Bakara Sûresi 51. Ayet Meali

Kırk gece. Bu bahis Ahd-i Atıyk'ın Huruc bölümünde geçer (24, 32). Yalnız Ahd-i Atıyk'te buzağıyı yapan, Hârûn'dur, Kur’ân'sa 20. sûrenin 94. âyetinde Hârûn'un bunu yapmadığını, hattâ bu hususta İsrailoğullarına öğütler verdiğini, fakat Samîri'nin onları kandırarak bu işi yaptığı anlatılır.  

bk. Kur’ân-ı Kerim, 2/54, 92; 4/153; 7/142, 148; 20/85-97.  

7.İsrailoğulları Mısır`dan kaçıp Sina yarımadasına girdiklerinde Yüce Allah, esaretten kurtulmuş olan topluluğa rehberlik etmesi için emirler, kanunlar ve tavsiyeler vermek üzere Hz. Musa (a.s.)`yı kırk gün, kırk geceliğine Tur`a davet etmişti. Bu sırada İsrailoğulları, Samiri adında birinin bazı süs eşyalarını ateşte eriterek yaptığı bir buzağı heykeline tapınmaya başladılar. Hz. Musa (a.s.)`nın kardeşi Hz. Harun (a.s.)`un bütün hatırlatmalarına rağmen, Hz. Musa (a.s.) Tur`dan dönünceye kadar buzağıya tapınmakta kararlı olduklarını bildirdiler. Kur`an-ı Kerim`in daha başka yerlerinde bu konunun ayrıntılarından da söz edilmektedir.  

Bkz. 2/54, 92; 4/153; 7/148-155; 20/88Samiri, Musa Peygamber Tur Dağı’na gidince arkasından, halktan topladığı altınları eriterek Mısır dinindeki “Apis” figürünün bir uzantısı olarak altın bir buzağı heykeli yapmış ve çevresindekilere onun tanrı olduğunu telkin ederek ona tapmalarını sağlamıştı. Bu âyet; aynı zamanda her tür maddeyi/metayı ve tabi ki parayı tanrılaştıranlara da bir mesajdır.  

 Hz. Musa Tûr-i Sînâ’ya gidince Sâmirî adında birisi, altından yaptığı bir buzağı heykelini getirir, «Bu sizin Rabbinizdir. Musa bunu unuttu, o gelinceye kadar buna tapın» der. Hz. Harun buna mani olmaya çalışırsa da başaramaz. Bu kıssa Tâhâ sûresinde genişçe anlatılacaktır.  

Bu olay, insanın putçu eğilimini yansıtır. Apaçık mucizelere rağmen Musa'nın izleyicileri Musa'nın yokluğunda Buzağıya taptılar (20:83-98).  

1- “İttehaztum” sözcüğü, “edinmek” anlamının yanı sıra, “yapmak, meydana getirmek” anlamında da birçok ayette geçmektedir. Bu ayette de “yapmak,” “meydana getirmek” anlamında kullanılmıştır. O nedenle, “buzağıyı ilah edinmek” şeklindeki çeviriler doğru değildir. Buzağının ilah edinilmek amacıyla yapılmış olması düşüncesi, ayete, ilah edinmek şeklinde anlam verilmesine neden olmaktadır.  

(2)Burada geçen “kırk gece”, Hz. Mûsâ (as)’ın Zilka‘de ayının başından Zilhıcce’nin onuna kadar, Tûr dağında oruçlu olarak geçirdiği kırk gündür. Bu sürenin sonunda Mûsâ (as) bizzat kelâm-ı İlâhîye mazhar olmuş ve kendisine Tevrât verilmiştir. (Celâleyn Şerhi, c. 1, 77)  

[1] Konuşmağı; Tur'da kırk gece itikâftan sonra Tevrat'ı vermeği vaadetmiştik. Yahut mikata gelmeği vadetmiştik. Mevaide Allah tarafından emir, Musa tarafından kabuldür, mikat: amel için tâyin olunan vakittir. Mikat, Tur'a gidecek zamandır: zilkade ile aşeri zilhiccedir.  

