Enbiyâ Sûresi 13. Ayet Meali

(*) Allah Teâlâ, sahip oldukları maddî imkânlara aldanarak şımaran, zulmeden, azgınlaşan ve günahlara boğulan toplumların başlarına gelen felâketleri hatırlatarak Hz. Peygamber’i yalancılık ve sihirbazlıkla itham eden müşrikleri uyarmaya devam etmektedir. Bu âyetlerin muhatabı Mekke müşrikleri olmakla birlikte, yaşayışlarıyla topyekün yok olmayı hak eden her millet için bir tehdit ve uyarı anlamı taşımaktadır. Allah, geçmişteki insanların zulüm, haksızlık ve azgınlıkları sebebiyle helâk edildiklerini, böylece tarih sahnesinden silinip gittiklerini anlatmak suretiyle yeni nesillerin bundan ders almalarını istemektedir. Öncekiler sahip oldukları imkânları kullanarak başlarına gelen felâketlerden kaçıp kurtulmak istedikleri halde nasıl kurtulamamışlar; haksızlıklarını itiraf etmekten, kendilerini kınamaktan başka çare bulamamışlarsa sonrakilerin de haksızlık ve azgınlık göstermeleri halinde aynı sonuçla karşılaşacaklarına işaret edilmektedir. (Kur’an Yolu Tefsiri) Ayrıca Kur’an bu sözlerin (oturduğunuz mekânlara vs. dönün şeklindeki sözler) kime ait olduğunu söylememektedir; fakat kanaatimizce, bu pasajın anlam akışı göstermektedir ki, bu sözleri söyleyen ses, kendini kınayan, kendini suçlayan, günahkârların kendi vicdanlarının sesidir: (M. Esed Meal Açıklaması) { لاَ تَرْكُضُواْ } إما بلسان الحال أو المقال، والقائل ملك أو من ثم من المؤمنين (انوار التنزيل واسرار التأويل)  

1 (Celâleyn, Kurtubî)  

15 Mâ utriftum fîhi ibaresi hakkında bir açıklama için bkz. 11. sure 147. not.16 Kur’an bu sözlerin kime ait olduğunu söylememektedir; fakat, kanaatimizce, bu pasajın anlam akışı göstermektedir ki, bu sözleri söyleyen ses, kendini kınayan, kendini suçlayan, günahkarların kendi vicdanlarının sesidir: Ayetin başına parantez içinde ilave ettiğimiz ifade bu düşünceye dayanmaktadır.  

[2687] Le‘alle edatının “gerekçe” anlamına dayanarak şu mâna da verilebilir: “Hesaba çekilmeniz için yeterli neden mevcuttur” (Bkz: İtkân II, 233; krş: 20:130, not 119). Zımnen: Hayatı sorumsuzca yaşayanlar, hesap sorulmasından nefret ederler.  

Bu konuşmalar, başlarına azâp inen kavmin psikolojik durumunu ve Allah'ın, onlar hakkındaki gazabını semboljze eden ve durumu canlandıran mecâzî anlatımlardır. Gerçekten arada böyle bir konuşmanın geçmiş olması gerekmez.  

[*] "Eski makamlarınızda soru sorulan, bilgi ve görgüsüne danışılan biri idiniz. Bu da sizi şımartmıştı." anlamına gelmektedir.  

2674 See last note. 'You thought your homes so comfortable: why don't you go back to them? You will be called to account. Perhaps there may be rewards to be given you, who knows?' This irony is itself the beginning of the Punishment, but the ungodly now see how wrong they had been. But their sighs and regrets now avail them nothing. It is too late. They are lost, and nothing can save them.