Gâşiye Sûresi 6. Ayet Meali

1.Ayetin metninde geçen dari` kelimesi hayvanların bile yemediği, zehirli bir dikenin kurumuş haline verilen addır.  

[1] Darî’ bşr ağacın gâyet acı bir meyvesidir.  

(*) Ğaşiye 6. ayette geçen (ضريع)’’darî’’ ile Hakka – 36. ayette geçen (غسلين)’’ğıslîn’’’ aynı şey olduğunu söyleyenler de vardır. Çünkü (غسلين) bir yiyecek adı değil, yiyeceğin kötü vasfıdır, ki o da ‘’darî’’olabilir. Yani her iki ayet arasında bir tenakuz söz konusu değildir. Metinleri aşağııya alınan tefsirlerdeki görüşlere de bkz: Ayrıca eğer darî bir ağaç olup ğıslînden ayrı ise o zaman şöyle yorumlanır: Suçun çeşidine göre cehennemin farklı derekeleri ve azap çeşitleri vardır. Onların işledikleri suça göre kimisinin yiyeceği darî’dir, kimisinin ğıslîndir, kimisinin zakkum, kimisinin içeceği hamimdir vs. Ama burada sadece yiyeceği darî olanlara vurgu yapılmıştır, Hakka – 36. ayette ise sadece yiyeceği ğıslîn olanlara vurgu yapılmıştır. Bu görüş tefsirlerin çoğunda da geçiyor. Bu nedenle Ğaşiye-6 ile Hakka-36. ayetler arasında bir çelişki söz konusu değil. Ayrıca eğer darî bir ağaç ise, yüce Allah, kemali kudretiyle, ateş cinsinden veya cevherinden böyle bir ağacı oluşturmaya da muktedirdir. Bu, öyle bir ağaçdır ki, ateş cinsinden oluştuğu için hiç yanmaz…// Ğislîn ve Darî konusunda şöyle birkaç soru sorulabilir: Birinci Soru: Cenâb-ı Hak, Hakka Sûresinde, "Onun için bugün burada kendisine, hiçbir yakın dost yoktur. ´´Gislîn"den başka yiyecek de yoktur" (Hakka, 69/35-36) buyurmuş, burada ise, "Onlar için "dari? dikeninden başka yiyecek yoktur" buyurmuştur. Halbuki "darî", "gislîn"den başkadır. Razi, bunun cevabını şöyle veriyor. Cehennem, tabaka tabakadır. Ehl-i cehennemin, bir kısmının yiyeceği, zakkum; bir kısmınınki "gislîn", bir kısmınınki de darî (diken)dir. Aynen bunun gibi bir kısmının içeceği "hamim", bir kısmınınki ise,"sadîd"dir. Zira, "O (cehennemin) yedi kapısı, her kapının birer payı var" (Hicr, 15/44) Kaynak: (Tefsir-i Kebir- Mefatih’ul GAYB- Fahruddin Er-RAZİ) İşte burada sadece yiyeceği dârî olanlardan söz edilmiştir. İkinci Soru: Cehennemde nasıl bitki bitebilir? Bunun cevabı da şöyle olabilir: Ayet"darî", cehennemde biten, cehennemliklerin yediği bir bitkidir" manasında değildir. Ayetteki bir darb-ı mesel (benzetme)dir. Ehl-i cehennem, kendilerini hiç doyurmayacak şeyleri yer dururlar…’’ السؤال الأول: قال تعالى في سورة الحاقة: { فَلَيْسَ لَهُ ٱلْيَوْمَ هَـٰهُنَا حَمِيمٌ * وَلاَ طَعَامٌ إِلاَّ مِنْ غِسْلِينٍ } [الحاقة: 36-35] وقال ههنا: { لَّيْسَ لَهُمْ طَعَامٌ إِلاَّ مِن ضَرِيعٍ } والضريع غير الغسلين والجواب: من وجهين الأول: أن النار دركات فمن أهل النار من طعامه الزقوم، ومنهم من طعامه الغسلين، ومنهم من طعامه الضريع، ومنهم من شرابه الحميم، ومنهم من شرابه الصديد، لكل باب منهم جزء مقسوم الثاني: يحتمل أن يكون الغسلين من الضريع ويكون ذلك كقوله: مالي طعام إلا من الشاه، ثم يقول: مالي طعام إلا من اللبن، ولا تناقض لأن اللبن من الشاة (مفاتيح الغيب) والعذاب ألوان والمعذبون طبقات، فمنهم أكلة الزقوم، ومنهم أكلة الغسلين، ومنهم أكلة الضريع، فلا تناقض بين هذه الآية وبين قوله { وَلاَ طَعَامٌ إِلاَّ مِنْ غِسْلِينٍ } [الحاقة: 36] حدثنا بشر ، قال : ثنا يزيد ، قال : ثنا سعيد ، عن قتادة ، قوله : ( ولا طعام إلا من غسلين ) : شر الطعام وأخبثه وأبشعه (تفسير الطبري ) وقال سبحانه في موضع آخر : ليس لهم طعام إلا من ضريع [ الغاشية : 6 ] فيجوز أن يكون الضريع هو الغسلين (تفسير فتح القدير) وأما إن كان الضريع هو الغسلين كما قال بعضهم فلا تناقض بين هذا الحصر والحصر في قوله تعالى ليس لهم طعام إلا من ضريع [الغاشية: 6] إذ المحصور في الآيتين هو من شيء واحد (تفسير الألوسي) الثالث: أنه شجرة في النار هي أخبث طعامهم، قاله الربيع بن أنس (النكت والعيون) وقال بعض المفسرين: هو شيء من ضريع النار، لأن الله تعالى قد أخبر أنهم ليس لهم طعام {إلا من غسلين}، وقال في أخرى: { من ضريع } [الغاشية: 6] فهما شيء واحد (المحرر الوجيز في تفسير الكتاب العزيز) وقال قطرب: يجوز أن يكون الضريع هو الغسلين، فعبر عنه بعبارتين،(التبيان الجامع لعلوم القرآن) وقال قتادة: هو شر الطعام وأبشعه. ابن زيد: لا يُعلم ما هو ولا الزّقوم. وقال في موضع آخر: { { لَّيْسَ لَهُمْ طَعَامٌ إِلاَّ مِن ضَرِيعٍ } [الغاشية:6] يجوز أن يكون الضّريع من الغسلين. (الجامع لاحكام القرآن)  

