Furkân Sûresi 20. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 12/109; 18/110; 21/8; 46/9.  

20.Vahidi`nin Abdullah bin Abbas (r.a.)`tan rivayet ettiğine göre müşriklerin: "Bu Peygambere ne oluyor ki yemek yiyor çarşılarda dolaşıyor" diyerek Resulullah (a.s.)`ı tenkid etmeleri, Resulullah (a.s.)`ın da bu duruma üzülmesi üzerine bu ayeti kerime indirildi.  

Bkz. 12/109, 18/110, 21/8, 46/9“Sizi birbiriniz için imtihan aracı kıldık”Yani sizin bir kısmınızı, diğer bir kısmınızla denemekteyiz ki bakalım “Allah ne yaparsa en doğrusunu yapar” diyerek mahiyetini bilemediğiniz konularda sabretmesini bilecek misiniz? Bazınıza zenginlik bazınıza fakirlik veririz. Zengin kibir, bencillik ve cimrilik gibi duygulara kapılıp fakiri görmezden mi gelecek, yoksa; “ben sadece bir emanetçiyim” diyerek fakirin hakkını mı gözetecek? Fakir, isyan, haset, kıskançlık ve düşmanlık gibi duygulara mı kapılacak, yoksa; “Allah böyle murad ettiyse vardır bunda bir hayır” diyerek Allah’a olan teslimiyetini mi gösterecek? Bazınıza evlat veririz bazınıza vermeyiz. Evladı olanlar çocuklarıyla övünecek mi, yoksa “çocuklar bize emanettir, esas olan hayırlı ve erdemli olmalarıdır” diyerek çocuklarını Allah’ın emanetleri olarak mı görecek? Evladı olmayanlar da olanlara kem gözle mi bakacak, yoksa “tevhidi inanışta bütün çocuklar bizimdir yeter ki ahlaklı ve erdemli olsunlar” diyerek Allah’ın takdirine rıza mı gösterecek?Daha pek çok konuda insanlar birbirleriyle denenmektedir. Peygamberler geldikleri toplumlarla imtihan olmuş ve sabrederek imtihanı kazanmışlardır. Hz. Meryem çevresiyle imtihan olmuş ve gördüğü ağır hakaret ve baskılara sabrederek imtihanı kazanmıştır. Firavun’un karısı Hz. Asiye inancı uğrunda gördüğü işkencelere sabretmiş ve imtihanı kazanmıştır.İnsanların birbirleriyle sınanması sadece çevresiyle değil aynı zamanda aile içinde de devam etmektedir. Hz. Nuh karısıyla ve oğluyla imtihan olmuş, Nuh kazanmış, diğerleri kaybetmiştir. Hz. Lût karısıyla imtihan olmuş, Lût kazanmış, karısı imtihanı kaybetmiştir. Hz. Yakup oğlu Yusuf’la, Yusuf da kardeşleriyle imtihan olmuş, her ikisi de imtihanı kazanmıştır.  

 Bu âyette müminlerden, müşriklerin kendilerine verecekleri ezalara dayanmaları istenmekte; Allah’ın herşeyi hakkıyla görmekte olduğu belirtilerek, zalimlerin de, iman mücadelesinde sabır ve metanet gösterenlerin de, yaptıklarının karşılığını görecekleri îma edilmekte ve müminlere teselli verilmektedir.  

1- Müşrikleri. 2- Sizin için.  

(*) Bu ayete göre, mevcut Mekke toplumunun alt tabakası sayılan köle, güçsüz vb. olan kimseler iman ettikleri için müşrik liderleri tarafından sürekli alay konusu oluyor ve hem psikolojik hem de fiziksel eziyetlere maruz kalıyorlardı. Ayrıca bu müşrik liderleri şöyle diyorlardı, biz de onlar gibi inanırsak, bu köle vb. konumda olanlarla beraber mi olalım? Onlarla aynı seviyede mi olalım? Böyle bir şey olur mu? diyerek Kur’an’a ve İslam dinine inanmayı reddediyorlardı. Aynı zamanda bu müşrik liderleri, inanan gruba işaret ederek, bakınız Muhammed’e tabi olanlar yalnız bizim kölelerimizden ve toplumun alt tabakası olan değersiz kesiminden oluşuyor diyerek hep bunu alay konusu yapıyorlardı. İşte bunun üzerine indirilen ayet, inandıklarından dolayı kendilerine alay edilip eziyete uğrayan bu mustaz’af kesime bir teselli mahiyetinde olup bu sıkıntıya katlanmaları istemektedir. Böylece insanlar tutum ve davranışları açısından birbirlerine karşı sınama konusu olabiliyor!  

