Bakara Sûresi 264. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 4/38, 142.  

56.Yani insanlara gösteriş olsun diye işledikleri hayırlardan dolayı ahirette bir sevap alamazlar.  

Bkz. 4/38, 8/47, 107/6  

 261-274. âyetlerde hayır yapma teşvik edilmiş, ancak hayır yaparken kalp kırılmaması, fakirin küçümsenmemesi, eziyet edilmemesi ve yapılan iyiliğin başa kakılmaması, gösterişten kaçınılması emredilmiştir. Aksi halde yapılan hayırdan fayda ve sevap yerine karşılık olarak günah ve azap gelir.  

1- Minnet altında bırakmaya çalışarak.  

(*) Bu âyette, önemine binaen yukarıdaki ahlâkî zaafa düşmemesi için insan yeniden uyarılıyor ve bu zaafın temelinde inanç probleminin yattığı ifade ediliyor. Sonunda başa kakılan ve gönül incitilen bir yardım, “Allah adına” değil, “gösteriş için” yapılan bir yardımdır. “Allah adına” yapıldığı izlenimi verilerek gerçekte başkaları görsün diye yapılan her eylem, daha derinlerdeki bir probleme işaret eder: Allah tasavvurundaki probleme... Allah’ın gördüğüne yürekten inanan birinin sırf başkaları görsün diye iyilik yapması, o iyiliğin dayandığı ahlâkî dinamikleri tahrip eder. Ahlâkî dinamiklerden hareketle yapılmamış bir iyilik, sonuçta gerçek bir iyilik değil bir aldanış ve aldatıştır. [495] Evet, ahlâkî temelden ve samimiyetten yoksun olan her iyi görünüşlü davranış, gerçekte oldukça kırılgan ve yüzeyseldir. (M. İslamoğlu Meali 264. Ayet Açıklaması) Malî yardımın, infak ve sadakanın Allah rızâsı için yapılmış olmasının kesin işareti, yardım yapılan kimseden hiçbir menfaat beklememek, onu yardım sebebiyle minnet altında tutmamak, incitmemek, hiç böyle bir şey olmamış gibi davranmaktır. Büyük ecri bu şekilde verenler alacak, korku ve üzüntüden kurtulma saadeti de bunların olacaktır. İnsanları, sadaka ve malî yardım yüzünden minnet altında bırakmaya ve incitmeye kalkışanların bu davranışı, Allah’a ve âhirete iman etmeyen, başkalarına gösteriş olsun diye veya kişiden menfaat beklediği için harcama yapan kimselerin davranışlarına benzetilmiş, bunun da semere ve sonucu kaya misaliyle anlatılmıştır. Yalçın ve pürüzsüz bir kayanın üzerindeki toprak şiddetli yağmur aldığında sıyrılıp yere inmekte, düz yerlerdeki toprağa bereket getiren yağmur bu kayada toprağı yok etmektedir. Sadaka da böyledir; Allah rızâsı için verildiği ve karşılığında bir menfaat beklenmediği, ihtiyaç sahibi incitilmediği takdirde harcayana bereket ve ecir getirir, Kaynak: (Kur’an Yolu Tefsiri Cilt: 1 Sayfa: 421)  

[8] Toprağı silip götürmekle.  

Bu mesaj Nisâ 4:38, 142 ve Mâ‘ûn 107:6. ayetlerle okunmalıdır.,Benzer mesaj: İbrâhîm 14:18.  

1 Allah’a ve ahiret gününe inanmayıp malını insanlara gösteriş, için infak eden münafıkların sadakası gibi hiçe gider. Öyle bir sadaka böyle bir taş üstüne atılmış tohum gibi boşa gider de imansızlıkla infak, riya ile minnet ve eza ile sadaka verenler yaptıkları bu amelden hiç bir şey elde edemezler Allah kâfirler güruhunu hayra muvaffak etmez. Binaenaleyh sadakalarını minnet ve eza ile kâfirlerin gösteriş için yaptıkları harcamalara benzeten mü’minler de onlar gibi ecirden mahrum kalırlar. (Elmalılı)  

[493] Bu âyette, önemine binaen yukarıdaki ahlâkî zaafa düşmemesi için insan yeniden uyarılıyor ve bu zaafın temelinde inanç probleminin yattığı ifade ediliyor. [494] Sonunda başa kakılan ve gönül incitilen bir yardım, “Allah adına” değil, “gösteriş için” yapılan bir yardımdır. “Allah adına” yapıldığı izlenimi verilerek gerçekte başkaları görsün diye yapılan her eylem, daha derinlerdeki bir probleme işaret eder: Allah tasavvurundaki probleme... Allah’ın gördüğüne yürekten inanan birinin sırf başkaları görsün diye iyilik yapması, o iyiliğin dayandığı ahlâkî dinamikleri tahrip eder. Ahlâkî dinamiklerden hareketle yapılmamış bir iyilik, sonuçta gerçek bir iyilik değil bir aldanış ve aldatıştır. [495] Evet, ahlâkî temelden ve samimiyetten yoksun olan her iyi görünüşlü davranış, gerçekte oldukça kırılgan ve yüzeyseldir; tıpkı üzerini ince bir toprak tabakasıyla örtmüş bir kaya gibi. Aslında ideal bir bahçe ya da tarla görünümü veren bu yerin toprağını sıyırdığınızda altından katı ve gerçek yüzü çıkar: meğerse o hiç bir şeyin ekilemeyeceği, ekilse dahi bitmeyeceği bir kaya değil miymiş! Zımnen: Allah kendisine karşı kullanacağınız her maskeyi, kayanın toprağını yağmurla sıyırdığı gibi sıyırır atar. [496] Sûrenin 262. âyetindeki yardım yapıp başa kakan kişiyle, bu âyetteki gösteriş için iyilik yapan kişi yan yana konulmaktadır. Bunun anlamı, bir kişinin eyleminin değerini yalnızca o eylemin niceliği değil niteliği de belirler. Özetle bu âyet riyanın “usule” ilişkin bir problem değil “asl”a ilişkin bir problem olduğunu îmâ ediyor. Gerçek erdem, ahlâkî davranışın ifasında başkalarının fark etmesinin hiçbir etkiye sahip olmadığı eylemdir.  

310 False charity, "to be seen of men," is really no charity. It is worse, for it betokens a disbelief in Allah and the Hereafter. "Allah seeth well whatever ye do" (2:265). It is compared to hard barren rock on which by chance has fallen a little soil. Good rain, which renders fertile soil more fruitful, washes away the little soil which this rock had, and exposes its nakedness. What good can hypocrites derive even from the little wealth they may have amassed?