[⁴⁹⁷] Servetlerini Allah rızasını elde etmek ve kişiliklerini güçlendirmek için[⁴⁹⁸] harcayanların durumu da verimli[⁴⁹⁹] bir bahçe gibidir: bir sağanak yağar, bu sayede ürünü iki kat biter. Tut ki sağanak yağmadı, çiselese dahi yeter. Neticede Allah yaptığınız her şeyi görür.[⁵⁰⁰]
[497] Bir de bu yarım kişilik karşısında kâmil şahsiyet vardır. İşte bu âyet onu tasvir eder.
[498] Burada “kişiliklerini güçlendirmek” şeklinde çevirdiğimiz ibare tesbîten min enfusihimdir. Bunun modern pedagojideki karşılığı “kendini gerçekleştirmek”tir. Yardım amacıyla harcamanın karşıtı cimrilik, hırs ve bencilliktir. Bunlar, insanın olumlu yapıda olan doğasını bastıran ve kendi kendisini gerçekleştirmesinin önüne gerilen olumsuz tavırlardır.
[499] Rabve için bkz: 23:50, not 41.
[500] Bu tür bir kişi başkaları için “cennet”tir. Cennetini yüreğinde taşıyan, elde ettiği her değerin hakkını verir ve onu kat kat üretir. Toprağı çok verimli bir bahçe gibi, aldığı yağmura ürün vererek şükreder. Bu yağmurun çok ya da az olması, onun verimliliğinden bir şey kaybettirmez. Çünkü o verimliliğini dışarıdan değil, daha çok kendi özünden almaktadır. Onun imkânı imanıdır. O, yapacağı bir iyilik için “imkânım yok” demez. Bilir ki imanı tükenmeyenin imkânı tükenmez. Yine bilir ki, gönül tarlasına muhabbet tohumunu alın teri, yürek, zihin ve gözyaşıyla ekenler, hasat zamanı bu tarladan bire yedi yüz kaldırırlar. Bütün bunları yaparken, birilerinin görüp görmediği umurlarında bile değildir. Çünkü Allah’ın gördüğünden emindirler.