Enbiyâ Sûresi 64. Ayet Meali

(*) İbrahim’e ve kendinize..  

Hz. İbrahim’in bu sözleri putperestlerin sağlıklı düşünmesinin önünü açtı. Bunun üzerine vicdanlarının sesini dinleyerek kendi kendilerine “gerçekten bu delikanlı doğru söylüyor, kendilerini bile korumaktan aciz olan bu taş ve metal parçalarına biz nasıl kulluk etmişiz? Kendilerine bile faydası olmayan zavallıların bize nasıl bir faydası olabilir? Bizim yaptığımız saçmalıktan başka bir şey değil. Asıl yanlış yapan, haddi aşan, kendine zulmeden biziz.” dediler.  

[1] Çünki böyle nutka gayr-i muktedir putlara tapıyorsunuz.  

 Ayet şu şekilde de anlaşılmıştır: Sonra birbirlerine dönerek «(Putları yalnız ve savunmasız bıraktığımız için) asıl siz zalimsiniz» diyerek birbirlerini suçladılar.  

[2] Putlara tapmakla zalim sizsiniz, yoksa İbrahim zalim değil.  

1 Kâfirlerin kendileri tarafından korunmaya muhtaç putlara tapmaları veya böyle birilerini putlaştırmaları onları tanrı kabul ettiklerinden değil işlerine geldiğindendir. Zira onlar da bu tanrılaştırılan zavallıların aslında bir hiç olduklarını çok iyi bilirler.  

61 Lafzen, “kendi kendilerine dönüp” -yani, birbirlerini suçlayarak.62 Yani, “hemen İbrahim’i suçlamakla o’na haksızlık yapıyorsunuz” (Taberî).  

Şöyle açıklayanlar da vardır: “Putlarınızı yalnız ve savunmasız bıraktığınız için asıl siz zalimsiniz” diyerek birbirlerini suçladılar.  

[*] iltifat Bakara 2/64  

2721 Abraham's biting irony cut them to the quick. What could they say? They turned to each other. Some among them thought he had the best of the argument. They were not keen on idolatry, and they told their fellows that it was useless arguing with Abraham. They all hung their heads in shame. But presently they thought they would face out Abraham, and take his words literally. They said, "You know quite well that idols do not speak!" This was precisely what Abraham wanted them to say, and he delivered his final blow! See n. 2723 below.