Bakara Sûresi 241. Ayet Meali

[Not: İddet; boşanan kadınların "Mecburi bekleme süresi" için kullanılır. Bu süre dolmadan, başkasıyla evlenmesi haramdır. 1- Boşanıp da hamile olmayan kadınların iddeti; 3 hayız görme ve temizlenme müddeti (100 gün) kadardır. 2- Kocası ölen kadınların iddeti -bekleme süresi- ise; a- Eğer gebe ise, doğum yapıncaya kadar geçen zamandır. b- Şayet gebe değillerse iddetleri 4 ay 10 gün (130 gün) olacaktır. 3- Hayızdan kesilmiş yaşlı kadınların iddeti ise 3 aydır.]  

Bu hüküm, haksız yere boşanmış olan kadınlarla ilgilidir. Kocanın maddi durumu ve zamanın sosyal şartları belli olmadığı için de boşanan kadınlara, evlenmedikleri sürece ve yeniden evleninceye kadar ödenen nafakanın miktarı da belirlenmemiştir. Bu miktar zamana ve toplumsal şartlara göre değişebilmektedir. Bu konuda iyi bir empati kurması gereken erkek, haksızlığa ve fırsatçılığa meyletmeden üzerine düşeni yapmalıdır.  

(*) Bu hüküm, haksız yere boşanmış olan kadınlarla ilgilidir. Kocanın maddi durumu ve zamanın sosyal şartları belli olmadığı için de boşanan kadınlara, evlenmedikleri sürece ve yeniden evleninceye kadar ödenen nafakanın miktarı da belirlenmemiştir. Bu biraz zamana ve toplumsal şartlara göre değişebilmektedir. Bu konuda iyi bir empati kurması gereken erkek, haksızlığa ve fırsatçılığa meyletmeden üzerine düşeni yapmalıdır. (C. Külünkoğlu Meal Açıklaması) Yani İslâm toplumunda hâkim, içinde bulundukları toplumsal şartları ve eşlerin durumunu göz önüne alarak, nafakanın süresini ve miktarını belirler. Kadın, henüz süre dolmadan evlenecek olursa, nafaka sona erer. Yeme içme, giyinme, barınma gibi ihtiyaçlardan ibaret olan bu hakkı ödemek ve ödenmesini sağlamak, haksızlıktan sakınanların boynunun borcudur.  

[9] Zikrolunan müt'a veyahut kadr-i maruf üzere iddet nafakası.  

1 Nafaka: Azık, yiyecek, ev reisinin sağlamak zorunda olduğu yiyecek, giyecek, mesken ve benzeri şeyler. “Nafaka” kökünden infâk; hayır yolunda mal sarf etmek demektir. İslâm’da aile reisi olarak kadının ve çocukların geçimini sağlama görevi erkeğe verilmiştir. Ayrıca, anne, baba, kardeşler ve diğer hısımlar bakıma muhtaç duruma düşünce, “geçimi sağlama yükümlülüğü” onları da kapsamına alır. Bir kadın evlenip kocasının evine yerleştikten sonra bütün yiyecek, giyecek ve mesken masrafları kocaya aittir. Burada bahsedilen nafaka; iddet bekleyen kadına kocası tarafından iddeti süresince verilmesi gereken geçimlik maldır. Boşanmış bir kadının iddetini tamamladıktan sonra, çocuğunu emzirmesi halinde kocanın boşadığı karısına, emzirme süresi boyunca da nafaka vermesi gerekir. (Talak: 6) Kız ve erkek çocukların her türlü nafakaları ise babalarına aittir. 236 ve 237. âyetlerde belirtilen kadınlar boşandıklarında nafaka söz konusu değildir. Vefat iddeti bekleyen kadına nafaka yoktur. Çünkü karısı, kocasına varis olur ve mirastan payını alır.  

231 Bu ifade, herhangi bir kusurları olmadan boşanmış olan kadınlarla ilgilidir. Yeniden evlenmedikleri sürece ve evleninceye kadar ödenen nafakanın miktarı belirsiz bırakılmıştır, çünkü kocanın malî durumuna ve zamanın sosyal şartlarına bağlıdır.  

[450] Boşanmış kadınlarla ilgili dört durum var: 1) Gerdeğe girilip bir mehir tesbit edildikten sonra boşanan kadınlar: onlara ilişkin hükmü 2:229 ve 4:20 açıklar. 2) Gerdeğe girilmeden ve mehir tesbit edilmeden boşanan hanımlar: onların durumunu 2:236 ve 33:49 açıklar. 3) Bir mehir tesbit edilen fakat gerdeğe girilmeden boşanan hanımlar: onların durumunu 2:237 açıklar. 4) Gerdeğe girildiği hâlde bir mehir tesbit edilmeden boşanan hanımlar: bu durumda olanların hükmü de hiç tartışmasız mehir tesbit edilen kadınların mehrine muâdil bir mehirdir. Bazıları bu son durumun hükmünü 4:24 âyetinin açıkladığı görüşündedirler.  

[*] (Talak 65/6) âyette açıklandığı gibi.