Bakara Sûresi 60. Ayet Meali

Ahd-i Atıyk, Huruc, 17, 5-6.  

bk. Kur’ân-ı Kerim, 7/160; 20/20; 26/45.  

Kavmi için Allah’tan su isteyen Hz. Musa’ya, asasını belirli bir kayaya vurması emredildi. Asasını kayaya vurunca, oradan on iki farklı pınar fışkırdı. Hz. Yakup’un on iki oğlu vardır ve onların soyundan gelenlerin tümüne İsrailoğulları denmektedir. Kur’an’da “İsrail” ismi de Yakup yerine kullanılmıştır. Yakup Peygamber, Hz. İbrahim’in torunudur.  Hz. Yakup’a nispetle, İsrailoğulları diye anılan Yahudiler de Hz. Yakup’un on iki oğlu olduğundan, on iki kola ayrıldılar. Böylece her kabileye birer pınar tahsis edildi. Allah, Yahudileri dışlanmışlık ve horlanmışlıktan kurtararak kutsal toprakların mirasçısı yapmak için Hz. Musa’nın kontrolünde Mısır’dan çıkarmıştı. İsrailoğullarının da Allah’ın verdiği bu nimetlere karşı emrolundukları gibi yaşamaları gerekiyordu. Fakat onlar, Allah’ın istediği şekilde yaşamak yerine kargaşa, fitne ve bozgunculuğu tercih ettiler. Bu ayette Allah; İsrailoğulları’na çeşitli nimetler bağışladığını, buna karşılık onların bu nimetlerle azmamaları ve yeryüzünde kargaşa ve bozgunculuk çıkarmamaları gerektiğini hatırlatıyor.  

(1)“Cenâb-ı Hakk, şu âyetin lisân-ı remziyle (işâretiyle) ma‘nen diyor ki: ‘Ey insan! Mâdem bana i‘timâd eden bir abdimin (kulumun) eline öyle bir asâ veriyorum ki, her istediği yerde âb-ı hayâtı (suyu) onunla çeker. Sen de benim kavânîn-i rahmetime istinâd etsen (rahmetimin kānunlarına dayansan), şöyle ona benzer veyâhut ona yakın bir âleti elde edebilirsin. Haydi et!’ İşte beşer terakkıyâtının (insanlığın ilerlemelerinin)mühimlerinden birisi, bir âletin îcâdıdır ki, ekser yerlerde vurulduğu vakit suyu fışkırtıyor. Şu âyet ondan daha ileri, nihâyât ve gāyât-ı hudûdunu (en son ve en yüksek sınırlarını) çizmiştir.” (Zülfikār, 25. Söz, 80)  