(İsrail oğulları Mısır’dan kaçıp Sina yarımadasına girdiklerinde Allah, Hz. Musa’yı (a.s) kendisine henüz esaretten kurtulan kavme rehberlik etmesi için emirler, tavsiyeler ve kanunlar vermek üzere kırk gün kırk gece Tur’a davet etmişti.)  

Bu ayet A‘râf 7:142. ayetiyle birlikte okunmalıdır.,Benzer mesajlar: Bakara 2:92; Nisâ 4:153. Yüce Allah Hz. Musa’nın Sînâ Dağı’na çıkışının ardından İsrailoğulları’nın bir buzağıyı ilah edindikleri için zalim olduklarını ifade etmektedir. A‘râf 7:142’de de ifade edildiği gibi, Hz. Musa, Sînâ Dağı’na çıkınca kardeşi Hz. Harun’a şöyle demişti: “Kavmimin arasında benim yerime geç; onları ıslaha (çalışmaya) devam et; (sakın) bozguncuların yoluna uyma!” Hz. Musa, kardeşi Hz. Harun’a tembihte bulunarak, kavmini kendi haline bırakmamıştır.  

1 Bu olay, (A’raf: 142)’de: “Biz, Mûsa ile otuz geceliğine sözleştik, süreye on gece daha ekledik ve böylece Rabbinin belirlediği buluşma süresi, kırk geceye ulaştı.” şeklindedir. Gece ifâdesi; hem geceyi, hem de gündüzü kapsar. Bazı sûfî ekollerindeki “kırk bekleme” geleneği, bu olaydan alınmış ve “hâşâ Peygamberlik stajı” gibi algılanılarak kötüye kullanılmıştır. Bu kırk gün içerisinde Hz. Mûsa’nın “çile” ve “riyazatla” meşgul olduğu kanaatinin, gerçekle bir alakası yoktur. Olsa olsa kerametleri kendilerinden ve müritlerinden menkul efendilerin uydurmasıdır.  

[102] ‘Icl için bkz: 7:148, not 108. Zımnen: Aşağılık duygusu benliklerini öyle kapladı ki, Mısırlı efendileri anasına taptığı için kendilerini danasına lâyık gördüler. Kur’an’da bu buzağı hep ittehaze fiiliyle gelir. Bu ibareyi “inek yavrusunu (tanrı) edindiniz” şeklinde ikinci bir mef’ul takdiriyle çevirmek mümkün. Bu şekilde çevirenler, âyetin metninde “tanrı” (ilâh) ibaresinin yer almamasını “yapılan işin çirkinliğini îmâ için” şeklinde açıklarlar. Fakat lafız “imal etmeye”, yani tercih ettiğimiz şekliyle “peydahlamaya” delâlet eder (Krş: Âlûsi I, 408).  

Zulüm, bir şeyi layık olduğu yere koymamaktır. İbadeti, layık olan Allah’a yapmayıp mahluka yapmak zulüm ve haksızlıktır.  

[2] Mûsâ 'aleyhisselâm birâderi Hârûn'ı yerine vekîl bırakarak ve kırk gün sonra 'avdet ideceğini haber virerek Tûr'a gitdi. Benî İsrâîl gündüzi giceyi iki gün saydıklarından yigirmi gün geçince Mûsâ'nın 'avdet itmemesinden meraka düşdiler. O sırada "Sâmirî" nâmında biri ki -san'atı kuyumcı idi- topladığı altun ve gümüş ile bir buzağı heykeli yapdı ve bunı Benî İsrâîl'e göstererek "İşte Mûsâ'nı ilahı budur, gider iken burada unutdı. Gelin buna 'ibâdet idelim" diyerek halkı iğfâl ve buzağıya 'ibâdete sevk iyledi.  

[*] İttehaze fiili iki mef'ûl alır. Âyet doğru anlaşılsın diye ikinci mef'ûl olan ilah, açıkça zikredilmiştir.  

66 This was after the Ten Commandments and the Laws and Ordinances had been given on Mount Sinai . Moses was asked up into the Mount, and he was there forty days and forty nights: Exod. 24:18. (Cf. n.1112). But the people got impatient of the delay, made a calf of melted gold, and offered worship and sacrifice to it: Exod. 32:1-8.