Bakara Sûresi 35. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 7/19-20; 20/120.  

[İnsan nesli bir zamanlar, yeryüzü cennetinde rahatça yaşarken, aralarında düşmanlık yokken sonra yamyamlığa başladılar, yasak ağaçtan yediler. Veya insanoğlu çocuk iken rahmet-i ilahiye ile harika bir şekilde beslenir. Sonra büyüdüğünde şehvet ağacından yiyince, o Cennet ortamından kovulup sorumluluk dünyasına atılmış olur.]  

1- Cennet, “bahçe” demektir; bağlık, bahçelik, yeşillikli yer anlamına gelmektedir. 2- “Eş'şecere” sözcüğünün ağaç, yön değiştirme, kargaşa çıkarma anlamları bulunmaktadır. Bu sözcük mecaz olarak kimi ayetlerde dünya nimetlerine gereğinden fazla yönelme, yaradılışı bozacak düzeyde dünyaya tutkuyla bağlanma, kargaşa çıkarma anlamlarında kullanılmıştır. (4:65; 17:60) Ağaç ile kast edilen şey mal mülk biriktirme tutkusudur. Zira ağaç gücün ve çokluğun simgesidir.  

(*) Cennet, “bahçe” demektir; bağlık, bahçelik, yeşillikli yer anlamına gelmektedir. Bu cennet/bu bahçe dünyadaydı. Ayet ahiretteki cennetten bahsedilmemiştir. Aksi takdirde Şeytan’ın orada bulunması söz konusu olamazdı. Ahiretteki Cennet’e şeytan asla giremez. Ahiret cennetine ancak ahiret günü girilir ve oraya giren ne imtihana tabi tutulur ne de oradan bir daha çıkarılır. Bu nedenle Hz. Âdem’in cenneti, bir dünya cenneti (bağ-bahçe) olup ahiretteki ebedi cennetle hiçbir alakası yoktur. İşte buna dair delillerle birlikte detaylı bir bilgi aşağıdaki tefsir metinlerinde de verilmiştir 1-Bu cennet gökte olsaydı veya dünya üzerinde olmasaydı, bizim gibi bir beşer olup melek gibi uçamayan Âdem ve eşine haydi şu cennete yerleşin denilebilir miydi? 2- Melekler gibi uçamayacaklarına göre, Allah bu emri meleklere verip Âdem ve eşini cennete götürün demesi gerekmez miydi? 3-Neden Âdem ve eşine haydi cennete yerleşin demiş? 4- Demek ki bu cennet dünyadaydı ki, Âdem ve eşi kendi ayaklarıyla yürüyerek o cennete (bahçeye) girebiliyorlardı. Bu yüzden yüce Allah meleklere ikisini cennete götürün değil de, direk Âdem ve eşine haydi ikiniz şu cennete yerleşin demiştir. 5- Eğer bu cennet gökte olsaydı veya dünya üzerinde olmasaydı, Âdem ve eşi melekler gibi uçup yeryüzüne gelemeyeceklerinden dolayı yüce Allah meleklere haydi onları cennetten çıkarıp götürün yeryüzüne bırakın demesi gerekmez miydi? 6-Neden çıkmalarına dair ilahi emir direk Âdem, eşi ve İblis’e yönelik olmuştur? 7-Cennette İblis’in ne işi vardı? 8- O ebedi cennete girebilir miydi? Hem de orada Allah’a isyan ettirmek için? 9- Ebedi cennete girmek ahiret gününe has değil midir? 10- İnsan ölmeden Ahiret cennetine girebilir mi? 11- Ahiretteki cennete yasaklar var mı? 12- Ahiretteki cennete her şey serbest değil midir? 13- Ebedi cennete giren bir daha oradan çıkar mı? 14- bütün bu sayılanlar Kur’an’ın genel mesajından anlaşılmıyor mu? İşte bu vb. daha nice deliller gösteriyor ki, Âdem’in cenneti (yerleştiği bağ ve bahçesi) yeryüzündeydi. Ebu Hanife, İmam Matüridi ve Ehli - sünnetin muhakkik âlimlerine göre de bu cennet, dünyadaki bir bahçedir. Kur’an’da cennet, dünya bahçeleri için de kullanılır. (Bakara 265) Cennetin ayrıca el-cennet şeklinde de geçtiği yerler vardır. (Kalem-17) ‘’ Ashabul Cenneti’’, bahçe sahipleri, fakir fukaraya bir şey vermeme k için erkenden cennetlerine/bahçelerine gittiklerinde, afet ile bahçenin yerle bir olduğunu görüyorlar. (Kalem 68/17-32) Detaylı bilgi için bkz: أين جنة آدم ؟ وقال كثيرون ان تلك الجنة بستان في الأرض وليست هي جنة الخلد. وعلى هَذا جرى أبو حنيفة وتبعه أبو منصور الماتريدي في تفسيره حيث قال نحن نعتقد ان هذه - ان الله خلق آدم في الارض ليكون خليفة فيها هو وذريته . الجنة بستان من البساتين، كان آدم وزوجته منعمين فيها وليس علينا تعيينها ولا البحث عن مكانها: ا". وقال الألوسي " في تفسيره: ومما يؤيد هذا الرأي انه تعالى لم يذكر أنه بعد خلْق آدم في الارض عرج به الى السماء، ولو حصل لذُكر، لأنه أمر عظيم انه لا يُمنع من في الجنة من التمتع بما يريد منها.انه لا يقع فيها العصيان والمخالفة لأنها دار طهر، ولا دار رجس.وذهب أبو مسلم الأصفهاني محمد بن بحر وأبو القاسم البلخي والمعتزلة عدا الجبائي إلى أنها جنة في الأرض خلقها الله لإسكان آدم وزوجه ، ونقل البيضاوي عنهم أنها بستان في فلسطين أو هو بين فارس وكرمان ، (التحرير والتنوير ) الأرجح، والأقوى، والأكثر رجحاً أن هذه الجنة ليست جنة الآخرة، المصادر : - 1- تيسير التفسير- 2- (التحرير والتنوير -3 - (موسوعة النابلسي للعلوم الاسلامية) 4 - تلأويلات أهل السنة - 5 - البحر المحيط - 6- اللباب في علوم الكتاب 7- التبيان الجامع لعلوم)  

