 21:73; Lokmân 31:17; Şûrâ 42:13.  

1 (رِجَالٌ) kelimesi (رَاجِلٌ) kelimesinin çoğuludur ve “yaya” anlamına gelir. Bk. (Bakara: 239)  

37 Lafzen, “insanlar arasında haccı duyur,” yani müminler arasında (Taberî). Müfessirlerin çoğu bu pasajın Allah’ın Hz. İbrahim’e yönelttiği buyruğun bir devamı olduğunu söylemişlerdir; ama bazıları -özellikle, Hasan Basrî- bu pasajın Muhammed (s)’e hitab ettiği görüşündedirler. (İslam’da kurumlaşan bir ibadet olarak, yılda bir kez Mekke’ye hac konusunda bkz. 2:196-203 ve ilgili notlar.)38 Lafzen, “çevik binek”. Müfessirlerin bazılarını, uzun ve yorucu yolculuklara dayanma yeteneğinden ötürü buradaki “çevik binek”in deve olduğu yolundaki görüşe sevk eden bir ifade. Oysa, klasik Arapça’da demmerahû yahut edmerahû fiilleri sadece deveyle ilgili olarak değil, atla ilgili olarak da kullanılmakta ve “[bineği] talim yaptırdı ve [yarışa ya da savaşa] hazırladı” anlamına gelmektedir; dolayısıyla, midmâr hem “atların savaş ya da yarış için talim yaptırıldığı yer” ve hem de “yarış alanı” demektir (Cevherî, Esâs; karş. ayrıca Lane V, 1803). Bunun içindir ki, dâmir sıfat ismi -özellikle yukarıda olduğu gibi, ricâlen (“yaya”) ifadesiyle karşıtlık içinde kullanıldığı zaman- “çeviklik”, yahut daha uygun bir ifadeyle, “hız yapmaya müsait” anlamına gelmekte ve çıkarsama yoluyla “hızlı yol alan” her türlü ulaşım aracı için kullanılabilmektedir.  

[2826] Dâmir, her tür bineğin “uzun yol yeteneğini ve dayanıklılığını” ifade eden bir isim-sıfat. Mü’minleri hacca teşvik amacı taşır. [2827] Kur’an’da fecc, tarikten farklı olarak yalnızca “fiziki yol” için kullanılır (el-İ‘câzu’l-Beyâni).  

Hac veya umre niyetiyle mîkatlarla belirlenen Hareme yani kutsal bölgeye ihramsız girilmesi haramdır. Fakat Kâbeyi ziyaret gayesiyle gelmeyenler hakkında farklı görüşler vardır. Ebû Hanife’ye göre mîkat sınırları içinde oturanlar Mekke’yi ihramsız ziyaret edebilir. Fakat dışardan gelenler ihramsız giremezler.Kurban kesilecek günler, eyyam-ı nahr denilen Zilhicce ayının 10, 11 ve 12. (kurban bayramının 1, 2 ve 3.) günleridir. Haccın başlıca faydaları şunlardır: Hacıların kendi şehirlerini temsilen, dünyanın diğer yörelerinden gelen temsilcileri ile birlikte Rabbülalemin’e yaptıkları küllî ibadet, orada yaşadıkları küçük bir mahşer uygulaması, dünyadaki servet, nüfuz, asalet vb. bütün ayrıcalıkların silinip bütün insanların Allah huzurundaki eşitliklerinin tescili ve dünya çapında çarpıcı bir şekilde gösterilmesi, hacının kalbinde ve şuurunda meydana gelen güzel duygular, ahlâkının daha da güzelleşmesi yönünde aldığı etkiler, dünyanın en ücra yerlerinden gelmiş müminlerle yaptıkları temas ve görüşmeler olup neticede de Allah’ın rızasına ve cennetine nail olmalarıdır. Hac sırasında kesilen kurbanın etinden yemek mendup, muhtaçlara vermek ise vaciptir. Ebû Hanife’ye göre ise hem yemek hem vermek caiz, fakat vacip değildir. Emir sîgası her zaman vücup ifade etmez. “Fakiri doyurun” emri, zenginlere verilmeyeceği mânasına gelmez. Zira ashab kurban etini zengin, fakir komşu ve akrabalarına da verirlerdi. Cahiliyede kişinin kendi kurbanından yemesi yasaktı. Onun için kurban kesenin biraz yemesi menduptur.  

Burada emir ya Hz. İbrâhîm'e veya Hz. Muhammed'e yöneliktir: Rivâyete göre İbrâhîm Aleyhisselâm, Ebû Kubeys Dağına çıkıp: "Ey insanlar, Rabbinizin Evini haccediniz!" diye bağırmış; Allah onun sesini henüz erkeklerin belinde, kadınların rahminde bulunan herkese duyurmuştur. Hasan Basrî gibi bazı kimseler, bu emirlerin Hz. İbrâhîm'e değil, Hz. Muhammed'e olduğunu söylemişlerdir. Bu, daha doğru görünmektedir. Hz. peygamber, Vedâ haccında, bu emrin gereği olarak ömürde bir kez haccın gerekli olduğunu insanlara duyurmuştur.  

[*] ve ezzin(وَأَذِّن): ilan etmek. Türkçeye ezan olarak geçmiştir. Bu eylem malum olunanın ilanıdır. Örneğin uzun süre işgal altında kalan bir şehirde zafer elde edildikten sonra okunan ezan, insanlara kılamadığımız o namazı tekrar kılabileceğimizin ilanıdır ve bu eylem namaz ibadetinin ilk başlangıcını değil mecburi ara verilen namazın kaldığı yerden devamını ilan eder. Hac için de aynı fiilin kullanılmasından anlaşılacağı üzere Nuh Tufanı sonrası uzun süre sular altında kalan ve yıkıma uğrayan Kabe'nin kaybolmuş yerinin yeniden tespiti ve İbrahim aleyhiselam ve oğulları tarafından onarımını müteakip ilk ümmetlerden beri bilinen hac ibadetinin kaldığı yerden devamının ilan edildiği bildirilmektedir.  

2799 When the Pilgrimage was proclaimed, people carne to it from every quarter, near and far, on foot and mounted. The "lean camel" coming after a fatiguing journey through distant mountain roads typifies the difficulties of travel, which Pilgrims disregard on account of the temporal and spiritual benefits referred to in the next verse.