Enbiyâ Sûresi 83. Ayet Meali

[332] Hz. Eyyûb hakkında kısa bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XII, 499-502.  

 Müfessir Beyzâvî’nin naklettiğine göre Hz. Eyyub, varlıklı ve aile efradı geniş bir zat idi. Fakat evinin yıkılması sonucu aile fertlerinin çoğu öldü. Malı mülkü elinden gitti. On yıldan fazla süren ağır bir bedenî hastalığa müptela oldu. Bütün bu felâketlere rağmen, halinden şikâyet eder duruma düşmemek ve takdire rızada sebat etmek için durumunu Cenab-ı Hakk’a arzederek O’ndan sıhhat ve âfiyet istemekten çekiniyordu. Nihayet eşinin ricası üzerine ancak 83. âyette ifade buyurulan sözlerle niyazda bulunmakla yetindi.  

Hz. Eyyûb’un [aleyhisselâm] mübârek bedeni hasta olmuştur; lâkin hastalığı ile ilgili olarak vücuduna kurtlar düştüğü, kurtların vermiş olduğu tahribat neticesinde vücudunun delik deşik olduğu, vücudundan irinler aktığı ve pis koktuğu, etlerinin lapa lapa döküldüğü, bu sebeplerden ötürü kavminin onu, şehrin dışındaki bir araziye attığına dair söylenenler/yazılanlar gerçeğe aykırıdır. Bu tür hallerin bir peygamberde bulunması mümkün değildir. Hiçbir peygamber, insanların kendisinden nefret edeceği, tiksineceği bir vaziyete/duruma asla düşmemiştir. Bütün peygamberler, nefret uyandıran hâllerden, görenin uzak durmasına sebep olabilecek hastalıklardan ve şahsiyeti küçük düşürücü davranışlardan, Allah Teâlâ tarafından, korunmuşlardır.  

(2)“Hz. Eyyûb Aleyhisselâm, münâcâtında (duâsında) istirâhat-ı nefsi (kendi rahatı) için duâ etmemiş, belki musîbet zikr-i lisânîye (dil ile yaptığı zikir) ve tefekkür-i kalbîye (kalb ile yaptığı tefekkürüne) mâni‘ olduğu zaman, ubûdiyet (kulluk) için şifâ taleb eylemiş.” (Lem‘alar, 2. Lem‘a, 8)Ayrıca Eyyûb (as)’ın kıssası ve bu kıssadan alınacak dersler hakkında bakınız; (Lem‘alar, 2. Lem‘a, 4-10)  

[2] Veya pek ziyade za'fe tutuldum.  

Hz. Eyüp’ün şikayet ettiği husus bedensel hastalık olabileceği gibi, şeytan kaynaklı olarak maneviyatına ve kalbine gelen manevi hastalık da olabilir. Bkz. Sâd 38:41.  

78 Hz. Eyyub’un başlangıçtaki ikbal ve bahtiyarlığını, sonraki imtihan ve sıkıntılarını, varını yoğunu ve bütün çocuklarını kaybetmesini, çektiği ağır hastalığı ve derin umutsuzluğu ve nihayet gösterdiği sabra karşılık Allah tarafından ödüllendirilmesini anlatan kıssa Eski Ahid’de (Eyyub’un Kitabı) bütün ayrıntılarıyla yer almaktadır. Kitâb-ı Mukaddes’deki yüksek felsefî çizgiler taşıyan bu destansı hikaye, büyük bir ihtimalle eski Nebatî (Kuzey Arabistan’da yaşayan Arap boyu) bir şiirin -boyun bugün kullandığı dilden de anlaşılacağı üzere- İbranice bir tercümesi ya da şerhidir; çünkü “eski Sâmî dünyasının ürettiği en güzel şiirsel metin durumundaki bu parçanın sahibi olan Hz. Eyyub, isminden ve kitabında sözü geçen muhitten (Kuzey Arabistan) anlaşılacağı üzere, Yahudî değil Araptır (Philip K. Hitti, History of the Arabs, London 1937, s. 42-43). Allah’ın kendisiyle “konuştuğu”ndan söz edildiğine göre, Hz Eyyub, Kur’an’da güçlüklere göğüs germekteki erdemiyle (sabr) kişileştirilen bir peygamber olarak peygamberler zinciri içinde yer almaktadır.  

Müfessirler derler ki: Hz. Eyyub (a.s.) Rûm diyarında Peygamber idi. Serveti ve hanedanı, evlatları pek fazla idi. Allah onun mallarını giderdi, sabretti. Çoluk çocuğunu aldı, sabretti. Sonra bedenine hastalıklar ârız oldu, sabretti. Fakat halk: “Onun başına bunca derdin gelmesi boşuna değil, büyük bir günahı olmalı!” deyince, şifa niyazında bulundu. Allah da şifa lütfetti. Tevrat da “Eyyubun Kitabı”nda onun felsefi çizgiler taşıyan destanî hikâyesini ayrıntılı olarak anlatır. Onun Yahudi veya Rum olmayıp Kuzey Arabistan’da yaşayan Arap kökenli Nabat halkından olduğu da söylenmiştir. Gerçek durumu yalnız Allah bilir.  

2739 Job (Ayub) was a prosperous man, with faith in Allah, living somewhere in the northeast corner of Arabia . He suffers from a number of calamities; his cattle are destroyed, his servants slain by the sword, and his family crushed under his roof. But he holds fast to his faith in Allah. As a further calamity he is covered with loathsome sores from head to foot. He loses his peace of mind, and he curses the day he was born. His false friends come and attribute his affliction to sin. These "Job's comforters" are no comforters at all, and he further loses his balance of mind, but Allah recalls to him all His mercies, and he resumes his humility and gives up self-justification. He is restored to prosperity, with twice as much as he had before; his brethren and friends come back to him; he had a new family of seven sons and three fair daughters. He lived to a good old age, and saw four generations of descendants. All this is recorded in the Book of Job in the Old Testament. Of all the Hebrew writings, the Hebrew of this Book comes nearest to Arabic. The account given in the Biblical sources and the image that it projects of Prophet Job is decidedly different from that found in the Qur'an and the Hadith, which present him as a prophet and a brilliant example of dignified patience becoming of a great Prophet of Allah ever trustful in Him and His promises. Nothing could be further from the truth than saying that he lost his peace of mind or resorted to curses during the period of his trial. (R).