(*)“Asanın taşa vurulması” ifadesi, esasında herhangi bir iş için fedakârlıkta bulunmayı sembolize eder. Demek ki su içmek veya suya kavuşmak için her zaman yağmur duası yeterli olmaz. Taşları kırıp pınarlar, kaynaklar bulup çıkarmak gerekir. Asıl su içilecek yerler bu tür kaynaklar ve pınarlardır. Yüce Allah kuru kaya parçalarından bile su kaynaklarının çıkmasını sağlar; yeter ki insanlar üzerlerine düşen görevi yapsınlar. Yöneticiler iyi ve çalışkan insanlar olsunlar ve başlarında Hz. Musa gibi bir başkan olsun. Böyle olursa insanlar çalışırlar ve tabir caizse ekmeğini taştan bile çıkartırlar. (M. Okuyan Meal Açıklaması) Ayrıca metni aşağıya alınan (تيسير التفسير - القطان) adlı tefsirde ise şöyle deniliyor. Müfessirler, burada Hz. Musa’ya âsasıyla sadece taşa (kayaya) vurma emri değil, aynı zamanda suyun çıkması için toprağı kazıp çukur açmakla ilgili ilahi emre dair bir işaret de verdır. Böylece söz konusu çukurdan 12 gözede su fışkırmaya başlamıştır. ((الله اعلم Tevrat’ta da bunun Tur Sina mevkiinde olan Horeb’de bir kaya olduğu belirtilmektedir. Ayrıca suyun kayalardan fışkırmasıı olayı doğaldır ancak buradaki olay açıkça mucizevidir. Bkz: (الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل) Yine bazı araştırmacılar bunun olağanüstü bir mucize değil, doğanın ve maddenin kanunlarına uygun bir olay olduğunu, Musa kuyu açma aletine sahip olduğunu söylüyorlar. Burada Cenâb-ı Hak buyuruyor ki: "Asanla taşa/kayaya/ vur" {Bakara: 60}, yani aletinle toprağı kaz. Sopa, kazma, taş ise toprağa bir mecazdır. Yaptığı şey kuyu kazma işleminden başka bir şey değildir demektedirler. (الله اعلم) ‘’Ama en doğrusunu yüce Allah bilir’’ Yine Kayadan su çıkarma olayı, aynı zamanda Ahd-i Atıyk’te de vardır (A’dâd, 20, 2-11). Ayrıca Tevrat’ın Çıkış Bölümü’nde yer alan ve Musa’nın su mucizesi ile ilgili bir fikir veren iki bap yer almaktadır. Bu su mucizelerini anlatan iki babın konuları birbirinden farklıdır. 15 ve 17. baplar içerisinde Musa’nın kayayı delerek su çıkarması olayı 17. bap içerisinde yer almaktadır. 17. baptaki kayayı delme hadisesi, Sayılar 20. bapta da yer almaktadır… Yine Bakara 60 ve A’râf 160. ayetlerde, Musa ve 12 kabile üyesi, Dura Europos’ta yer alan “Musa’nın Kayayı Delerek Su Çıkarması” kompozisyonlarında görüldüğü gibi bire bir örtüşmektedir. Her iki sûrede de Musa’nın bizzat kayayı delerek 12 kabile için 12 pınar ortaya çıkardığı gayet nettir...Bkz: (HZ. MUSA’NIN KAYAYI DELEREK SU ÇIKARMASI) فقلنا له اضرب بعصاك حجراً من أحجار الأرض. ويرى المفسرون أن في ذلك اشارة الى حفر الأرض لا مجرد الضرب بالعصا. فضربه، فنبع الماء منفجرا في اثني عشر سرباً، على عدد أسباط بني اسرائيل، وتعين لكل سبط منهم مشربٌ خاص حتى لا يقع بينهم نزاع وخصام. وقال لهم الله تعالى على لسان نبيه: الآن كلوا من المنّ والسلوى واشربوا من هذا الماء العذب وأنتم في هذه الصحراء المجدبة، ولا تنشروا الفساد في الارض (تيسير التفسير- القطان) جاء في التوراة بأنه صخرة في حوريب، وهي بقعة بطور سيناء (جواهر لتفسير) قال بعض المفسرين: إن هذا الحجر كان في ثنايا الجبال المطلة على الصحراء - ظاهرة انفجار المياه من الصخور طبيعية، لكن الحادثة هنا مقرونة بالإعجاز كما هو واضح. (الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل) قوله تعالى : وَإِذِ اسْتَسْقَى مُوسَى لِقَوْمِهِ فَقُلْنَا اضْرِب بِّعَصَاكَ الْحَجَرَ فَانفَجَرَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْناً قَدْ عَلِمَ كُلُّ أُنَاسٍ مَّشْرَبَهُمْ {البقرة/60} قال بعض الباحثين أنه ليس في هذا معجزة خارقة للعادة ، وإنما هو أمر جار على قوانين الطبيعة والمادة، وأن موسى عليه السلام كان يملك آلة حفر الآبار، وأن قوله تعالى : اضْرِب بِّعَصَاكَ الحجر {البقرة/60} أي احفر بآلتك الأرض، فالعصا كناية عن آلة الحفر، والحجر كناية عن الأرض فما عمله موسى لم يكن سوى عملية حفر لبئر  

[5] Benî İsrail'den her biri.  