[6] Bu Cennet bazılarına göre yeryüzünde bir bahçedir. Cumhur ehl-i sünnete göre bildiğimiz Cennettir ki türkçesi (Oçmak) dır.  

26 Cennet Kur’an’da 147 defa geçer. Bunların 117’si ölümden sonra erdemli ve salih kulların ahiretteki gireceği yerdir. 30’u ise yeryüzünde bir bahçe anlamındadır. Âdem’in cenneti de yeryüzünde bir bahçedir. Ölümden sonra gidilecek cennetten mahiyet ve nitelik itibariyle farklıdır: Kur’an’a göre ölümden sonra gidilecek cennette, yükümlülük yoktur, yasak yoktur, şeytan oraya giremez, aldatma, isyan ve vesvese söz konusu değildir. Giren oradan çıkmaz, orası ölümsüzlük yeridir, ölümsüzlük aranmaz vb. Âdem’in cennetinde ise, yükümlülük, yani yasak var, şeytan orada kol geziyor, vesvese veriyor, yasak ağaçtan yediriyor, itaatsizlik var. Âdem, cennetinde ölümsüzlük arıyor vb. Dolayısıyla bu cenneti Âdem’in yeryüzünde vahiy aldığı, ilahi tecellilere erdiği bir mekân, bir bahçe olarak düşünmek gerekir. (Geniş bilgi için, “Kur’an’ı Anlamak” isimli kitabımızın 77-80. sayfalarına bakılabilir.) 27 Zalim kelimesi, karanlık anlamında olan “zulm” kökünden gelir. “Karanlıkta kalan” demektir. Yaptıklarından dolayı ışıktan nasibi olmayan, kendine yazık eden, başkalarına eziyet ederek, onlara gün yüzü göstermeyen anlamındadır. Zulm oradan gelir. Adaletin zıttıdır.  

Burada geçen [el-cenneh] kelimesi dünyadaki bir “bahçe”dir; mahşerde müminlere vadedilen “cennet” değildir. Çünkü Hz. Âdem ve ilk insan nesli, bu dünyada ve bu topraktan yaratılmıştır.  