[10] Kâfiri müslime, zengini fakire, sahihi mâriza.. fitne kıldık.[11] Katlanın demektir. Yahut bakalım katlanacak mısınız yoksa katlanmayacak mısınız? Ona göre muamele yapacağız.  

8 İnsanların kendi içlerinden peygamberlerin gönderilmiş olması o insanlar için, ister inansın isterse yalanlasın, kibirlensin, herkes için bir imtihandır. Bkz. Mülk, 67/2  

Ayetin bu cümlesinde peygamberlerin birer insan olduğu vurgulanmakta, her peygamberin yemek yiyen ve çarşılarda dolaşan yapısına dikkat çekilmekte, bu şekilde müşriklerin melek peygamber beklentisi net bir şekilde reddedilmektedir.,Burada yaratılış amacının imtihan olduğu ve insanların birbirlerine karşı görev ve sorumluluklarının bulunduğu anlaşılmaktadır.  

1 Yani, bütün Peygamberler, toplumlarından ayrı, üst bir yaşayış tarzı ortaya koymazlar, firavunlar ve krallar gibi toplumlarını hakir görmezlerdi. Onlar, yaşayış biçimi açısından normal mütevazı birer insanlardı.  

16 Bu vecîz pasaj, şüpheye yer bırakmayacak şekilde, her yeni peygamberin kural olarak başlıca iki amaçla gönderildiğine işaret etmektedir: birincisi, vahiy yoluyla insanoğluna ahlakî bir mesaj ulaştırmak ve böylece doğruyla eğriyi ya da hakla bâtılı birbirinden ayırmaya yarayan bir ölçü, bir kıstas (surenin ilk ayetinde zikri geçen el-furkân) ortaya koymak; ve ikincisi de, bu risalet olgusunu, insanların önüne, onların peygamberin getirdiği mesaja karşı tepkilerinde kendini açığa vuracak olan manevî ve ahlakî tercih ve kavrayışlarını -yani, bu mesajın doğru ve ilahî menşeli olduğunu tefrik etmek için “tabiatüstü” belirtilere, birtakım mucizelere ihtiyaç duymadan mesajı kendi muhtevası içinde aklî kıstaslarla değerlendirmeye istekli olup olmadıklarını- sınamak için bir vesile olarak çıkarmak. Dolaylı olarak, en derin anlamı içinde bu pasaj, sadece peygamberlerin değil, fakat her insanın, toplumsal varlığıyla, toplumun öteki üyeleri için, onların ahlakî tercih ve kavrayışlarının ortaya çıkmasını sağlayan bir imtihan vasıtası olduğunu îma etmektedir; bunun içindir ki, ilk müfessirlerden bazıları (ki Taberî de bunların içindedir) yukarıdaki cümleye şu anlamı vermektedirler: “Birbirinize imtihan vesilesi olmanız için sizi beşerî varlıklar kıldık”.17 Yani, “siz ey insanlar”, yahut daha özel bir topluluk olarak: “siz, ey Kur’an mesajının ulaştığı kimseler”.  

[3103] Sûrenin 7 ve 8. âyetlerinde ele alınan çarpık peygamber anlayışına cevap. [3104] Altının cevherini posasından ayırmak maksadıyla potada ergitme işlemi için kullanılan fitne kavramı, tam da furkânı çağrıştırmaktadır. Furkân ile gönderilen rasuller de insanlık dünyasının cevheriyle cürufunu ayrıştırmak için gelmişlerdir.  

(Kavimleri, Peygamberlerine itaat edip etmemekle sınanırlar. Peygamberler de, kavimlerinin işkencelerine, kendilerini alçaltıcı sözlerine katlanma hususunda denenirler)  

[*] 7. ayet ile aynı çeviri  

3075 Cf. above, 25:7, and also 26:92-94. 3076 In Allah's universal Plan, each unit or thing serves a purpose. If some are rich, the poor should not envy them: it may be that the rich man's proximity is itself a trial of their value. If some are poor, the righteous rich should not despise or neglect them; it may be that their coming within their sight is a trial for the real feeling of charity or brotherly love in the rich. If A is bad-tempered or persecutes or ill-uses B, it may be an opportunity for B to show his patience or humility or his faith in the ultimate prevalence of justice and truth. Whatever our experiences with other human beings may be, we must make them subserve the ends of our spiritual improvement and perhaps theirs too.