Furkân Sûresi 52. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 9/73.  

[373] Kur’ân’ı anlatmanın en büyük cihad oluşu hakkında geniş bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XIII, 526-528.  

Âyet-i kerîme Mekke döneminde, cihat emrinden önce nâzil olmuştur. Âyet-i kerîmedeki “büyük bir cihat”tan kasıt, savaş meydanlarında yapılan cihat olmayıp, her ne pahasına olursa olsun, kâfire ve zâlime karşı hakkı söyleyerek, tebliğde bulunarak yapılan cihattır.  

1- Furkan'la.  

(*) Cihâd, nüzûl sürecinde ilk defa bu âyette geçiyor. Unutmayalım, henüz Mekke döneminin 5. yılındayız. O hâlde rahatlıkla söyleyebiliriz ki burada cihâd ile kastedilen savaş değildir… Cehd kelimesini “gayeye ulaşmak için sorumluluk altında gösterilen gayret” olarak anlamak mümkündür. Cihâd kelimesinin anlamları arasında adam öldürme, düşmanı yok etme, ortadan kaldırma yoktur. Ölme ve öldürme manasındaki savaş Kur’an’da ‘kıtal ve muharebe’ifadeleriyle yer almıştır. Cihâdın her zaman yapılmasını isteyen Rabbimiz, savaşa ise ancak fitneyi/saldırganlığı yok etmek, saldırganlara karşı meşru müdafaa hakkını kullanmak, zulüm ve fesadı ortadan kaldırmak için izin vermiştir. Kur’an’da 41 kez yer alan cihâd kavramı, İslâm dininin temel sabitelerinden biri olmasına rağmen günümüzde sadece katletmeye indirgenmiş ve mana kaymasına uğramış bir kavramdır. İbni Abbas’a göre âyettek i‘bihi’ zamiri Kurân’ı kastetmektedir. (Kurtubî-Taberî). Kur’an sözdür, sözden ibarettir, sözün gücüne dayanır. Bu âyette Rabbimiz elçisine, Kur’an ile mücadele etmesini, asıl ve en önemli büyük cihadın bu olduğunu emretmektedir. Bu da demektir ki elçi cihâdında silâhı değil Kurân’ı, yani sözü kullanacaktır. Kurân’la yapılan söze dayalı fikrî mücadele her zaman silahla yapılandan çok daha etkili olduğu için kebir (büyük) mücadele olarak isimlendirilir. Bu anlamda cihad, Allah’ın emri olan bir ibadettir. (Kurandan Hayata) Yani cihad” sözcüğünü kısaca “İslâm davası yolunda elden geleni yapmak, bu dava için tüm imkân ve kaynakları, bilgiyi, kalemi, medyayı, malı, mülkü seferber etmek” şeklinde tanımlamak mümkündür. Yani cihad savaşmak değildir. Zaten ayette de (وجاهدهم به) ‘’ve cahidhum bihi’’ Yani ‘’onunla (Kur’an’la) cihad yap!’’ Kur’an’la cihad yap ne demek? Kur’an öldürücü bir silah mıdır ki, cihad savaş anlamına gelsin? Ayrıca Kur’an’ın her yerinde savaş (قتال)’’kıtal’’ ifadesiyle geçmektedir. {وَجَاهِدْهُمْ بِهِ} أي: بالقرآن وما نزل إليك من الحق: {جِهَاداً كَبِيراً} أي: لا يخالطه فتور، بأن تلزمهم بالحجج والآيات، وتدعوهم إلى النظر في سائر الآنات،( محاسن التأويل)  

19 Ayette geçen “cihâd” emri, “savaşmak” anlamındaki farz olan cihad değildir. O, Medine döneminde farz olmuştur. Bu sûre ise Mekki’dir. Tercümeyi bu hususu dikkate alarak yaptık.  

Bu cümle asıl ve büyük cihadın Kur’an’ı anlatmak olduğunun delilidir. Çünkü cihad, insan öldürmek değil, savaş ortamlarında bile olsa bir kişiyi olsun kazanma çabasıdır. cihad, insanlığın asıl değeri olan İslam’la insan arasına gerilen engelleri kaldırmak için üstün çaba sarf etmektir. Büyük cihad büyük kaynakla ve büyük çabalarla olur. cihadınız büyükse fedakârlığınız da büyük olmalıdır. Benzer mesajlar: En‘âm 6:51, 70; İbrahim 14:52; Enbiyâ 21:45; Sebe’ 34:50; Kâf 50:45.  

1 Bu sûre, henüz savaş emri verilmezden önce indirilmiştir. O esnada Hz. Peygamber (a.s)’ın elinde, Kur’an’dan başka silâh yokken, büyük cihadla emrolunmuştur. Demek ki böyle dönemlerde Müslümanların en büyük silâhı, Kur’an’dır.  

[3140] İbn Abbas’a göre bihi’deki zamirle “Kur’an vahyi” kastedilmiştir (Taberî). [3141] Âlemlere rahmet olmak için, âlemlerin zahmetini yüklenmek gerekiyordu. Zımnen: Her topluma ayrı bir peygamber gönderilmesi halinde bunların toplamından nasıl bir gayret ortaya çıkacak idiyse, sen de öylesine büyük bir çaba ortaya koy! Unutmayalım ki buradaki “büyük cihad” emri, daha Mekke döneminin 5-6. yıllarına rastlıyordu. O halde burada kastedilen “büyük cihad”, bir savaş ya da fiilî bir mücadele değil, ilâhî mesajın olabildiğince yaygınlaştırılmasıydı.  

3110 The distribution of Allah's Signs being universal, the Prophet of Allah pays no heed to carping critics who reject Faith. He wages the biggest Jihad of all, with the weapon of Allah's Revelation. (R).