1 Bu Cennet’in, dünyada olma ihtimâli kuvvetlidir. Çünkü Hz. Âdem dünyada yaratılmıştır ve bu kıssada semaya yükselmesi zikredilmemiştir. Eğer bu cennet, âhiretteki cennet (cennet’ül-huld) olsaydı, oradan çıkılmaz, şeytan da oraya giremezdi. 2 Bu ağacın ne ağacı olduğu hakkında net bir bilgi yoktur ve Allah bunun ne olduğunu Kur’ân’da bize ismiyle bildirmemiştir. Ancak bunun cennette belli bir ağaç olduğunu, Âdem’in kurtuluş ve saadetinin bozulmasına sebep olma özelliği bulunduğunu anlatmıştır. Demek ki, fazlasını bilmemizde Allah katında bizim için bir fayda yoktur. Bununla beraber buğday, üzüm, incir, elma olduğu hakkındaki rivayetler genelde Yahudi ve Hıristiyan kaynaklıdır. Burada vurgulanmak istenen, ağaca yaklaşmama yasağıdır. Zira ondan yemek; vekilliği unutmak ve asalet davasına kalkışmak duygusu verir. Bu da insanın aslî yaratılışından değil, şeytanın telkinindendir.  

27 Lafzen, “bahçede”. Burada “bahçe” ile neyin kasdedildiği üzerinde müfessirler arasında kayda değer bir görüş farklılığı vardır: dünyevî anlamda bir bahçe mi, öteki dünyada salih insanları bekleyen bir cennet mi, yoksa cennet içindeki bazı özel bahçeler mi? Bazı ilk dönem müfessirlerine göre (bkz. Menâr I, 277) burada dünyevî bir ikamet yeri kasdedilmiştir, yani mutlak bir rahatlık, mutluluk ve suçsuzluk ortamı. Ancak her ne olursa olsun, bu Âdem kıssası, 3:7’de gönderme yapılan temsîllerden biridir.28 Bu ağaç, Kur’an’ın başka bir yerinde (20:120) “ebedî hayat ağacı” olarak ve Kitâb-ı Mukaddes’de (Tekvîn ii, 9) “hayat ağacı” ve “iyilik ve kötülük bilgisinin ağacı” diye zikredilmiştir. Bu temsîlin muhtemel bir izahı için bkz. 20:120, not 106.  

