Bakara Sûresi 233. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 65/7; et-Tefsîru’l-Kebîr, 6/123.  

50.Yani karı-kocanın ayrılması durumunda baba çocuğunun emzirme süresini tamamlamak isterse anne onu iki yıl emzirir.  

[1] Ya’ni fazla nafaka itasına mecbûr tutulmamalıdır.  

(*) Çocuğa ne zamana kadar süt verilmeli? Anne ve bebeğin uyumu sağlanana kadar emzirme konusunda birtakım sıkıntılar yaşanabilir ancak unutulmamalıdır ki bebekler doğumdan itibaren ilk altı ay yalnızca anne sütüyle beslenmelidir. 6 aydan sonra 2 yaşına kadar anne sütü ek besinlerle beraber verilmelidir… Emzirmenin bebek için önemli olduğu kadar anne için de çok faydalıdır. "Emzirme anne için doğal bir sakinleştiricidir, annenin stresle baş etme gücü artar. Özel bir hazırlık gerektirmez, ekonomiktir. Yeni bir gebeliği geciktirir. Meme, yumurtalık ve rahim kanserine yakalanma riskini azalttığı gibi, anneyi kemik erimesine karşı da korur. Emziren annelerde doğum sonrası kanama miktarı daha azdır. Emzirmeye devam ettikleri sürece adet görme olasılıkları daha düşük olduğundan bu anneler, doğumda kaybettikleri demir depolarını daha kısa zamanda tekrar oluştururlar. Emzirme diyabetik annenin günlük insülin ihtiyacını azaltır. Her anne kendi sağlığı ve bebeğinin sağlığı için mutlaka emzirmelidir. Kaynak: Çocuğa 2 yaşına kadar anne sütü verilmeli - Sağlık Haberleri –) İşte görüldüğü gibi 1400 sene önce Kur’an’ın iki seneye kadar bebeğe anne sütü de verilebilir şeklindeki hükmüyle bugünkü pozitif tıp ilmi de paralel gitmektedir. Ayrıca çocuğu emzirme, onu doğuran annenin görevidir. Baba vefat etmişse emziren annenin barınma ve geçinmesi için gereken masrafı babanın mirasçısı karşılar.  

[12] Yahut valideler çocuklarını tam iki sene emzirsinler, bu hüküm emzirme keyfiyetinin tam olmasını isteyen baba içindir.[13] Pederinin elinden geleceği veçhile, hâkimin takdiriyle,[14] Valideyi emzirmeğe mecbur etmek, emzirmek istediği halde çocuğu elinden almak; pedere elinden gelemiyecek masraf tahmil etmek gibi haller ile.[15] Çocuğun vârisi yahut pederin vârisidir ki bu da çocuktur. Yani emzirme masrafı çocuğun malından verilir.[16] Babaya vacip olan yiyecek giyecek gibi, yahut cefayı terketmek gibi.[17] İki seneden evvel.[18] Yahut gönül hoşnutluğuyla, kader-i maruf ile süt ninenin ücretini teslim ettiğiniz surette.  

Yüce Allah boşanmış olmalarına rağmen çocuklarını emzirmeye devam eden kadınların hem gıdalarının hem de giyim ihtiyaçlarının örfe göre karşılanmasının babaların görevi olduğunu ifade etmektedir. Bu cümleden anlaşılacağı gibi, burada emzirmesinden söz edilen kadınlar boşanmış eşler olmalıdır. Aksi takdirde, onların gıda ve giyim ihtiyaçlarının karşılanmasının babalara ait olduğunu belirtmeye gerek yoktur. Söz konusu ihtiyaç babayı zor duruma düşürecek şekilde değil de hâkim tarafından örfe göre, babanın ekonomik durumu gözetilerek, mağduriyetlere sebep olmayacak şekilde ve belli bir standart esas alınarak yerine getirilmelidir. Nitekim Talâk 65:7’de şöyle buyrulmaktadır: “İmkânı geniş olan, imkânına göre nafaka versin; rızkı daraltılmış olan da Allah’ın kendisine verdiğinden nafaka ödesin! Allah kimseyi ona verdiği (imkân)dan başkasıyla sorumlu tutmaz. Allah her zorluktan sonra kolaylık yaratacaktır.” Boşanmış annelerin çocuklarının emzirilmesi sürecinde ihtiyaçlarını karşılamak çocuğun babasına aittir; ancak bu aidiyette örfe göre hareket etmek gerekmekte, babanın gücünün yetmeyeceği şeyler babadan istenmemelidir. Çünkü kişi kaldıramayacağı bir şeyle yükümlü tutulamaz, tutulmamalıdır Benzer mesajlar: Bakara 2:286; Mâide 5:48; En‘âm 6:152, 165; A‘râf 7:42; Mü’minûn 23:62; Talâk 65:7.,Benzer mesaj: Talâk 65:6.  

