Bakara Sûresi 263. Ayet Meali

Âyetten anlaşılıyor ki hoş görmek ve güzel söz söylemek, arkasından onur kırıcı ve aşağılayıcı davranışın geldiği sadakadan çok daha iyidir. Nitekim İbrahim 14/24-25. Âyetlerde de güzel söz; kökü yerde, dalları gökte olan ve yemiş veren bir ağaca benzetilmiştir. İsrâ 17/53. Âyetinde de “Kullarıma söyle, sözün en güzel olanını söylesinler.” buyrulmuştur. Sözün en güzel olanından maksat, doğru yerde, doğru zamanda en doğru ve en güzel olanı söylemektir.  

1- İyi, güzel, sevimli.  

(*) Ayette geçen (يَتْبَعُهَآ أَذًى)’’cümlesinden maksat ‘’verdiği sadakanın veya yaptığı yardım ve infakın peşinden yoksula minnet yapmak, yardım ettiği için ondan teşekkür beklemek, yoksula üstten bakmak veya söz, tutum ve davranışları ile onu hor ve küçük görmek veya gösteriş yapmak gibi bütün kötü hasletleri kapsamaktadır. (الله اعلم)  

[6] Sâile hatırnüvazane söz söylemek, suçunu bağışlamak, sâilin fakir hâlini örtmek, özür dermeyan etmek.[7] Yâni fukarayı başa kakmak, eziyet çekmek gibi hallere muhtaç etmez; başa kakan, eziyet çektirenlere de ukubette acele eylemez.  

172 El-Ganîy: Hiçbir şeye ihtiyacı olmayan, çok zengin olandır.  

Bu ayet İsrâ 17:28 ile birlikte okunmalıdır.  

1 Gönül alan hoş bir söz, tatlı dille reddetmek, kusura bakmamak ayıp örtmek, münasebetsizliğe karşı af ile muamele etmek, arkasından ezâ gelen veya bir gönül bulantısıyla yapılan bir sadakadan daha hayırlıdır. Zira Allah “Ğani”dir, ona kirli şeyler takdim etmek felâket sebebi olabilir. Ğani olan Allah, fukarasını başkalarının minnetine tahammül ettiremez, onları hatır ü hayale gelmez öyle cihetlerden rızıklandırır ki gün gelir fakiri o minnetçiye sadaka verecek derecede zengin eder. Allah halîmdir. Her günahkârı derhal cezalandırıvermez. Ezâ yapanlara da cezayı hak etmediklerinden dolayı değil, fakat tövbekâr olsunlar diye hilminden dolayı mühlet verir. (Elmalılı)  

259 Mağfiret’i (lafzen, “bağışlama”) bu bağlamda “başka birinin eksiğini gizleme” olarak çevirmemi Beğavî’nin bu ayet ile ilgili açıklamasına borçluyum.  

[490] Yardım maksadıyla yapılan harcamada temel esprinin “gönül kırma” değil “gönül alma” olduğu, yani “iyi davranış”ın amacının Allah değil (zira O’nun ihtiyacı yok) “insan” olması gerektiği işte şu öğütle vurgulanıyor. [491] Bu ilâhî öğüt, ya yardıma muhtaç olan kimsenin derdini fiilen değil de kavlen paylaşarak onun gönlünü ferahlatan söz söylemek ya da Allah dâvâsı uğruna servetiyle yardım edemese dahi bu uğurda sözüyle ve davetiyle yardım etmek anlamlarına gelir. Bizim “rahmet dileme” şeklinde çevirdiğimiz “ayıp örtmek”, “güzel sözden dolayı Allah’ın kişiyi bağışlaması” vs. şeklinde yorumlanmıştır (Râzî ve Kurtubî). [492] Ğaniyyun için vahyin iniş sürecinde ilk geçtiği 35:15’in notuna bkz. Halîm’e verdiğimiz özgün karşılık için 33:51, not 68.  

309 A very high standard is set for chanty. ( 1) It must be in the way of Allah. (2) It must expect no reward in this world. (3) It must not be followed by references or reminders to the act of charity. (4) Still less should any annoyance or injury be caused to the recipient, e.g., by boasting that the giver relieved the person in the hour of need. Indeed, the kindness and the spirit which turns a blind eye to other people's faults or shortcomings is the essence of charity: these things are better than charity if charity is spoilt by tricks that do harm. At the same time, while no reward is to be expected, there is abundant reward from Allah — material, moral, and spiritual — according to His own good pleasure and plan. If we spend in the way of Allah, it is not as if Allah was in need of our charity. On the contrary our shortcomings are so great that we require His utmost forbearance before any good that we can do can merit His praise or reward. Our motives are so mixed that our best may really be very poor if judged by a very strict standard. (Cf. 2:215 and 2:273-276).