[4] Kedi tırnağı gibi öyle fena kokulu bir dikendir ki ona hayvan yaklaşamaz. Nazm-ı Kerim'de dünyada malûm olan bir şeyle misal getirilir.  

3 Ümitsizliğin, tükenmişliğin ve alçalmışlığın bir simgesi olarak anlatılıyor.  

1 (ضَر۪يعٌ), “mudarriun”, manasına, “yenilmesindeki sertliği, acılığı, yakıcılığı ile onları zillete ve alçalmaya mecbur eden bir şeyden başka bir yiyecek” yok demektir. Araplar arasında “dari”, “şibrık” denilen zehirli bir bitkidir ki kuruduğu zaman Hicazlılar buna dari’ derler. Dari’ kötü bir otlaktır ki, üzerinde yayılan hayvan ne yağ bağlar, ne et. Demek ki Arapçada darî’, insanın değil hayvanın bile yemesi mümkün olmayan dikenli, sert, yumuşak olsa da gayet fena kokulu, zehirli dikene ve bitkiye denir. Şu halde burada bu bitkinin herhangi bir özelliği değil, yenilip yutulma ihtimali olmayan elem verici bir şey olma niteliği kastedilmiştir.  

[5697] Darî kelimesine verdiğimiz bu mâna, sözcüğün “onursuz, rezil, zayıf, zelil” gibi kök anlamına dayanmaktadır (Mekâyîs). Zımnen: Dünyada Allah’a karşı takındıkları küstahça kibir orada zillet ve onursuzluk olarak karşılığını bulacaktır. Darî‘ konusunda tefsirlerde yer alan yorumlar mesnetsizdir. Zira âyette geçen Darî‘ nekira gelmiştir. Bu formun metne kattığı yananlam şudur: Bu sizin bildiğiniz, gördüğünüz, duyduğunuz bir yiyecek değildir, tarifi imkânsızdır (Kök anlamıyla ilgili bir not için bkz: 7:55). Şu bir hakikattir ki, ğaybî hakikatler bu dünyada gördüğümüz nesneler üzerinden tarif ediliyor. Böylece ğaybi mânalar aklımıza nüzul etmiş oluyor.  

6099 The root meaning implies again the idea of humiliation. It is a plant, bitter and thorny, loathsome in smell and appearance, which will neither give fattening nourishment to the body nor in any way satisfy the burning pangs of hunger—a fit plant for Hell , like Zaqqum (56:52; or 17:60, n. 2250).