1 Radâ’: “Radaa” kökünden mastar olup; “annesini emmek” demektir. İsim olarak ise, “sütkardeşliği ve süt emme” anlamına gelir. İslâm hukukuna göre annenin çocuğunu emzirmesi gerekir. Çünkü anne, çocuğunu korumak zorundadır. Ancak kadın emzirmek istemediği takdirde, zaruret olmadıkça emzirmeye zorlanamaz. Çocuğun emzirilme işi çocuğun babası üzerine vaciptir ve o, karısını emzirmeye zorlayamaz. Çünkü bu âyet bir tavsiye niteliğindedir. Anne çocuğu emzirmekten kaçındığı takdirde, babanın bir sütanne tutması gerekir. Sütanne, çocuğu, öz annenin yanında emzirir. Baba sütanne tutmazsa, kadın, mahkeme yoluyla sütanne ücreti isteme hakkına sahiptir. Babanın evlilik içinde veya ric’i talaktan sonra iddet beklemekte olan karısına, kendi çocuğunu emzirmesi için ücret vermek zorunda değildir. Bâin talakla boşama halinde ise kadın, iddet içinde emzirmeye zorlanamaz, emzirme ücreti talep edebilir. Çünkü âyette; “Onlar sizin için, kendilerinden olan çocuğunuzu emzirmişlerse, onlara ücretlerini verin” (Talâk: 6) buyurulmaktadır. Ancak çocuğun annesinden başkasının memesini kabul etmemesi durumu bundan müstesnadır. Eğer ana kendi namına emzirmek isterse, o zaman babanın anaya emzirme ücreti vermesi gerekmez. Ancak giyim ve diğer masraflarını verir. Bu konuda da aralarında güzelce anlaşmaları gerekir. Boşanıp ayrıldık diye eşlerin küsüşüp birbirlerine zorluk çıkarmaları da yasaklanmıştır. Ahkaf: 15. âyette belirtilen otuz ayın iki senesi (Bakara: 233 ve Ankebut: 8)’e göre emzirme müddetidir. Geriye kalan altı ay ise hamilelik müddetinin en azıdır. Ancak bu âyetlerden şunlar da anlaşılabilir. a- İbnu Abbas’a göre; çocuk altı ayda doğduysa yirmi dört ay, dokuz ayda doğduysa yirmi bir ay emzirilerek toplam süre otuz aya tamamlanır. b- Bir kadın altı aydan öce sağlam bir çocuk doğurursa onun hakkında zaniye hükmü verilir. c- Bir kadın altı ay veya daha fazla bir süre sonra sağlam bir çocuk doğurursa, hakkında sadece bu doğuma dayanarak zaniye ithamı yapılamaz. d- Eğer bir çocuk, başka bir kadının sütünü iki yaşından sonra emse, o kadın onun sütannesi olamaz. Bk. (Ankebut: 8, Lokman: 14, Ahkaf: 15, Talak: 6)2 Âyetin bu bölümü, “Anne çocuğundan dolayı (kocasına) eziyet çektirmeyeceği gibi, çocuk kendisinin olan (baba) da çocuğundan dolayı (karısına) eziyet çektirmesin.” şeklinde de tercüme edilebilir.3 Eğer bu esnada çocuğun babası vefat eder ve çocuğa da kâfi miktarda mal kalırsa o, onun nafakasıdır. Yok, kâfi miktarda mal kalmazsa çocuğa vârislerin bakması vacibtir.4 Yukarıdaki tercüme âyetin akışına daha uygun olduğu için tercih edilmiştir. (Kurtubî) Genelde bu bölüm “Ve eğer çocuklarınızı (bir sütanneye) emzirtmek isterseniz, vereceğiniz ücreti güzelce ödedikten sonra sizin için bir günâh yoktur.” diye tercüme edilmektedir.  

