Bakara Sûresi 53. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 3/4; 8/29; 21/48; 25/1; 28/52-53; et-Tefsîru’l-Kebîr, 3/78.  

8.Kitap ile kastedilen Tevrat`tır. Furkan ise hak ile batılı, doğru ile yanlışı birbirinden ayırmaya yarayan ölçü demektir. Burada kastedilen ise, hak ile batılı ayıran ilahi hükümler veya kişinin hak ile batılı birbirinden ayırmasına yarayan kavrayış ve ilimdir.  

[20] Furkân kelimesi hakkında geniş bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, I, 454-459.  

Furkan, “Hak ile batılı ayıran” anlamınadır. Burada Mûsâ’ya verilen emirler ve hükümler kastedilmektedir.  

1- Hâk ile batılı, doğru ile yanlışı ayırt eden kılavuz, ölçü.  

[2] Hak ile batıl ayrılan hükümler, faslolunan hükümler.  

44 Furkân: Hakkı batıldan ayırmak anlamındadır.  

(“Furkan”, hak ve bâtılı birbirinden ayırmaya yarayan bir ölçü anlamına gelir. Burada ise kişinin yanlış ile doğruyu, hak ile bâtılı birbirinden ayırmasına yarayan kavrayış ve ilim kastedilmiştir.)  

Buradaki [el-kitab] kelimesiyle kastedilen Hz. Musa’ya verilen “vahiy”dir; [el-furkân] ise o vahyin doğruyu yanlıştan ayırt ediciliği ve peygamberlerin bu özellikte oluşlarıdır.  

1 Hz. Mûsa’ya verilen kitabın Tevrât olduğunda, ihtilâf yoktur. Fakat Furkan; Tevrât’ın bir sıfatı, Tevrât’taki şer’î hükümler, Hz. Mûsa’ya verilen mûcizeler ve Hz. Mûsa’ya kitap ile beraber verilen, hakkı bâtıldan ayırma feraseti olabilir. Hattâ bunların tamamını birden anlamada da bir sakınca yoktur. Bk: (Furkân: 1, Âlu İmrân: 4)  

38 Muhammed Abduh, el-furkân’ın, aynı zamanda, “doğruyu yanlıştan ayırd etmemizi sağlayan insan aklı” için de kullanıldığını (Menâr III, 160) söyleyerek ve bu kapsamı geniş yorumunu Bedir Savaşı’nın yevmu’l-furkân (“doğrunun yanlıştan ayrıldığı gün”) olarak tanımlandığı 8:41. ayete dayandırarak el-furkân’ın yukarıdaki anlamını (Taberî, Zemahşerî ve diğer büyük müfessirlerce kabul edilen anlam) desteklemiştir. Furkân terimi, Kur’an’da, çoğunlukla vahyedilmiş metinlerden herhangi birini ve özellikle de Kur’an’ı tanımlamak için kullanıldığından, Abduh tarafından işaret edilen muhtevayı taşıdığı da kuşkusuzdur: mesela, 8:29’da bu terim, Allah’a karşı sorumluluklarının tam olarak bilincinde olan insanları (ötekilerden) ayıran ahlakî değerlendirme melekesine işaret etmektedir.  

[103] Furkan, “hakkı bâtıldan ayıran” anlamına gelen bir sıfattır. Kur’an’da Kur’an, Tevrat ve İncil için kullanılır (2:185; 3:4; 8:41; 21:48; 25:1). Aslında bu herhangi bir kitabın ismi değil, tüm vahiylerin ortak sıfatıdır. Bu sıfat vahyin lafzıyla değil, mânasıyla ilgilidir. [104] Kitap’tan kasıt Hıristiyanların Eski Ahid adını verdikleri birçok İsrâiloğlu nebilerine ait 39 ayrı kitaptan oluşan derlemenin ilk beş bölümü (pentatok)’dür. Tevrat (Torah: şeriat), 39 kitabın tümüne değil işte bu beş kitaba verilen isimdir. Daha sonra, tüm Eski Ahid “Tevrat” adıyla anılır olmuştur. Arabistan Yahudileri de Tevrat deyince 39 kitaptan müteşekkil söz konusu derlemeyi kastediyorlardı. Kur’an’ın hiç bir yerinde “Tevrat” Hz. Musa’nın adına isnat edilmez. Aksine Hz. Musa’nın adına “kitab”, “âyât”, “suhuf” (sayfalar) ve “elvâh” (levhalar) isnat edilir. Buradan çıkan sonuç şudur: Kur’an hem vakıayı görerek Medine Yahudilerinin itirazına mahal vermemiş; hem de 7. yüzyıl Yahudilerinin galat-ı meşhur hâlinde kullandıkları “Tevrat” ismini hiçbir yerde Hz. Musa’ya isnat etmeyerek, 13 asırlık bir süreçte teşekkül eden 39 kitaplık Eski Ahid’e atıfta bulunmuştur.  

Furkan: Tevrat’ın bir sıfatı veya Tevrat’taki şer’i hükümler veya Tevrat’tan ayrı olarak yed-i beyza ve asâ gibi mûcizeler yahut bir zafer ve ferah olabilir.  

[*] Furkân, doğruyu yanlıştan ayırmak yani hikmete ulaşmaktır. Furkan ve Hikmet, ilahi kitapların özelliğidir. (Al-i İmrân 3/4 ve Nisa 4/113) Gereğini yapan insanlara da böyle bir yetenek verilir. (bkz. Bakara 2/269 ve Enfal 8/29)  

68 (Cf. 8:29) Allah's revelation, the expression of Allah's Will, is the true standard of right and wrong. It may be in a Book or in Allah's dealings in history. All these may be called His Signs or Miracles. In this passage some commentators take the Scripture and the Criterion (Furqan) to be identical. Others take them to be two distinct things: Scripture being the written Book and the Criterion being other Signs. I agree with the latter view. The word Furqan also occurs in 21:48 in connection with Moses and Aaron and in the first verse of Sura 25, as well as in its title, in connection with Muhammad. As Aaron received no Book, Furqan must mean the other Signs. Al Mustafa had both the Book and the other Signs: perhaps here too we take the other Signs as supplementing the Book. Cf. Wordsworth's "Arbiter undisturbed of right and wrong." (Prelude. Book 4).