[68] Arap dilinde c-n-n kökünden türetilen tüm kelimeler “örtme, gizleme” anlamına gelir. Cennet’in “zemini görünmeyecek kadar örtülü, kapalı” kök anlamının nedeni bizce “insan bilincine ve tecrübesine kapalı” olduğu, “aklın kavrama kapasitesi dışında” olduğu içindir. “Ağaçlarının sıklığından tabanı görülmediği için böyle denmiştir” açıklaması hiçbir aklın almayacağı sonsuz güzellik diyarı olan cenneti değil, dünyanın has bahçelerini ifade eder. [69] Burada geçen “ağaç” şu âyetler ışığında anlaşılmalıdır: “Sana sonsuzluk ağacını ve sonu gelmez bir saltanatın (yolunu) göstereyim mi?” (20:120) Aynı hakikat A’râf sûresinde başka bir üslûpla ele alınıyor: “Rabbinizin sizi bu ağaçtan uzak tutması, başka değil, sadece siz (ondan yiyince) iki melek (gibi) olursunuz yada ölümsüzleşirsiniz de ondandır” (7:20). [70] Âdem’in konulduğu cennet âhirette vaad edilen cennet mi, yoksa dünyada bir bahçe midir? Âlimlerden bir kısmı, üçüncü bir görüşü dile getirerek bu cennetin gökte olduğunu savunurlar. Buna delil olarak da bazı haberleri ve ilgili âyetlerdeki “ininiz” (ihbitû) ifadesini gösterir ve eklerler: eğer bu cennet yüksek bir yerde olmasaydı “ininiz” denilmezdi. Bu görüşe karşı çıkanlar ise ihbitû kelimesinin 61. âyette olduğu gibi “çıkmak, dönmek” anlamında kullanıldığını söylemişlerdir. Ubey b. Ka’b, İbn Abbas, Süfyan b. Uyeyne, Ebu Hanife ve Mâtürîdî bu bahçenin yeryüzünde olduğunu söylemişlerdir (İbn Kayyım, Dımaşk, 1419, Hâdi’l-Ervah ilâ Bilâdi’l-Efrâh s. 25). Âdem’in konulduğu cennet şu sebeplerden dolayı âhiret cenneti olamaz: 1) Şeytan âhiret cennetine giremez. 2) Giremediği için de başkalarını aldatamaz. 3) Âhiret cennetine giren bir daha çıkamaz. 4) Cennette günah olmaz. 5) Cennette sorumluluk, emir ve yasak olmaz. Sembolik bir okumayla, “ana rahmi”, Âdemoğlunun cenneti olarak yorumlanabilir. Âdem kıssasında cennette iskân, yasak ağaçtan yeme ve tevbeden oluşan üç aşama, Abduh’a göre insanın yaratılışındaki üç evreye tekabül eder. Âdem kıssası Âdemoğlu’nun kıssasıdır. Âdem’in adının anılması, kavmi büyüğünün adıyla anmak kabilindendir. Cennette iskân, üzüntü ve kederin olmadığı, “kederden kaç hazza koş” sözünde ifadesini bulan çocukluk evresine delâlet eder. Ağacın meyvesinin yasaklanması ve bu yasağı çiğneme, iradenin ortaya çıkma evresine, pişman olarak Allah’a yönelme ise olgunluk evresine tekabül eder. Allah’tan kelimelerin verilmesi, insan aklının hakikati bulmaya yetmediği, mutlaka nübüvvete ihtiyaç duyduğuna delâlet eder (Menâr I, 282-284). İnsanlığın sembol (‘sembolik’ değil) atası Âdem’in yaşadığı bu süreçle, her bir insanın anne karnında yaşadığı embriyolojik gelişim süreci arasında, ‘tedebbür’ için bazı paralellikler kurulabilir mi? Anne rahmi, Âdemoğlunun zahmetsizce yaşadığı bir tür “cenneti”; Âdem’in kovuluşu, insanın dünyaya gelişini; Âdem’in yasak ağaçtan yedikten sonra cinselliği keşfetmesi, insanın âkıl-bâliğ olarak cinselliği keşfetmesini çağrıştırır. İnsanın dünya hayatının âhirete nisbeti, ana rahmindeki sürenin dünya hayatındaki süreye nisbeti gibidir. Allahu a’lem.  

“Bu cennet, dünyada bir bahçedir. Zira Hz. Âdem (a.s.) dünyada yaratılmıştır.” diyen müfessirler vardır. Fakat ekseri müfessirlere göre maksat ebedî cennettir.  

[2] Yaklaşmakdan nehy olunan ağaç hakkında ba'zılar buğday ve ba'zılar da üzüm veyâ incir didiler. Hristiyanlar elma ağacı oldığını söylerler. Âyet-i kerîmede ağacın ne oldığı ta'yîn olunmadığı içün şu veyâ bu idi diye hüküm itmeyüb ne ağacı oldığını Allâh bilir dimek daha doğrıdır.  

[*] Ayette geçen rağad =رغد güzellik ve bolluk anlamına gelir(Müfredat). Ona "hiç çekinmeden" anlamı vermemiz bundandır. [3] Zulüm, yanlış yapmaktır (Müfredât). Bu kökten kelimelere "yanlış yapma" anlamı vermemiz bundandır.  

(23) Ağacın cinsi konusunda Kur’ân herhangi bir tayinde bulunmamıştır. Ancak, Tâhâ Sûresinde bildirildiğine göre, Şeytan, bunun ebediyet ağacı olduğunu ve Âdem ile Havvâ’nın bundan yedikleri takdirde Cennette ebedî olarak kalacaklarını söyleyerek onları kandırmıştır (20:120’ye bakınız).  

50 Was the Garden of Eden a place on this earth? Obviously not. For, in verse 36 below, it was after the Fall that the sentence was pronounced: "On earth will be your dwelling-place." Before the Fall, we must suppose Man to be on another plane altogether — of felicity, innocence, trust, a spiritual existence, with the negation of enmity, want of faith, and all evil. (R). 51 Zulm in Arabic implies harm, wrong, injustice, or transgression, and may have reference to oneself; when the wrong is done to others it implies tyranny and oppression; the idea of wrong naturally connects itself with darkness, which is another shade of meaning carried with the root word.