Furkân Sûresi 18. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 34/40-41; 46/5-6.  

3.Seni anmayı, imanı, kendilerine yapılan öğüdü.  

1- Koruyucu, yardımcı, gözeten, destekleyici, yandaş.  

(2)“Cin ve insin en çok isyanlarını, en şedîd tuğyanlarını (şiddetli taşkınlıklarını), en azîm küfranlarını (büyük nankörlüklerini) tevlîd eden (doğuran) öyle bir vaziyetleri var ki, ni‘met içinde in‘âmı(ni‘met vermeyi) görmüyorlar. İn‘âmı görmediklerinden, Mün‘im-i Hakīkī’den (ni‘meti gerçekte verenden)gaflet ediyorlar. Mün‘im’den gafletleri sâikasıyla (sevkiyle) o ni‘metleri esbâba (sebeblere) veya tesâdüfe isnâd ediyorlar (dayandırıyorlar), Allah’dan o ni‘metlerin geldiğini tekzîb ediyorlar (yalanlıyorlar). Binâenaleyh (bundan dolayı), her bir ni‘metin bidâyetinde (başlangıcında), mü‘min olan kimse Besmeleyi unutmasın, okusun! Ve o ni’metin Allah’dan olduğunu bilmekle, kendisi ancak Allah’ın ismiyle, Allah’ın hesâbına aldığını bilsin, Allah’a minnet ve şükranla mukābelede (karşılıkta) bulunsun.” (Mesnevî-i Nûriye, Habâb, 81)  

(*) Bu iki âyette Allah’ın astında konuşturulan putlar olsa “Senden başkasını veli edinmek yakışmaz.” demezlerdi. Zirâ isteseler de bunu yapacak iradeleri yoktur. Eğer bu konuşanlar geçmişte yaşamış ve sonradan putlaştırılmış, ilahlaştırılmış sâlih kullar ise (Hz. İsa’nın ilahlaştırılması gibi) o zaman bu kullar kendisinden sonra gelenlerin zikri unuttuğunu, dünyalıkla metalandırıldıklarını nereden bilecektir? Maide 117’de Hz. İsa onların içinde yaşadığım sürece ilahlaştırmalarına şahit olmadığını ve bilmediğini ifade etmektedir. Zikrin/vahyin unutulduğu nasıl anlaşılır? Allah’ın dûnunda kendilerini bir makamda görenler; halka, zikre aykırı uydurmalar anlatmalarına rağmen halkın bu uydurmalara din diye inanması onların zikri unuttuklarını gösteren en önemli delildir… Burada diriltilen, Allah’ın yanı sıra ilah edinilen cansız putlar değil, kendini Allah’a yakın gibi tanıtıp insanları sömüren, Allah adına dini hükümler koyan, din istismarı yapıp onları şirke düşüren sahte (…) din adamları, veliler, azizler, gavs, kutuplar vb. dir. Mahşer günü Allah’a hesap vermektedirler… Görüldüğü gibi şeytan veya şeytanlaşmış kişileri evliya edinenleri, hesap günü Allah huzurunda toplayacak ve Allah’ın yanında kendilerini kayıracaklarına inandıkları veliler onları yalanlayarak yüzüstü bırakacaktır. (الله اعلم).(Kurandan Hayata) Ayrıca aynı zamanda burada kendilerine tapılan veya kendilerinden şefaat beklenilen şuurlu varlıklar arasında melekler de vardır. İşte Kur’an’ın hemen her yerinde değişik biçimlerde tekrarlanan yukarıdaki belâgat gereği “soru ve cevap”, Allah’tan başka varlıklara tanrısal nitelikler yakıştırmanın manevî ve ahlakî çarpıklığını ve zihnen saçmalığını dramatik bir tarzda ortaya koymak amacını taşımaktadır.  

[6] Veya seni nalâyık şeylerden tenzih ederiz.[7] Veya bizim buna liyakatimiz, salâhiyetimiz yoktur.[8] Veya helake mahkûm kavimdiler.  

7 Yargı gününde konuşturulacak olanların, cansız putlardan ziyade tanrılaştırılan canlı varlıklar olması akla daha yakındır. Bu konuşmayı yapabilmeleri için hem canlı hem de akıllı varlık olması gerekmektedir. Zira hem kıyas yapıyorlar hem de hüküm mantığını kullanıyorlar. Dolayısıyla burada, ilahlaştırılan birtakım peygamberlere, meleklere, Hıristiyan azizlerine ve İslam velilerine ve bazı şeyhlere nispet edilmesi söz konusudur.  

Benzer mesaj: Sebe’ 34:40-41.  

14 Zımnen, “ve dolayısıyla, başkalarından da bize kulluk etmelerini istememiz manen ve ahlaken imkansızdı”. Öte yandan, İbni Kesîr “bizim için/bize” (lenâ) ifadesinin sadece bu sözü söyleyen kimselere değil, topluca bütün insanlara işaret ettiğini ve dolayısıyla yukarıdaki cümlenin “... biz [insanlara] yakışmaz” anlamına geldiğini söylemektedir. Her iki durumda da, Kur’an’ın hemen her yerinde değişik biçimlerde tekrarlanan yukarıdaki belâgat gereği “soru ve cevap”, Allah’tan başka varlıklara tanrısal nitelikler yakıştırmanın manevî ve ahlakî çarpıklığını ve zihnen saçmalığını dramatik bir tarzda ortaya koymak amacını taşımaktadır.15 Bu anlam akışı içinde hattâ’nın (lafzen, “tâ ki”, “kadar”) anlamı budur.  

[3099] Veya: “(Seni) anmayı..” Buradaki zikr, vahyin sıfatı olarak okunabileceği gibi “anmak, hatırlamak” anlamına mastar olarak da okunabilir. 29. âyetteki tereddüde mahal bırakmayan açıklıktaki kullanımı ve 30-32, 43-44, 73. âyetlerde dile gelen vahye karşı sakat yaklaşımları öne çıkaran niteliği göz önüne alındığında, tercihimizin gerekçesi anlaşılacaktır (Krş: 20:124, not 109). [3100] Bûr “mahvolmak, hiç olmak, tükenmek, kredisi bitmek” anlamına gelir. Geldiği beş yerde de olumsuz kullanılmıştır (Ferrâ ve Taberî).  

Veli: Hâmi, koruyucu, yönetici, dost, bir kimsenin işlerini deruhde eden anlamlarına gelir.  

3073 The creatures of Allah who were worshipped will prove that they never asked for worship: on the contrary they themselves worshipped Allah and sought the protection of Allah and of none but Allah, Cf. 46:5-6. They will go further and show that the false worshippers added ingratitude to their other sins: for Allah bestowed abundance on them, and they blasphemed against Allah. They were indeed "worthless and lost", for the word bur bears both significations.