“Asanın taşa vurulması” ifadesi, esasında herhangi bir iş için fedakârlıkta bulunmayı sembolize eder. Demek ki su içmek veya suya kavuşmak için her zaman yağmur duası yeterli olmaz. Taşları kırıp pınarlar, kaynaklar bulup çıkarmak gerekir. Asıl su içilecek yerler bu tür kaynaklar ve pınarlardır. Yüce Allah kuru kaya parçalarından bile su kaynaklarının çıkmasını sağlar; yeter ki insanlar üzerlerine düşen görevi yapsınlar. Yöneticiler iyi ve çalışkan insanlar olsunlar ve başlarında Hz. Musa gibi bir başkan olsun. Böyle olursa insanlar çalışırlar ve tabir caizse ekmeğini taştan bile çıkartırlar Bu ayetler (Bakara 2:58-60) A‘râf 7:160-162. ayetleriyle birlikte okunmalıdır.  

1 Yani Mûsa susuz kalan kavminin su içmeleri için bir su veya yağmur istemiş, su araştırmış veya yağmur duâsına çıkmış idi. (Elmalılı)2 Konu ile ilgili olarak Bk. (A’raf: 160)  

45 Yani, kabilevî gruplara göre.  

[115] İstiskânın sekadan farkına dair bir not için bkz: 77:27. (Krş: Eski Ahid, Çıkış 17:6-7). [116] A-s-y ve a-y-s kök fiilleri Türkçe’deki “çömlek-çölmek”, “kirpi-kipri” gibi sessizlerin yer değişimine maruz kalmıştır. Birincisi fizikî olarak fark edilmeyen bozgunculuk, ikincisi fizikî olarak fark edilen bozgunculuk vurgusunu taşır. Âyetteki kullanım birincisidir ve biz bunu “kötülüğü yaygınlaştırma” ile karşıladık.  

73 Here we have a reference to the tribal organization of the Jews, which played a great part in their forty-years' march through the Arabian deserts (Num. 1 and 2) and their subsequent settlement in the land of Canaan (Josh. 13 and 14). The twelve tribes were derived from the sons of Jacob, whose name was changed to Israel (soldier of Allah) after he had wrestled, says Jewish tradition, with Allah (Genesis 32:28). Israel had twelve sons (Gen. 35:22-26), including Levi and Joseph. The descendants of these twelve sons were the "Children of Israel." Levi's family got the priesthood and the care of the Tabernacle; they were exempted from military duties, for which the census was taken (Num. 1:47-53), and therefore from the distribution of Land in Canaan (Josh. 14:3); they were distributed among all the Tribes, and were really a privileged caste and not numbered among the Tribes; Moses and Aaron belonged to the house of Levi. On the other hand Joseph, on account of the high position to which he rose in Egypt as the Pharaoh's minister, was the progenitor of two tribes, one in the name of each of his two sons Ephraim and Manasseh. Thus there were twelve Tribes in all, as Levi was cut out and Joseph represented two tribes. Their having fixed stations and watering places in camp and fixed territorial areas later in the Promised Land prevented confusion and mutual jealousies and is pointed to as an evidence of the Providence of Allah acting through His Prophet Moses. Cf. also 7:160. The gushing of twelve springs from a rock evidently refers to a local tradition well known to Jews and Arabs in Al Mustafa's time. Near Horeb close to Mount Sinai, where the Law was given to Moses, is a huge mass of red granite, twelve feet high and about fifty feet in circumference, where European travellers (e.g., Breydenbach in the 15th Century after Christ saw abundant springs of water twelve in number (see Sale's notes on this passage). It existed in Al Mustafa's time and may still exist to the present day, for anything we know to the contrary. The Jewish tradition would be based on Exod. 17:6: "Thou shalt smite the rock, and there shall come water out of it that the people may drink." The story is used as a parable, as is clear from the latter part of the verse. In the desolation and among the rocks of this life people grumble. But they will not be left starving or thirsty of spiritual life. Allah's Messenger can provide abundant spiritual sustenance even from such unpromising things as the hard rocks of life. And all the nations can be grouped round it, each different, yet each in perfect order and discipline. We are to use with gratitude all spiritual food and drink provided by Allah, and He sometimes provides from unexpected places. We must restrain ourselves from mischief, pride, and every kind of evil, for our higher life is based on our probation on this very earth.