219 Müfessirlerin çoğunluğu, fisâl kelimesini “sütten kesme” (yani, iki yıllık azamî sürenin bitiminden önce) ile eş anlamlı görürler. Ancak Ebû Müslim, kelimenin burada “ayrılma” -yani, çocuğun annesinden ayrılması- anlamında kullanıldığı görüşündedir (Râzî). Bana öyle geliyor ki, iki yorumdan doğru olanı budur. Çünkü, anne ile babanın, şu veya bu sebeple, babanın onları madden destekleme yükümlülüğüne rağmen çocuğun yetiştirilmesi sorumluluğunu boşanmış anneye yüklemenin doğru olmayacağı, baba için de bu görevi tek taraflı yerine getirmenin zor olacağı konusunda anlaşmaları durumunda bir çözüm sağlamaktadır.220 Lafzen, “teslim ettiğinizin meşru surette emniyetini sağlamanız şartıyla” [yahut, “verdiğinizi meşru surette teslim etmeniz şartıyla”]. Sellemehû fiilinin hem “onu teslim etti”, hem de “onun emniyetini sağladı” anlamına gelebileceği açık olduğundan, ikinci anlam (ki, esas anlamıdır) bu bağlamda bana daha tercihe şayan görünmektedir, çünkü; çocuğun gelecekteki emniyetini ve huzurunu sağlama zorunluluğuna işaret etmektedir. (Sellemtum fiilini “teslim etmek” olarak anlayan müfessirler, izâ sellemtum mâ âteytum bi’l-mâ‘rûf ibaresini “anlaştığınız [süt-annenin ücretini] meşru şekilde vermeniz şartıyla” şeklinde yorumlarlar -ki, bana göre, bu yorum, yukarıdaki buyruğun kapsamını gereksiz yere sınırlamaktadır.)  

[437] Lafzen: “çocuk kendisinden olana”. [438] Fisâli “sütten kesilmek” şeklinde yorumlamak isabetli değildir. “Çocuğun anneden ayrılması”na hamletmek daha isabetli görünmektedir (Krş: Râzî, Ebu Müslim’den nkl).  

“Babanın varisi”nden maksat, küçük çocuktur. Dolayısıyla çocuğun malına nezaret eden velisi bu malından onun için harcamada bulunur.  

[1] Çocuğın tam süd emme müddeti iki senedir. Çocuğı oldığı halde boşanmış kadın bu müddetde çocuğa süd virir ise o müddet zarfında yiyeceği ve giyeceği çocuğın pederi tarafından te'mîn olunur. Bunda hâkim kadının ve erkeğin mevkî'-i ictimâ'îsine, kudretine bakar ve ona göre nafaka ta'yîn ider. [2] Çocuğın pederi vefât itmiş ise veresesi emziren kadını iki sene i'âşeye ve iksâya mecbûrdur.  

[*] Çocuğu emzirme, onu doğuran annenin görevidir. [*] Baba vefat etmişse emziren annenin barınma ve geçinmesi için gereken masrafı babanın mirasçısı karşılar. [*] Eşlerin karşılıklı anlaşma ve danışmalarıyla iki yıl dolmadan, çocuk sütten kesilebilir. [*] Maruf, bilinen demektir. Bu bilgi ya Kur'ân'dan ya da ona aykırı olmayan gelenekten elde edilir.  

(119) İster evli, ister boşanmış olsun.  

266 As this comes in the midst of regulations on divorce, it applies primarily to cases of divorce, where some definite rule is necessary, as the father and mother would not, on account of the divorce, probably be on good terms, and the interests of the children must be safeguarded. As, however, the wording is perfectly general, it has been held that the principle applies equally to the father and mother in wedlock: each must fulfil his or her part in the fostering of the child. On the other hand, it is provided that the child shall not be used as an excuse for driving a hard bargain on either side. By mutual consent they can agree to some course that is reasonable and equitable, both as regards the period before weaning (the maximum being two years) and the engagement of a wet-nurse, or (by analogy) for artificial feeding. But the mother's privileges must not be curtailed simply because by mutual consent she does not nurse the baby. In a matter of this kind the ultimate appeal must be to godliness, for all legal remedies are imperfect and may be misused. (Cf. 31:14). 266-A I.e., in the case of divorce. [Eds.].