Fussilet Sûresi 25. Ayet Meali

bk. Kur’an-ı Kerim, 43/36-37.  

 Kötü arkadaşların inanmayanlara süslü gösterdikleri şey, dünya işleridir. Çünkü dünyanın yalnız maddî menfaat ve nefsânî isteklere uygun tarafını görürler ve sadece onu isterler. Âhiret işlerini de arkalarına atarlar. Dirilme ve hesabı inkâr etmekle rahata kavuşacaklarını telkin ederler.  

1- “İns ve cinn”, Kur'an'da birleşik bir ifade olarak kalıp şeklinde kullanılmaktadır. Bu terkibe, “insanlar ve cinler” şeklinde anlam verilmesi doğru değildir. İns ve Cinn terkip olarak: gördüğümüz-görmediğimiz, yerli- yabancı, tanıdık- tanımadık, bilinen- bilinmeyen kimseler; diğer bir ifade ile her kes, her kim varsa demektir  

(2)Burada geçen, “önlerinde bulunan şeyler”den maksad, dünyanın nefsânî cihetleri; “arkalarında bulunan şeyler”den maksad ise, âhiret işlerini bırakmak, dirilme ve hesâbı inkâr etmektir. (Beyzâvî, c. 2, 352)  

(*) Not: Meallere baktığımız zaman, haşa sanki yüce Allah’ın bunlara kendileri gibi arkadaş edinme fırsatı vermenin sebebi kendilerine amellerini süslü göstermek ve onları doğru yoldan saptırmak içindir. Hâlbuki bu çok yanlıştır, ayet asla böyle değildir. Eğer öyle olsaydı ayet şu şekilde olması gerekirdi: (وقيضنا لهم قرناء ليزينوا لهم)’’ve kayyadna lehum kurenâe liyüzeyyinü lehum.’’yani ‘’onlara süslü göstersinler diye…’’şeklinde olacaktı. Hâlbuki ayetteki ifade (ليزينوا)’’ liyüzeyyinü’’değil, (فزينوا)’’fezeyyenü’’şeklindedir. Yani mealler hatalıdır. وأما هذه الآية فنقول: إنه تعالى لم يقل وقيضنا لهم قرناء ليزينوا لهم، وإنما قال: {فَزَيَّنُواْ لَهُم } فهو تعالى قيض القرناء لهم بمعنى أنه تعالى أخرج كل أحد إلى آخر من جنسه، فقيض أحد الزوجين للآخر والغني للفقير والفقير للغني ثم بيّن تعالى أن بعضهم يزين المعاصي للبعض (مفاتيح الغيب ، التفسير الكبير).  

[4] Dünya debdebesini, şehevata ittibaı; âhiret işlerini hesap ve cezayı.  

Burada “sebep-sonuç” ilişkisi vardır. Bu ayet şeytanın kimlere dost kılınacağının delilidir. Benzer mesajlar: A‘râf 7:27; Meryem 19:83; Şu‘arâ 26:221-222; Zuhruf 43:36.  

24 Yahut: “can yoldaşları” (karş. 4:38). Karîn isminin türetildiği karane fiili “bağladı” veya “sıkı bir şekilde birleştirdi” yahut “birbirine [bir şeyi diğerine] kattı” anlamına gelir. Karş. 43:36 -“Rahmân’ın uyarısını görmezden gelmeyi tercih eden kimseye gelince, biz onun içine öteki kişiliğini oluşturmak üzere [kalıcı] bir şeytanî dürtü yerleştiririz”.25 Lafzen, “onların elleri arasında olan ve arkalarında bulunanları”, yani kendi şeytanî dürtüleri (ki, belirtildiği gibi, onların “öteki kişilikleri” olmuştur), önlerine serilmiş bulunan bütün dünyevî cazibelerin sınırsız zevklerini, hiçbir ahlakî seçme yapmaksızın, onlar için baştan çıkarıcı kıldı ve aynı zamanda, yeniden dirilme ve Allah’a hesap verme düşüncesini bir yanılsama gibi görerek dışlamalarına yol açtı ve böylece, bilgi alanları dışında kalan şeyler konusunda onlara yanlış bir güvenlik duygusu verdi.26 Cinn teriminin bu karşılığı -ve anlamı- için bkz. Ek III.  

[4257] Bu şeytanî “yoldaşlar”, insanın ayartıcı benliği ve içgüdüleri olabileceği gibi, şeytanın görevini üstlenen insanlar da olabilir (İbn Âşûr). Birinci tür, “insanın öteki kişiliği haline gelen şeytanî dürtüler” olarak da yorumlanmıştır (Esed). Bu âyet, benzer bir durumu daha ayrıntılı resmeden Zuhruf sûresinin 36. âyeti ışığında anlaşılmalıdır. [4258] Önlerinde olan tecrübî âlem, arkalarında olan gaybî âlemdir. Veya: geçmişi ve geleceği. Zımnen: ‘Dünyanız kıyaktı, âhiretiniz de kıyak olacak’ diye telkinde bulundular. [4259] Lafzen: “cin ve insan”. Sadece görünen varlık olan insanın değil, cahiliyye tasavvurunda tanrısal güç vehmedilen görünmeyen türlerin de ilâhî denetim altında olduğunun ifadesi.  

Âyette kullanılan âêñîÖæÇ fi'li kayd âîêîÖ (kayd) kökünden gelir. Kayd kabuk demektir. Kabuk nasıl özü sararsa, bu kötü arkadaşlar da o adamları öyle sardılar.  

4492 Just as the idea of happiness in heaven is expressed, not only by individual satisfaction, but by congenial society, so the idea of Punishment in hell is deepened by the fact that Evil will be made to meet evil: those who made sin fair338 seeming in this life will be there to share in the regrets and mutual recriminations which will make life a burden. In fact, in these Ha Mim verses, the idea of fit companionship for the Good and uncongenial company for the Evil, runs like a thread throughout. See Introduction to S. 40. 4493 They painted in glowing colours the pleasures of sin in the past and the pleasure of sin in the future, thus practising a double deception, which will now be found out. 4494 Jinns: see n. 929 to 6:100. All spirits of wickedness and all men who submitted to them, in the past, were under one common sentence; and future generations who embrace evil will also join them. Cf. 6:128. 4495 The echo here of verse 23 above completes the argument from another point of view.