1. Âyet
هَلْ اَتٰيكَ حَد۪يثُ الْغَاشِيَةِۜ
(Resulüm!) Ğaşiye'nin (dehşeti her şeyi kaplayan kıyametin) haberi sana geldi mi?
Gâşiye Sûresi, Kur'ân-ı Kerîm'in 88. sûresidir. Mekkî bir sûredir, 26 âyetten oluşur ve nüzûl sırasına göre 68. sûredir. Aşağıda Arapça metni ve Muhammed Hüseyin (R.A.) hazretlerinin Âyetlere Göre Genişletilmiş Meali yer alır.
هَلْ اَتٰيكَ حَد۪يثُ الْغَاشِيَةِۜ
(Resulüm!) Ğaşiye'nin (dehşeti her şeyi kaplayan kıyametin) haberi sana geldi mi?
وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ خَاشِعَةٌۙ
O gün birtakım yüzler (Rabbinin azabının hak olduğunu gördüklerinde bir haşyete ve zillete bürünerek) öne eğilir.
عَامِلَةٌ نَاصِبَةٌۙ
(Onlar) Durmadan çalışmış, (fakat boşuna) yorulmuştur.
تَصْلٰى نَاراً حَامِيَةًۙ
(Onlar o gün) Kızgın bir ateşe girer!
تُسْقٰى مِنْ عَيْنٍ اٰنِيَةٍۜ
(Ve) Son derece kızgın bir kaynaktan içirilirler.
لَيْسَ لَهُمْ طَعَامٌ اِلَّا مِنْ ضَر۪يعٍۙ
Onlar için (iç organları parçalayan) kuru bir dikenden başka bir yiyecek yoktur!
لَا يُسْمِنُ وَلَا يُغْن۪ي مِنْ جُوعٍۜ
(O) Ne besler ne de açlığı giderir.
وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ نَاعِمَةٌۙ
O gün birtakım yüzler de vardır ki nimette (sonsuz bir mutluluk içinde)dirler.
لِسَعْيِهَا رَاضِيَةٌۙ
(Dünyadaki) Çaba ve gayretlerinden dolayı (Rabblerinin kendilerine olan ikramlarından) razı olmuşlardır.
ف۪ي جَنَّةٍ عَالِيَةٍۙ
(Onlar) Yüce bir cennettedirler.
لَا تَسْمَعُ ف۪يهَا لَاغِيَةًۜ
Orada boş bir söz işitmezler.
ف۪يهَا عَيْنٌ جَارِيَةٌۢ
Orada (devamlı) akan bir (çok) pınar(lar),
ف۪يهَا سُرُرٌ مَرْفُوعَةٌۙ
Ve orada yükseltilmiş tahtlar,
وَاَكْوَابٌ مَوْضُوعَةٌۙ
(Önlerine) Konulmuş kadehler,
وَنَمَارِقُ مَصْفُوفَةٌۙ
Sıra sıra dizilmiş yastıklar,
وَزَرَابِيُّ مَبْثُوثَةٌۜ
Ve (boydan boya) serilmiş (gösterişli) halılar vardır.
اَفَلَا يَنْظُرُونَ اِلَى الْاِبِلِ كَيْفَ خُلِقَتْ۠قف
Peki, (inkâr edenler) devenin nasıl yaratıldığına bakmazlar mı?
وَاِلَى السَّمَٓاءِ كَيْفَ رُفِعَتْ۠قف
Ve göğün nasıl yükseltildiğine?
وَاِلَى الْجِبَالِ كَيْفَ نُصِبَتْ۠قف
Ve dağların nasıl dikildiğine?
وَاِلَى الْاَرْضِ كَيْفَ سُطِحَتْ۠قف
Ve yeryüzünün nasıl yayılıp döşendiğine (bakmazlar mı)?
فَذَكِّرْ اِنَّـمَٓا اَنْتَ مُذَكِّرٌۜ
O hâlde (resulüm! Sen, seni dinleyenlere âyetlerimi) hatırlat; çünkü sen, ancak bir müzekkirsin (âyetlerimi hatırlatıcı ve öğüt vericisin).
