Furkân Sûresi 44. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 67/10.  

Bkz. 7/179Hayvanlar sadece tabii ihtiyaçlarının sevkine bağlı, ahlakî sorumlulukları olmayan varlıklar olduğu için böyle bir benzetmede bulunulmuştur. Yani nasıl ki hayvanlar ilkesiz, sorumsuz, statüsüz ve manevi ahlaki değerlerden yoksun varlıklarsa bunlar da hayvanlar gibi sadece gezip tozan, gününü gün eden, yiyip içen ama herhangi bir amacı olmayan sorumsuz varlıklardır. Ancak “yol bakımından hayvanlardan daha şaşkın olmaları” arzularının tatmininde hayvanlardan da öte doyumsuz olmalarındandır. Nefsini tanrı edinen insanların hiçbir konuda doyuma ulaştıkları görülmemiştir.  

 Bu gibi kimseler, akıllarına ve kendilerine ulaşan ilâhî tebliğe uymayıp sırf hissiyatına göre hareket etmeleri bakımından hayvanlara benzetilmiş; hayvanlarının hareketlerinin kendilerine verilen güç ve kabiliyetlerin yaratılış amacına uygun olmasına karşılık böyle kimselerin davranışlarının bu özellikten yoksun bulunmasından ötürü de onlardan gidişçe daha sapık oldukları belirtilmiştir.  

(*) Yani nasıl ki insan gibi akıllı bir varlık olmayan diğer canlılar ilkesiz, sorumsuz, statüsüz ve manevi ahlaki değerlerden ve medeniyeten yoksun varlıklarsa, gerçekleri duymak istemeyen, akıllarını işletmeyen ve araştırıp doğruyu bulmaya çalışmayanlar da onlar gibi sadece gezip tozan, gününü gün eden, yiyip içen ama geleceğe yönelik herhangi bir amacı olmayan sorumsuz varlıklardır.  

15 Krş. A’râf, 7/179  

Buradaki [ev] edatına “veya” değil de [tefsiriyye/tafsiliyye/] açıklama anlamında “yani” anlamı da verilebilir. Çünkü gerçeği duymak, aslında aklını kullanmak, akıl etmek demektir. Bu ikisi birbirinden ayrı veya birbirinin alternatifi değildir Benzer mesaj: A‘râf 7:179.  

37 Lafzen, “[Doğru] yoldan çok uzaklar”: bkz. 7:179 hk. 144. not.  

[3131] Krş: “Hayvan gibidir onlar, belki daha da şaşkın!” (7:179). Zımnen: Ego ve içgüdüsüne tâbi olanların aklî ve kalbî yetileri körelir, en sonunda insanlıktan çıkarlar.  

(Çünkü hayvanlar kendilerini besleyen sahiplerine itaat ederler, kendilerine zarar verecek şeylerden sakınırlar, lağım sularından içmezler, dosdoğru meralarına giderler. Oysa müşrikler; Rablerinin emir ve yasaklarını hiçe sayarlar, O'nu bırakıp, hiçbir işe yaramayan nesneleri ilah edinirler, onlara tapınırlar, hayvanların yapmadığı çirkin ve kötü amellerde bulunurlar, böylece zillet mertebesine düşerler. Nitekim; Kudsi Hadis'te "insan olmayan insan kadar şerli mahluk yaratmadım'' buyurulmuştur.)