لَسْتَ عَلَيْهِمْ بِمُصَيْطِرٍۙ
Sen, onlara (imanı dayatan) bir zorba değilsin.
اِلَّا مَنْ تَوَلّٰى وَكَفَرَۙ
Ancak kim (de senden ve sana indirdiğimiz vahiyden) yüz çevirip (onu) inkâr ederse,
فَيُعَذِّبُهُ اللّٰهُ الْعَذَابَ الْاَكْبَرَۜ
İşte, Allah ona en büyük azap ile azap eder.
اِنَّ اِلَيْنَٓا اِيَابَهُمْۙ
Muhakkak ki onların dönüşü ancak Bizedir.
ثُمَّ اِنَّ عَلَيْنَا حِسَابَهُمْ
Sonra onların hesaba çekilmesi de sadece Bize aittir.
Mekke’de nazil olmuştur, yirmi altı âyettir. Fâsıla*sı (ت، ة، ر، ع، م) harfleridir. Adını birinci âyette geçen ve “örten, bürüyen, kaplayan” veya “örtü, ansızın gelip insanı saran üzücü ya da sevindirici hadise” mânasına gelen gâşiye kelimesinden alır. Tefsirlerde gâşiyenin bu sûrede istiare yoluyla kıyameti, cehennem ateşini veya cehennem ateşine atılacak olanları ifade ettiği şeklinde farklı görüşler ileri sürülmüş olup bunların ilki sûrenin muhtevasına daha uygun görünmektedir.
Sûrenin ilk yedi âyeti cehennem ehlinin, ardından gelen dokuz âyeti de cennet ehlinin durumunu tasvir eder. Daha sonra ebedî saadetle ebedî bedbahtlığın temel unsurunu teşkil eden iman ve inkâr konularına geçilerek Allah’ın varlık ve kudretine inanmak için tabiatın yaratılış ve işleyişinin incelenmesi tavsiye edilir. Hz. Peygamber’den, İslâm’a davet hususunda zor kullanma yerine uyarıcı bir tutum takip etmesi istenir. Sûre, bütün insanların Allah’ın huzuruna döneceklerini ve bizzat O’nun tarafından hesaba çekileceklerini belirten âyetlerle son bulur. Bu âyetler, bazı Şîa gruplarınca kabul edilen ve mahşer halkının Hz. Ali tarafından hesaba çekileceğini ileri süren görüşle, bir kısım tarikat mensuplarının âhirette kendi hesaplarının şeyhleri tarafından görüleceği vehmini doğuran telakkilerinin yanlış olduğunu açıkça ispat etmektedir.
Hz. Peygamber’in cuma ve bayram namazlarında Gâşiye sûresini okuduğu rivayet edilmektedir. Zemahşerî ve Beyzâvî gibi bazı müfessirlerin naklettiği, “Allah Gâşiye sûresini okuyanın âhiret hesabını kolaylaştırır” mealindeki hadisin mevzu olduğu kabul edilmiştir.
BİBLİYOGRAFYA:
Râgıb el-İsfahânî. el-Müfredât, “ġşy” md.; İbnü’l-Esîr, en-Nihâye, “ġşy” md.; Lisânü’l-ǾArab, “ġşy” md.; Kamus Tercümesi, “ġşy” md.; Müslim. “CumǾa, 62-63; Taberî, CamiǾü’l-beyân (Bulak), XXX, 101-102; Fahreddin er-Râzî, Mefâtîhu’l-gayb, Beyrut, ts. (Dâru İhyâi’t-türâsi’l-Arabî), XXXI, 150; İbn Hacer, el-Kâfi”ş-şâf (Zemahşerî, el-Keşşâf içinde), Kahire 1373/1963, IV, 595; Şevkânî. Fethu’l-kadîr, V, 422, 431; Âlûsî. Rûhu’l-meǾânî, Kahire, ts. (Dâru İhyâi’t-türâsi’l-Arabi), XXX, 111-112,118.
Bekir Topaloğlu